و باستا ول شىعارمانى بالەندەي بايقاۋعا قاتىسا قويايىن دەپ اۋدارماعان. ءوزى سەزىنىپ وقىپ شىققان سوڭ ادەبيەت الەمىنە سەرپىلىس اكەلگەن جاپون جازۋشىسىن قازاق جاستارى دا وقىسىن دەگەن نيەتپەن قولعا الىپتى. الەمگە بەلگىلى كادزۋو يسيگۋرونىڭ شىعارماسىن اۋدارۋ ءۇشىن ۇلكەن ەڭبەك, زور جاۋاپكەرشىلىك كەرەك-اق. بارىنەن بۇرىن وزىڭە دەگەن سەنىم بولۋى ءتيىس. جاۋاپكەرشىلىك پەن سەنىم, جاستىق جالىن بولعان سوڭ دا سەرىكجان قاجىتاي كومپيۋتەردىڭ الدىنا جايعاسقان. روماننىڭ ءار جولىن قارىنداشپەن جۇرگىزە وقىپ, اۋدارا باستاعان.
الەمدى دۇرلىكتىرگەن بۇل نەندەي شىعارما دەيسىز عوي. اعىلشىن, ورىس تىلدەرىندە شىققان سوڭ قازاقتىلدى اۋديتوريا وقىماۋى ابدەن مۇمكىن. ولاي بولسا, روماننىڭ جەلىسىنە قىسقاشا توقتالىپ وتەيىك. جاپون جازۋشىسىنىڭ «مەنى جىبەرمە» كىتابى 2005 جىلى باسىلىپ, وقىرمان قاۋىمنىڭ كوڭىلىنەن شىققان. رومان كەتي ەسىمدى ايەلدىڭ ەستەلىكتەرى تۇرىندە جازىلعان. كىتاپتا وتكەن عاسىردىڭ سوڭىندا ۇلىبريتانيادا ادامداردى كلونداپ, دونورلىق ورگاندارىن الۋ تۋرالى جازىلعان. دەمەك, بەلگىلى ءبىر ادامدى ماڭگىلىك ومىرگە ءبىر تابان جاقىنداتۋ. ونداعى بالالار سىرتقى الەمنەن وقشاۋلانعان. اتا-انالارى دا جوق. جانرى – ديستوپيا.
مىنە, وسىنداي اۋىر شىعارمانى سەرىكجان قاجىتاي كۇنىنە ەكى-ءۇش بەتتەن ءبىر جىل ىشىندە ءتارجىمالاپ, كىتاپ ەتىپ قاتتادى. كوبىنەسە بەستسەللەر شىعارمالار ورىسشاعا اۋدارىلعانىمەن, قازاقتىلدى اۋديتورياعا جەتپەي جاتاتىندىعى شىن عوي. ال الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىمەن تەرەزەمىز تەڭ بولسىن دەسەك, رۋحاني بايلىقتى دا ۇمىتپاۋىمىز كەرەك شىعار.
سەرىكجان جاس بولعانىمەن, ويى تەرەڭ, ورەسى جوعارى. اباي جازىپ كەتكەندەي, «بىلسەم, كورسەم» دەپ تۋعان ازامات. 1997 جىلى ءۇرجار اۋدانى تاسبۇلاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلىپتى. كىشكەنتايىنان جىر-داستاندارعا, ەرتەگىلەرگە اۋەس بولدى. مەكتەپتى تامامداعان سوڭ سەمەيدەگى م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجگە ءتۇستى. اۋداندىق, قالالىق, وڭىرلىك, رەسپۋبليكالىق ءمۇشايرالاردا بىرنەشە رەت توپ جارعان. جازعان ولەڭدەرى مەرزىمدى باسىلىم بەتتەرىنە ۇنەمى شىعىپ تۇراتىن. «ايتۋار – بويتۇمار» انتولوگياسىنا دا ەنگەن ەكەن. حالىقارالىق «ەسەنين وقۋلارىنىڭ» لاۋرەاتى. حالىقارالىق دەمەكشى, سەرىكجان ەلدەگى اقىن-جازۋشىلارمەن قاتار, شەتەلدىك قالامگەرلەرمەن دە تىعىز قارىم-قاتىناستا. ادەبيەت الەمىنە ءبىرجولا بەت بۇرۋىنا سەبەپكەر بولعان دا «پاستەرناك» سىيلىعىنىڭ يەگەرى حۋستو حوركە پادرون ەدى.
– پادرون مىرزامەن جولىققاندا قازاق قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن يسپان تىلىنە اۋدارىپ, ۇلى ابايدى باستاعالى جۇرگەن كەزى ەدى. سول كەزدە پادرون مىرزانىڭ كوزىنەن ابايعا, قازاق ادەبيەتىنە دەگەن قۇرمەت پەن سۇيىسپەنشىلىكتى بايقادىم. ويلاپ قاراساڭ, قازاققا ءۇش قايناسا, سورپاسى قوسىلمايدى. ءار سوزىندە ابايدان مىسال كەلتىرۋگە تىرىستى. ولگەنشە ابايدى اۋدارىپ وتەمىن دەگەنىنە ريزا بولدىم. ءسويتىپ كەزدەسۋدەن كەيىن تۇبەگەيلى اۋدارماعا بەت بۇرىپ, سول جولدا ولە-ولگەنشە ەڭبەك ەتۋگە ىشتەي سەرت ەتتىم, – دەيدى سەرىكجان قاجىتاي.
ەلگە قىزمەت ەتۋدى ۇران ەتكەن جاس اۋدارماشى بۇگىندە ءۇرجار اۋدانىندا جۇمىس ىستەيدى. قازاق تىلىنە كادزۋو يسيگۋرونىڭ «جوعالتىپ الما سەن مەنى» رومانىمەن قاتار, الەم حالىقتارىنىڭ ەرتەگىلەرىن دە اۋدارعان. ەڭبەكتىڭ ارقاسى عوي, بيىل «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ەندىگى ارمانى – قازاقستاندىق اۆتورلاردى شەتەلگە ناسيحاتتاۋ ءۇشىن ادەبي اگەنتتىك قۇرۋ. ايتۋىنشا, وقىلىمى ەڭ كوپ تۋىندى – «گارري پوتەر» ادەبي اگەنتتىكتەر ارقىلى تاراعان ەكەن.
– مەنىڭ ادەبي اگەنتتىك قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىما وراي, مادەنيەت مينيسترلىگى قارجىلاندىرۋ جاعىنان كومەك قولىن سوزامىز دەپ وتىر. بۇيىرتسا, تاس-ءتۇيىن دايىندالىپ, تامىزدا اشامىز. ازىرشە بۇل اگەنتتىكتى اۋىلدا اشىپ, الداعى ۋاقىتتا پروۆينتسيالىق ادەبيەتتى دامىتساق دەپ وتىرمىز. جازۋشىلار قولداۋ ءبىلدىرىپ جاتىر. ماسەلەن, جاپوندىقتار ادەبيەتكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. الەمدىك ادەبيەتكە سەرپىلىس اكەلگەن دە سولار. مىسالى, 20 عاسىر باسىندا الەمدىك ادەبيەتكە اكۋتاگاۆا ريۋنوسكە كەلىپ, نوۆەللا جانرىن باستادى. «توزاق وتتارى». عالامات شىعارما. كەيىن ونىڭ ءىزباسارلارى كەلدى. بىزدە دە ءبىر سەرپىلىس بولىپ قالار, – دەيدى سەرىكجان ەرجان ۇلى.
جاس قالامگەر اۋدارمامەن عانا شەكتەلمەي, كەيىن ءوز ويىن, ءمىنسىز قوعام كەلبەتىن, ءمىنسىز ادامدار تۋرالى كوڭىلگە تۇيگەندەرىن قاعازعا تۇسىرگىسى كەلەدى. ازىرشە, توماس مۋردىڭ شىعارمالارىن زەرتتەپ ءجۇر. سەرىكجاننىڭ ادەبيەتكە دەگەن مۇنشالىقتى قىزىعۋشىلىعى قايدان دەسەك, ناعاشى اجەسىنىڭ تۋعان اعاسى تۇرىسبەك قۇدايبەرگەن ۇلى جازۋشى, ەتنوگراف بولعان كىسى ەكەن. كىسىكيىك جايىندا ماقالالار جازىپ, زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن ەرەكشە ادام بولعان كورىنەدى. «جىگىتتىڭ جاقسىسى – ناعاشىدان» دەگەن وسى شىعار. بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرەتىن ازاماتىمىز ادەبيەت الەمىندە ءوز ورنىن ويىپ تۇرىپ الۋى ءتيىس.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى
