قازاقستان • 24 ماۋسىم، 2021

اۋىل اكىمىن سايلايتىن كۇن الىس ەمەس

103 رەت كورسەتىلدى

وتكەن جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىندا «قوعامدىق پىكىر ساۋالدامالارى اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋ ارقىلى قىزمەتكە كەلۋىنە قاتىستى سۇرانىستىڭ ارتقانىن كورسەتىپ وتىر. بۇل ماڭىزدى قادامدى جان-جاقتى ويلاستىرىپ، دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرعان ءجون» دەگەن بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ بۇل باستاماسى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتىلىپ، ەلدە الداعى جاۋاپتى ساياسي ناۋقانعا ازىرلىك جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن، كۇنى كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ماسەلەلەرى جونىندە وتىرىس وتكىزدى.

اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ، اۋىلداردىڭ، كەنتتەردىڭ، اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋدى ازىر­لەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى ءىس-شارالاردىڭ ۇلگى كۇنتىزبەلىك جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى ەر­لان داۋىلباەۆ باياندادى. ول اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ كەزىندەگى بارلىق دەڭگەيدەگى سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ وكىلەتتىكتەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى مالىمەت بەردى. سونىمەن قاتار اكىمدەر سايلاۋى كەزىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى ءوز وكىلەتتىكتەرى شەڭبەرىندە اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنا ادىسنامالىق كومەك كورسەتەتىنىن، سايلاۋ قۇجاتتارىنىڭ نىساندارىن بەلگىلەيتىنىن جانە سايلاۋ ءىس-شارا­لارىن قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. اۋىل اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي سايلاۋىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ – اۋداندار مەن قالالاردىڭ اۋماق­تىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ ەرەكشە قۇزىرەتى.

– «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيا­لىق زاڭنىڭ 113-1-بابىنا سايكەس، سايلاۋ تاعايىنداۋ ءۇشىن مىنالار نەگىز بولىپ تابىلادى. ءبىرىنشى – اۋدان­دىق ماڭىزى بار قالا، اۋىل، كەنت، وكرۋگ اكىمىنىڭ زاڭمەن بەلگىلەنگەن وكى­لەت­تىلىك مەرزىمىنىڭ اياقتالۋى. ەكىنشى – اۋداندىق ماڭىزى بار قالا، اۋىل، كەنت، وكرۋگ اكىمى وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ نەمەسە زاڭدا بەلگىلەنگەن جاعدايلاردا ءتيىستى اكىم­شىلىك اۋماقتىق بىرلىكتى قايتا ۇيىم­داستىرۋ. «سايلاۋ تۋرالى» كونس­تيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس سايلاۋ­دى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارى كەمىندە 40 كۇن بۇرىن تاعايىندايدى جانە جۇمىس ىستەپ وتىرعان اكىمنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن كەمىندە 10 كۇن بۇرىن وتكىزەدى، – دەدى ە.داۋىلباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، اكىمنىڭ وكىلەت­تىلىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلعان جاعدايدا سايلاۋ تاعايىندالعان كۇننەن باستاپ 1 اي ىشىندە تاعايىن­دالادى جانە 1 اي مەرزىمدە وتكىزىلەدى. ياعني ناۋقان ۇزاقتىعى – 1 اي، ۇسىنۋ ءۇشىن – 2 اپتا، تىركەۋ كەزەڭى 10 كۇن بۇرىن اياقتالادى. سايلاۋ كۇنى تۋرالى حابار جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىندا جاريالانادى.

– كانديداتتاردى ۇسىنۋ سايلاۋ تاعايىندالعان كۇننەن كەيىنگى كۇنى باستالادى جانە سايلاۋ وتكىزىلەتىن ۋاقىت­قا 15 كۇن قالعاندا جەرگىلىكتى ۋاقىت­پەن ساعات 18.00-دە اياقتالادى. ەگەر ۇسىنۋ مەرزىمى اياقتالاتىن كۇنگە دەيىن اۋىلدىق ماڭىزى بار قالا، اۋىل، كەنت، اۋىل وكرۋگىنە ەكەۋدەن كەم كانديدات ۇسىنىلسا، وندا اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسى كانديداتتاردى ۇسىنۋدى
5 كۇننەن اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتادى.  كانديداتتاردى ۇسىنۋدىڭ بىرنەشە ءتاسىلى بار. ءبىرىنشى، ساياسي پار­تيالار ءوز مۇشەلەرىنىڭ اراسىنان ۇسىنادى. بۇل رەتتە ساياسي پارتيا ءبىر سايلاۋ وكرۋگىندە ءبىر عانا كانديدات ۇسىنۋعا قۇقىلى. ەكىنشى، داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار ءتيىستى وكرۋگ سايلاۋشىلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە 1 پايىزىنىڭ قولىن جيناۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ، ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرادى. ءۇشىنشى، ەگەر ۇسىنۋ اياقتالاتىن كۇنگە ەكەۋدەن كەم كانديدات ۇسىنىلسا، اۋدان اكىمى ۇسىنادى. بۇل رەتتە ۇسىنىلعان كانديداتتار بولماعان نە ۇسىنۋ مەرزىمى اياقتالاتىن كۇنى 1 كانديدات ۇسىنىلعان جاعدايدا اۋدان اكىمى جەرگىلىكتى قوعامداستىق جينالىسىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا تيىسىنشە ەكى نە ءبىر كانديداتتى ۇسىنۋعا قۇقىلى، – دەدى ە.داۋىلباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، كانديداتتارعا قويىلاتىن بىرنەشە تالاپ بار ەكەن. ياعني كانديدات اۋىلدىق ماڭىزى بار قالا، اۋىل، كەنت، اۋىل وكرۋگى اكىمى بولىپ سايلانۋ ءۇشىن قازاقستان ازاماتى «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭدا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 36-بابىندا جانە مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى زاڭنامادا كوزدەلگەن مىناداي تالاپتارعا سايكەس كەلۋگە ءتيىس.

– ءبىرىنشى، كانديداتتىڭ 25 جاس­قا تولعاندىعى. ەكىنشى، زاڭدا بەل­گىلەنگەن تارتىپپەن تانىلعان ءىس-ارە­كەتكە قابىلەتتىلىگى، سوتتىلىعىنىڭ بول­ماۋى جانە سىبايلاس جەمقورلىق قىل­مىس، سىبايلاس جەمقورلىق قۇ­قىق بۇزۋشىلىق جاساۋىنىڭ بولماۋى. ءۇشىنشى، مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى زاڭنامانىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن ءتيىستى اۋداندىق ساي­لاۋ كوميسسياسى ۇسىنعان قۇجاتتار نەگىزىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان انىقتايدى، – دەدى ە.داۋىلباەۆ.

بۇدان بولەك، ە.داۋىلباەۆ اۋىل اكىمىنە كانديداتتىڭ سايكەستىگىن انىقتاۋ جۇمىسى قالاي جۇرگىزىلەتىنىن دە باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا، اۋماق­تىق سايلاۋ كوميسسياسى كانديدات ۇسىنىلعاننان كەيىن ونىڭ زاڭنامادا قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەستىگىن انىقتاۋ پروتسەسىنە دەرەۋ كىرىسەدى.

– بۇل ءۇشىن ازاماتتىعىن انىقتاۋ ماقساتىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىنا، زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وتەل­مەگەن نەمەسە الىنباعان سوتتىلىعىن، زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تانىل­عان سىبايلاس جەمقورلىق قىلمى­سىنىڭ، سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشى­لىعىنىڭ بولماۋىن پروكۋراتۋرا ورگاندارىنان، كانديداتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس جانە وسى لاۋا­زىمعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن بەلگىلەۋ تۇرعى­سىنان مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىن­دەگى وڭىرلىك دەپارتامەنتتەرگە ءتيىستى سۇراۋلار جىبەرىلەدى. جۇمىس­قا تارتىلعان جوعارىدا اتال­عان مەملەكەتتىك ورگاندار جەدەل تارتىپ­پەن دەرەكتەردىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە تەكسە­رىلۋىن جانە ناتيجەلەرىنىڭ اۋماقتىق كوميس­سيالارعا دەرەۋ ۇسىنىلۋىن قامتا­ماسىز ەتۋلەرى قاجەت، – دەدى ە.داۋىلباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، اۋداندىق ماڭىزى بار قالا، اۋىل، كەنت، اۋىل­دىق وكرۋگ اكىمىنە كانديدات ءوزىن-ءوزى ۇسىنعان جاعدايدا، داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار ءتيىستى ساي­لاۋ وكرۋگى سايلاۋشىلارىنىڭ جال­پى سانىنىڭ كەمىندە 1 پايىز داۋىسىنىڭ قولداۋىنا يە بولۋى ءتيىس. سايلاۋشىلاردى قولداۋ ولار­دىڭ قولدارىن جيناۋمەن كۋالان­دىرىلادى.

– كانديداتتاردى قولداپ قول جيناۋدى سەنىم بىلدىرگەن ادامدار ۇيىمداستىرادى جانە ول ءۇشىن كانديدات وسى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەر­گىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 36-بابىندا، مەملەكەتتىك قىزمەت سالا­سىنداعى زاڭنامادا كوزدەلگەن تالاپتارعا سايكەستىگى تەكسەرىلگەننەن كەيىن 3 كۇننەن كەشىكتىرىلمەي تيىسىنشە اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسى بەرەتىن قول قويۋ پاراقتارىمەن راسىمدەلەدى. تولتىرىلعان قول قويۋ پاراقتارى تيىسىنشە اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنا تاپسىرىلادى. ول 3 كۇن مەرزىمدە ىشكى ىستەر قىزمەتكەرلەرىن تارتا وتىرىپ، جينالعان قولداردىڭ راستىعىن تەكسەرەدى جانە ءتيىستى حاتتامانى راسىم­دەيدى. قولداردىڭ راستىعىن تەك­سەرۋ كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس اۋداندىق ماڭىزى بار قالا، اۋىل، كەنت، اۋىلدىق وكرۋگ اكىمىنە كانديدات­قا قاجەتتى انىق قولدار انىقتالعانعا دەيىن جۇرگىزىلەدى، – دەدى ە.داۋىلباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، كانديدات تىركەلۋ ءۇشىن ساياسي پارتيالار ۇسىنعان كەزدە ازاماتتىڭ كانديدات بولۋعا كەلىسىمى، ومىرباياندىق دەرەكتەرى، كانديدات پەن جۇبايىنىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۋرالى دەكلاراتسيانى تاپسىرعانى تۋرالى مەملەكەتتىك كىرىس ورگانىنىڭ انىقتاماسى، قازاق­ستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىنە كىرە­تىن ازاماتتى ارنايى تەكسەرۋ ءۇشىن قاجەت­تى قۇجاتتاردى، ساياسي پارتيانىڭ ساي­لاۋ جارناسىن ەنگىزگەندىگىن كۋالان­دىراتىن قۇجات، كانديداتتىڭ ساياسي پارتياعا مۇشەلىگىن راستايتىن قۇجات ۇسىنۋى قاجەت.

– ال ءوزىن-ءوزى ۇسىنعان ادام كانديدات بولىپ داۋىسقا ءتۇسۋ تۋرالى ءوتىنىشىن، ومىرباياندىق دەرەكتەرىن، كانديدات پەن جۇبايىنىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۋرالى دەكلاراتسيا­نى تاپسىرعانى تۋرالى مەملەكەتتىك كىرىس ورگانىنىڭ انىقتاماسىن، قازاق­ستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىنە كىرەتىن ازاماتتى ارنايى تەكسەرۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتاردى، سايلاۋ جار­­ناسىن ەنگىزگەنى تۋرالى قۇجاتتى ۇسى­نۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار سايلاۋ وكرۋگى سايلاۋشىلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە 1 پايىز داۋىسىنىڭ قولداۋىنا يە بولعاندىعىن راستايتىن اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ انىقتاماسىن دا ۇسىنۋى كەرەك. ال اۋدان اكىمى كانديداتتى ۇسىنعان كەزدە جوعارىدا اتالعان قۇجاتتارمەن قاتار، ارناۋلى ۇسىنىسى قوسا بەرىلۋى ءتيىس. كانديداتتاردى تىركەۋ بارلىق قاجەتتى قۇجاتتاردى العاننان كەيىن باستالادى جانە سايلاۋ كۇنىنەن 10 كۇن بۇرىن جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن ساعات 18.00-دە اياقتالادى، –دەدى ە.داۋىلباەۆ.

وسىمەن ەلىمىزدىڭ دامۋ تاريحىن­داعى تاعى ءبىر ايتۋلى بەلەس بولاتىن دەموكراتيالىق وزگەرىس باستالعالى تۇر. تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعان اۋقىمدى ساياسي رەفورما حالىقتىڭ جان-جاقتى قولداۋىنا يە بولىپ، قوعامدىق ومىردە سونى سەرپىلىس تۋعىزىپ وتىرعانى انىق.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار