مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس «قازاگرو» حولدينگى تاراتىلىپ, ونىڭ قۇرامىنداعى ءۇش كومپانيا بيىل ء«باي- تەرەكتىڭ» قاراماعىنا ءوتتى. بۇلار – اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى, «قازاگروقارجى» جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى. بۇگىندە اتالعان كومپانيالار ءوز قىزمەتتەرىن «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ اياسىندا ويداعىداي جالعاستىرىپ كەلەدى.
– «بايتەرەككە» قوسىلعان «قازاگرو» قۇرامىنداعى ەنشىلەس كومپانيالار شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەۋدە. ادەتتەگىدەي فەرمەرلەرگە نەسيە ۇلەستىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ليزينگكە بەرۋدى, سۋبسيديالاۋ مەن كەپىلدىك ۇسىنۋدى جالعاستىرۋدا. بۇدان بولەك, «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ەكى دەپارتامەنتى بۇرىنعى «قازاگرونىڭ» جۇمىستارىمەن اينالىسۋدا. «قازاگرونىڭ» جىلدار بويى جيناقتالعان مول تاجىريبەسىن جۇمىس بارىسىندا كادەگە جاراتاتىن بولامىز, – دەدى ا.ءارىپحانوۆ ەسەپتىك كەزدەسۋ بارىسىندا.
جيىندا حولدينگ باسقارماسىنىڭ توراعاسىنا ونداعان سۇراق قويىلدى. ساۋال جولداعانداردىڭ قاتارىندا قوستاناي وبلىسى جانگەلدين اۋدانىنىڭ تۇرعىنى م.ازىمباەۆ تا بار. اۋىلدىق ەلدى مەكەندە تۇراتىن ول مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقىسى كەلەتىنىن ايتىپ, كاسىپ اشۋدىڭ قىر-سىرىن قايدان مەڭگەرۋگە بولاتىنىن سۇرادى. سونداي-اق جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن نەسيە الۋدىڭ جاي-جاپسارىنا دا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
– جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋدىڭ جولدارى كوپ. ماسەلەن, اۋىلدىقتار «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. ول ءۇشىن ءبىزدىڭ حولدينگتىڭ قۇرامىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنا جۇگىنۋگە بولادى. ونىڭ ءار وڭىردە فيليالى جۇمىس ىستەيدى. «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا ءىسىن جاڭا باستاعان كاسىپكەرلەرگە جانە اۋىلدىق اۋماقتاعى شاعىن بيزنەسكە ميكروكرەديت بەرىلەدى. نەسيە 6,5 جىلعا ۇسىنىلادى. باعدارلاما ارقىلى جەكە تۇلعالار 4 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە الا الادى. كرەديتتىڭ مولشەرلەمەسى 6 پايىزدان اسپايدى, – دەدى «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى باسقارماسىنىڭ توراعاسى.
ەسەپتىك كەزدەسۋدە اقمولا وبلىسىنداعى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ءبىرىنىڭ باسشىسى مۇسا قازانعاپوۆ كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا قارجى كوبىرەك بولىنسە ەكەن دەگەن تىلەگىن ءبىلدىردى. ا.ءارىپحانوۆ كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جەتكىلىكتى كولەمدە قارجى ءبولىنىپ وتىرعانىن العا تارتتى. بۇل جۇمىسقا اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى جاۋاپتى.
– بىلتىر كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا 60 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيىل بولىنگەن سوما بۇدان قوماقتى. ياعني 70 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بايقاپ وتىرعاندارىڭىزداي, بولىنەتىن سوما جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا ارنالعان قارجىنى ناۋرىز-مامىر ارالىعىندا تولىقتاي يگەردىك. ال كەلەر جىلعا قانشا قارجى قاراستىرىلاتىنى كۇزدە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوسپارلانعان كەزدە ناقتى بەلگىلى بولادى. بىزدىڭشە, سوما 70 ملرد تەڭگەدەن كەم بولماۋى كەرەك, – دەدى ا.ءارىپحانوۆ.
قوستانايلىق سەرگەي يۆانوۆيچ KazakhExport كومپانياسىنىڭ جۇمىسىنا سىن ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, KazakhExport شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ەمەس, ءىرى كومپانيالارعا كومەك بەرۋمەن شەكتەلىپ وتىر. ال ءىرى كومپانيالاردىڭ قولى ونسىز دا ۇزىن دەيدى, ول. «بايتەرەكتىڭ» باسشىسى مۇنىمەن كەلىسپەيدى, ارينە.
– KazakhExport ءىرى كومپانيالارمەن عانا ەمەس, شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن دە جۇمىس ىستەيدى. كەلىسىمشارت سوماسى قوماقتى بولعان سوڭ, ءىرى كومپانيالارمەن جۇمىس جۇرگىزگەن قولايلى, البەتتە. بىراق ورتا جانە شاعىن بيزنەس تە نازاردان تىس قالعان ەمەس. ماسەلەن, وتكەن جىلى ءبىز شامامەن 115 كومپانياعا 140 ملرد تەڭگە كولەمىندە ەكسپورتتىق قولداۋ كورسەتتىك. سونىڭ 60 پايىزى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جوبالارى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىن, سونداي-اق ءتۇرلى سالالاردى قامتۋعا تىرىسامىز. اتاپ وتەرلىگى, شەتەلدىك سەرىكتەستەر تۇراقتى تاۋار تاسىمالداۋشىلارعا باسىمدىق بەرەدى. ال بۇل مىندەتتى كوپ جاعدايدا ءىرى كومپانيالار ءمىنسىز ورىندايدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جوبالارىن قاراستىرۋعا قاشاندا ءازىرمىز. 2021 جىلدىڭ بەس ايىندا 60 ملرد تەڭگەگە ەكسپورتتىق قولداۋ كورسەتىلدى. بيىلعى مەجە – وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشىن باسىپ وزۋ, – دەدى «بايتەرەك» ۇبح» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى.
ەكسپورتتى قولداۋ حولدينگتىڭ ستراتەگيالىق باعىتى ەكەنىن ەسكە سالا كەتەيىك. بۇل رەتتە KazakhExport ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزۋدە. ايتالىق, بىلتىر KazakhExport 16,1 ملرد تەڭگەگە ساۋدانى, 13,5 ملرد تەڭگەگە ەكسپورت الدىنداعى قارجىلاندىرۋدى جۇزەگە اسىردى. ساقتاندىرۋ قۇرالدارى وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلارعا قولجەتىمدى بولۋ ءۇشىن كومپانيانى كاپيتالداندىرۋ تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
ەسكە سالا كەتەيىك, بۇگىنگى تاڭدا «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگىنىڭ قۇرامىندا 10 ەنشىلەس ۇيىم بار. ولار ميكرو, شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەستى قولداۋمەن, ەكسپورتتى, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋمەن, ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋمەن, پروبلەمالىق كومپانيالاردى ساۋىقتىرۋمەن, سونداي-اق تۇرعىن ءۇيدىڭ قارجىلىق قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋمەن اينالىسادى.
وتكەن جىلعى قىزمەت قورىتىندىسى بويىنشا حولدينگتىڭ بارلىق شىعىنداردى, سالىقتاردى جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن ءتۇرلى تولەمدەردى شەگەرگەننەن كەيىنگى تازا تابىسى 73 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. حولدينگ اكتيۆتەرىنىڭ مولشەرى 6,8 ترلن تەڭگەگە تەڭ. بىلتىر «بايتەرەك» حولدينگى ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورلارىنداعى كاسىپورىندارعا 1 ترلن تەڭگەدەن استام سوما كولەمىندە قولداۋ كورسەتتى. قارجىلىق قولداۋ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 21 پايىزعا ۇلعايعان.
بيىل حولدينگتىڭ الدىندا ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. اتاپ ايتقاندا, 460,8 ملرد تەڭگەگە ءىرى بيزنەس جوبالارىن قارجىلاندىرۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق قۇنى 1 ترلن تەڭگەدەن اساتىن 11 جوبانى ىسكە قوسۋى جوسپاردا بار. وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ 37 مىڭ جوباسى حولدينگ قولداۋىنا يە بولادى دەپ كۇتىلۋدە. سول سەكىلدى ەكسپورتتاۋشىلارعا 200 ملرد تەڭگە كولەمىندە قولداۋ كورسەتۋ مىندەتى تۇر.
– ءبىز جاڭا باعىتتا جۇمىس ىستەۋدەمىز. اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنىڭ, «قازاگروقارجى» مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنىڭ تەتىكتەرى ارقىلى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى بەلسەندى قارجىلاندىرۋ جالعاسادى. ءبىز قولداۋ كولەمىن تومەندەتپەيمىز. كەرىسىنشە, «بايتەرەك» حولدينگى ءوز كۇش-جىگەرىن وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جانە تۇتاستاي العاندا, ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتۋعا ارنايدى, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ايدار ءارىپحانوۆ.
