بۇل كۇنى ولار بالىق ءوسىرۋ زاۋىتتارىنىڭ جۇمىسشىلارىن, بالىق ينسپەكتسياسى قىزمەتكەرلەرىن, بالىق ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارىن, بالىق وسىرۋشىلەردى, كاسىپقوي بالىقشىلاردى جانە بالىقشى-سپورتشىلاردى قۇتتىقتايدى.
مەرەكەنىڭ تاريحى كەڭەس وداعى جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمى بالىقشىلار كۇنىن بەلگىلەگەن كۇننەن باستالادى. بالىق وندىرۋشىلەر كۇنى بەكىتىلگەننەن باستاپ, قازاقستان ونى بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ كوپتەگەن ەلى سياقتى ءاردايىم شىلدەنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسىندە اتاپ وتەدى. بۇل كۇن كەزدەيسوق تاڭدالعان جوق. وسى ۋاقىتقا دەيىن ولار بالىقتىڭ ۋىلدىرىق شاشۋىمەن بايلانىستى بالىق اۋلاۋعا تىيىم سالۋ كەزەڭى اياقتالدى دەپ سانايدى. سونىمەن قاتار بۇل ۋاقىتتا جازعى اۋا رايى قالىپتاسادى. ءبىر قىزىعى, بالىقشىلار كۇنى 1965 جىلى كاسىبي مەرەكە مارتەبەسىن تەك ۋكراينادا جانە رەسەيدە الدى, ال باسقا رەسپۋبليكالاردا قازاقستانداعى سياقتى رەسمي ماقۇلداۋسىز اتاپ ءوتىلدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2020 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى №955 قاۋلىسىنا سايكەس بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ ەرەجەسى بەكىتىلدى. ەرتىس سۋ باسسەينى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى باسسەيندەرىنىڭ ىشىندە كولەمى بويىنشا ءۇشىنشى ورىنعا يە. بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنىڭ جانە ونداعى بالىقتىڭ قورى نەگىز بولادى. بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنىڭ قاتارىنا تومەندەگى ايدىندار كىرەدى: زايسان كولى, بۇقتىرما سۋ قويماسى, ءشۇلبى سۋ قويماسى, وسكەمەن سۋ قويماسى, شىعىس قازاقستان وبلىسى شەگىندەگى ەرتىس وزەنى, وبلىس بويىنشا جەرگىلىكتى ماڭىزى بار سۋ ايدىندارى, پاۆلودار وبلىسى اكىمشىلىك ايماعى. 2006 جىلدان باستاپ بالىق رەسۋرستارىن پايدالانۋدى رەتتەۋ ۇزاقمەرزىمدى (5 جىلدان 49 جىلعا دەيىن) نەگىزدە پايدالانۋشىلارعا بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىن (ۋچاسكەلەرىن) ۇزاق مەرزىمگە بەكىتىپ بەرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولدى.
قازىرگى تاڭدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىندا حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 40 ۋچاسكە بار, ولار 19 پايدالانۋشىعا بەكىتىلىپ بەرىلگەن. سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 97 سۋ ايدىنى بار, ونىڭ 30-ى 24 پايدالانۋشىعا بەكىتىلگەن.
پاۆلودار وبلىسى بويىنشا 286 كولشىك بار, ولار 64 پايدالانۋشىعا بەكىتىلىپ بەرىلگەن.
بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى باقىلاۋ جانە ينسپەكتسيالىق جۇمىستار تۋرالى ايتار بولساق, ينسپەكتسيانىڭ ينسپەكتورلىق قۇرامى 2021 جىلدىڭ 6 ايىندا باقىلاناتىن اۋماقتارداعى بالىق قورعاۋ زاڭناماسى نورمالارىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋ بويىنشا 848 جەدەل رەيد جۇرگىزىپ, بالىق رەسۋرستارىن قورعاۋ اياسىندا 501 زاڭبۇزۋشىلىقتى انىقتادى, ول بويىنشا 501 تۇلعا جاۋاپقا تارتىلدى. ونىڭ ىشىندە دورەكى زاڭ بۇزۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن (تىيىم سالىنعان اۋلاۋ قۇرالدارىن پايدالانۋ, تىيىم سالىنعان مەرزىمدەردە جانە ورىنداردا بالىق اۋلاۋ, تىركەلمەگەن قايىقتاردى جانە ت.ب. قولدانۋ) 75 ماتەريال سوتقا جىبەرىلدى, 8 862 110 تەڭگەگە ايىپپۇل سالىنىپ, 6 928 002 تەڭگە ايىپپۇل مەملەكەت پايداسىنا ءوندىرىلدى, 11 820 629,77 تەڭگە سوماسىنداعى زالالدى ءوندىرۋ بويىنشا تالاپ-ارىز ۇسىنىلدى. زاڭسىز سينتەتيكالىق مونوتالشىقتان جاسالعان
566 اۋ, 15 قايىق جانە ءارتۇرلى تيپتەگى 2 موتور, 5880,6 كيلو زاڭسىز ولجالانعان بالىق تاركىلەندى.
2021 جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىندە ينسپەكتسيانىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ قاتىسۋىمەن انىقتالعان تابيعات قورعاۋ زاڭناماسىن بۇزۋ فاكتىلەرى بويىنشا 5 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى, ناتيجەسىندە 4 ادام جاۋاپقا تارتىلدى. قۇرامىنا مۇددەلى ورگاندار (پروكۋراتۋرا, ءىىد, جاو, ينسپەكتسيا) كىرەتىن ۇتقىر توپتار قۇرىلىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى جۇرگىزگەن 11 بىرلەسكەن رەيدتىك ءىس-شارا بارىسىندا 5 قۇقىقبۇزۋشىلىق اشىلدى.
بالىق اۋلاۋ كولەمىنىڭ باستى بولىگى حالىقارالىق ماڭىزى بار زايسان كولى, بۇقتىرما جانە ءشۇلبى سۋ قويمالارىندا اۋلانادى, ونداعى كاسىپشىلىكتەر بالىقتىڭ 11 ءتۇرىن وندىرەدى.
شىعىس قازاقستان شەڭبەرىندەگى سۋ ايدىندارىندا 2020 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ 2021 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن بالىقتى جانە باسقا سۋ جانۋارلارىن اۋلاۋعا بەكىتىلگەن ليميت 11 148 079 توننانى قۇرايدى, ونىڭ 10 681 673 تونناسى, 95,8%-ى يگەرىلدى.
ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتى توراعاسىنىڭ 2021 جىلدىڭ 19 ساۋىرىندەگى №30-4-8\8 «بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىندا «تازا سۋ ايدىندارى» تابيعات قورعاۋ اكتسياسىن وتكىزۋ تۋرالى بۇيرىعىن ورىنداۋ ماقساتىندا شىعىس قازاقستان جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ سۋ ايدىندارىندا 2021 جىلدىڭ 24 ءساۋىرى – 31 مامىرى ارالىعىندا «تازا سۋ ايدىندارى» تابيعات قورعاۋ اكتسياسى وتكىزىلدى. اكتسيانىڭ ماقساتى – شىعىس قازاقستان وبلىسى جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنىڭ جاعالاۋلارىن, سۋ ايدىندارىندا يەسىز قالدىرىلعان بالىق اۋلاۋ قۇرالدارىنان (قۇرما اۋلار) تازارتىپ, بالىق قورىن قورعاۋ جانە كوبەيتۋ.
تابيعات قورعاۋ اكتسياسىنا جانۋارلار دۇنيەسىن پايدالانۋشىلاردى تارتۋ ماقساتىندا 2021 جىلدىڭ 9 ساۋىرىندە ينسپەكتسيانىڭ «تازا سۋ ايدىندارى» اكتسياسىن وتكىزۋ بويىنشا قۇرعان كەستەسىنە سايكەس جانۋارلار دۇنيەسىن پايدالانۋشىلارعا بەكىتىلگەن تەلىمدەردە بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنىڭ جاعالاۋ اۋماقتارى تازارتىلدى. اكتسيا بارىسىندا وتكىزىلگەن بارلىق شارا كارانتيندىك ساقتىق شارالارىن ساقتاي وتىرىپ وتكىزىلدى. «تازا سۋ ايدىندارى» تابيعات قورعاۋ اكتسياسىنا ينسپەكتورلارمەن قاتار تابيعات پايدالانۋشىلار, قورىقشىلار, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قىزمەتكەرلەرى, ۆولونتەرلەر, تۇرعىندار قاتىستى. اكتسيا بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنىڭ بەكىتىلگەن جانە رەزەرۆتىك 38 تەلىمىندە وتكىزىلدى. وعان 542 ادام, 109 تەحنيكا قاتىسىپ, 65,4 توننا قوقىس, تۇرمىستىق قالدىقتار ارنايى ورىنعا شىعارىلدى. بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىن يەسىز قالدىرىلعان بالىق اۋلاۋ قۇرالدارىنان تازارتۋ ماقساتىندا ءسۇزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 525 دانا بالىق اۋلاۋ قۇرالدارى تابىلدى. ولار تولىعىمەن ورتەلىپ, جويىلدى.
سونىمەن قاتار مەكتەپتەردە, ارنايى ورتا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىندا «تازا سۋ ايدىندارى» تابيعات قورعاۋ اكتسياسىنىڭ ماڭىزى مەن ماقساتىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ساناقبەك كىتاپباەۆ,
«زايسان-ەرتىس» وبلىسارالىق باسسەيندىك بالىق ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى
شىعىس قازاقستان وبلىسى
