ەكونوميكا • 12 شىلدە, 2021

التىن قۇيما – سەنىمدى ينۆەستيتسيالىق قۇرال

1200 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىق بانك قازاقستاندىقتار قانشا التىن قۇيما ساتىپ العانى تۋرالى ەسەپتى جا­ريالادى. رەسمي مالىمەت بويىنشا, مامىر ايىندا ەل تۇرعىندارى 1800-دەن استام التىن قۇيما ساتىپ الىپتى. بىلە بىلگەن ادامعا التىن مەتالل ساتىپ الىپ قويۋ وتە پايدالى. بۇل – ەشقاشان ءباسى تۇسپەيتىن, وڭايلىقپەن ينفلياتسياعا ۇشىراماي قويمايتىن قۇندى مەتالل.

التىن قۇيما – سەنىمدى ينۆەستيتسيالىق قۇرال

حالىققا تازارتىلعان التىن قۇيمالاردى ساتۋ جانە ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن ۇلتتىق بانك 2017 جىلى ىسكە قوسقان. باعدارلاما جۇزەگە اسقالى جالپى سالماعى 1,95 توننا 54 780 التىن قۇيما ساتىلىپتى. «جۇرتشىلىققا التىن قۇيمالاردىڭ 5, 10, 20, 50 جانە 100 گرامدىق بەس ءتۇرى ۇسىنىلادى. ساتىپ الۋشىلار اراسىندا ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە بولعانى – 10 گرامدىق قۇيما. ونىڭ جالپى ساتىلىمداعى ۇلەسى 30% – 16 630 دانا. ودان كەيىن 100 گرامدىق قۇيما – 12 128 دانا (22%) جانە 20 گرامدىق قۇيما – 11 430 دانا (21%), 5 گرامدىق قۇيما – 8 650 دانا (16%), 50 گرامدىق قۇيما – 5 942 دانا (11%). نەگىزىنەن ولشەنگەن قۇيمالار الماتى, نۇر-سۇلتان جانە اتىراۋ قالالارىندا سۇرانىسقا يە», دەيدى ۇلتتىق بانكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

قازىرگى ۋاقىتتا التىن قۇيمالاردى Halyk Bank-تە, ەۋرازيالىق بانكتە, Jusan Bank-تە, بانك تسەنتركرەديتتە, سونداي-اق بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىندە ساتىپ الۋعا جانە ساتۋعا بولادى.

بانكتەر التىندى گرامداپ ساتىپ جات­قانى­مەن حالىقتىڭ كوبى ونىڭ قانداي پاي­داسى بارىنا كوپ ءمان بەرە بەرمەيدى. مىسالى, ءسىز بانكتە دەپوزيت اشىپ, وعان اقشا جيناساڭىز, تەڭگە نەمەسە دوللارمەن سالىنعان جيناق نارىق جاعدايىنا بايلانىستى قۇبىلۋى مۇمكىن. مۇنداي كەزدە دەپوزيت يەسى نە ۇتىلادى, نە ۇتادى, ياعني ۆاليۋتانىڭ قۇنىنا بايلانىستى سالىم نە كوبەيەدى, نە ازايادى. ال التىن ساتىپ العاننىڭ ۇپايى قاشان دا تۇگەل بولادى. بۇل دا دەپوزيتكە اقشا سالۋدىڭ ءبىر ءتۇرى. اقشا تۇرىندەگى دەپوزيتتەن ايىرماشىلىعى, قۇندى مەتالدىڭ قۇنى قىمباتتاماسا, تومەندەي قويمايدى. ارينە, قۇنسىزدانۋ بولۋى مۇمكىن, بىراق كوبىنە التىننىڭ باعاسى تۇراقتى بولادى. «التىن قۇيمالار – سەنىمدى ينۆەستيتسيالىق قۇرال. الەم بو­يىنشا التىن ينفلياتسياعا قارسى قورعانىس قۇرالى رەتىندە قولدانىلادى. ونىڭ باعاسى التىننىڭ الەمدىك باعاسىنا جانە ۇلتتىق ۆاليۋتانى ايىرباستاۋ باعامىنا تاۋەلدى بولعاندىقتان نارىقتاعى قۇنى ءوسىپ نەمەسە ءتۇسىپ وتىرادى. وسى ارقىلى دا ساتىپ الۋشىلار قىسقا مەرزىم ىشىندە پايدا كورە الادى. التىن قۇيمالارداڭ يەلەرى بانكتەر مەن بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتەرىندە كەز كەلگەن ۋاقىتتا التىندارىن كەرى وتكىزە الادى. باعدارلاما ىسكە قوسىلعالى جالپى سالماعى 5,8 كگ 177 قۇيما عانا بانكتەر مەن ايىرباستاۋ پۋنكتەرىنە كەرى وتكىزىلدى. قۇيمالاردى كۇنبە-كۇن ساتىپ الا الۋ مۇم­كىندىگى التىن قۇيمالار نارىعىنىڭ وتىم­دىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن باستى فاكتور بولىپ وتىر», دەيدى ساۋالىمىزعا جاۋاپ بەرگەن ۇلت­تىق بانك وكىلدەرى.

التىندى ساتىپ الۋدىڭ ء«دامىن» ءبىلىپ العاندار بۇل مەتالدى ءجيى ساتىپ الادى. وسىعان بايلانىستى ساتىلعان قۇيمالاردىڭ كولەمى دە جىل سايىن ۇلعايىپ كەلەدى ەكەن. ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2017 جىلى باعدارلاما جاڭا ىسكە قوسىلعاندا 1 786 دانا (64,1 كگ), 2018 جىلى 3 925 (150,1 كگ) دانا, 2019 جىلى 8 002 دانا (328,8 كگ), 2020 جىلى 9 101 دانا (404 كگ), 2021 جىلدىڭ قاڭتار-مامىر ايلارى ارالىعىندا 4 767 دانا (191,7 كگ) التىن قۇيما ساتىلعان.

سونىمەن قاتار التىن قۇيمالار بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتەرىندە دە ساتىلادى. باعدارلاما جۇزەگە اسقالى ايىرباستاۋ پۋنكتەرى ارقىلى بارلىعى 27 199 دانا (0,81 توننا) التىن قۇيما ساتىلعان جانە ساتىلىمداعى كولەمى جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى. 2018 جىلى 37 دانا (0,81 كگ), 2019 جىلى 7 730 (140,6 كگ) دانا, 2020 جىلى 11 998 دانا (485,6 كگ), 2021 جىلدىڭ قاڭتار-مامىر ايلارى ارالىعىندا 7 434 دانا (182,4 كگ) التىن قۇيماسى ساتىلىپتى.

ەگەر التىن قۇيىما ساتىپ العا نيەت ەتسەڭىز, ونىڭ ساقتالۋىنا دا مۇقيات بو­لىڭىز.

ءار التىن قۇيما قورعانىس ەلەمەنتتەرىمەن بەزەندىرىلگەن. قۇيمالاردىڭ بەتى ايناداي جىلتىراق كەلەدى, ميكروماتىن جانە بەدەرلى گۋرتپەن بەينەلەنەدى. باعالى مەتالل ارنايى قاپتامامەن شىعارىلادى. قۇيمانى ساتىپ العاندا وسى ارنايى قاپتاماسىن قوسا العان ءجون. ول قۇيمانى زاقىمدانۋدان قورعاپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار التىن قۇيمانىڭ اشىلماعانىن جانە ساپاسى بۇزىلماعانىن ايعاقتايتىن ساپا سەرتيفيكاتى رەتىندە دە جۇرەدى, سوندىقتان قۇيمانى ىجداھاتتىلىقپەن ساقتاپ, وراماسىن اشپاعان ءجون, دەيدى ماماندار.

سوڭعى جاڭالىقتار