اتاپ ايتقاندا, بىلتىر شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ بارلىق سۋبەكتىلەرى ءۇشىن سالىقتار جانە الەۋمەتتىك تولەمدەردى تولەۋ شەگەرىلدى. ەكونوميكانىڭ ەڭ ءالسىز سەكتورلارى 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن م ۇلىك سالىعىنان بوساتىلدى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا 2020 جىلدىڭ 1 قازانىنا دەيىن قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ مولشەرلەمەسى 12 پايىزدان 8 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلدى. ەكونوميكانىڭ ەڭ كوپ زارداپ شەككەن 29 سەكتورىندا 2020 جىلدىڭ 1 قازانىنا دەيىن سالىقتار جانە الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ نولدىك مولشەرلەمەسى بەلگىلەندى.
بۇدان بولەك وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا ەكونوميكالىق ءوسۋدى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا كەشەندى جوسپار قابىلدانعان بولاتىن. ونىڭ اياسىندا تاعى بىرقاتار سالىقتىق جەڭىلدىكتەر كوزدەلگەن. جالپى 700 مىڭعا جۋىق سالىق تولەۋشى 1 ترلن تەڭگە كولەمىندە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قامتىلدى. بۇل سالىق تولەۋشىلەرگە ءوز قىزمەتىن ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەردى.
– وسى جىلى پاندەميانىڭ سالدارىن ازايتۋ جانە ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا جاڭا سالىقتىق وزگەرىستەر قابىلداندى. ءبىرىنشى – ارنايى ءموبيلدى قوسىمشانى قولداناتىن ارنايى سالىق رەجىمىن ەنگىزۋ. بۇل شارا جەكە كاسىپكەردى تىركەۋدى جانە قىزمەتىن توقتاتۋدى, سالىقتىق مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدى جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان. اتالعان رەجىمدى تەك وڭايلاتىلعان دەكلاراتسيانى پايدالاناتىن جەكە كاسىپكەرلەر عانا قولدانا الادى. ياعني سالىقتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋدى سمارتفون ارقىلى جۇرگىزۋگە بولادى. بۇل وزگەرىس 2022 جىلدان باستاپ ەنگىزىلەدى. قازىرگى كەزدە سالىق ورگاندارى ءتيىستى قوسىمشانى ازىرلەپ جاتىر, – دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات ءامرين.
بىلتىر دا, بيىل دا جۇمىس بەرۋشىلەر ءوز قىزمەتكەرلەرىن جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتتى. سالىق كودەكسى بويىنشا مۇنداي قۇرالدار جۇمىسكەرلەرگە تابىس رەتىندە سانالادى. تيىسىنشە, سالىق ماسەلەسى تۋىندايدى. ەندى قابىلدانعان وزگەرىستەر بويىنشا اتالعان تابىستارعا سالىق سالىنبايدى.
– زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا بيزنەس وكىلدەرى سالىقتىق بەرەشەكتىڭ مولشەرى تومەن بولسا دا, شوتتارىنىڭ بۇعاتتالاتىنىن ايتىپ, ماسەلە كوتەردى. ءبىز شەكتى مولشەردى بەلگىلەدىك – 6 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش. ەگەر بەرەشەك بۇدان تومەن بولسا, شوت بۇعاتتالمايدى. تاعى ءبىر جاقسى نورما قابىلداندى. بۇرىن سالىق تولەۋشى بەرەشەگىن تولەسە, شوتىن ءۇش كۇننەن كەيىن, كەيدە ءبىر اپتادان كەيىن عانا پايدالانا الاتىن. ەندى سالىق تولەۋشى بەرەشەگىن تولەگەننەن كەيىن شوتىن بىردەن پايدالانۋعا رۇقسات بەرىلدى, – دەدى ا.ءامرين.
سونىمەن قاتار قازاقستاندا تاۋارلاردى ءوندىرۋدى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا جاڭا تىركەلگەن كاسىپورىندار ءوز ءونىمىن ساتقاندا, قوسىلعان قۇن سالىعى 70 پايىزعا ازايتىلادى. وسىلايشا, سالىق ەسەپتەلگەن سومانىڭ 30 پايىزى مولشەرىندە عانا تولەنەتىن بولادى. مۇنداي جەڭىلدىكتىڭ مەرزىمى – ەكى جىل.
وڭدەۋ ونەركاسىبىندە جۇمىس ىستەۋدى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا جانە وسى باعىتقا ينۆەستيتسيانى كوبەيتۋ ءۇشىن جاڭا نورما كوزدەلگەن. ەگەر شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرى ءوز پايداسىن جاڭا نەگىزگى قورلارعا سالاتىن بولسا, وندا بۇل پايداسى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنان بوساتىلادى.
– الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك تۋرالى زاڭ قابىلداندى. زاڭدا قولداۋ شارالارى كوزدەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە سالىقتىق قولداۋ شارالارى دا بار. ماسەلەن, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى م ۇلىك سالىعىنىڭ تومەندەتىلگەن مولشەرلەمەسىن پايدالاناتىن بولادى. بۇل ءبىر. ەكىنشىدەن, ەگەر الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى ءوز جۇمىسكەرلەرىن وقىتاتىن بولسا, كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن ەسەپتەگەندە جۇمسالعان شىعىندارى ەكى ەسەلەنىپ سانالادى, – دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى.
قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى مارات سۇلتانعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, زارداپ شەككەن سالالارداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن جالاقى قورىنان سالىق تولەۋ كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇل شارا 2021 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن 1 شىلدەسىنە دەيىن قولدانىلادى. سونداي-اق سالىق جانە كەدەندىك قارىزداردى ماجبۇرلەپ ءوندىرىپ الۋ شارالارى توقتاتىلدى. اتالعان شارا 13,2 ملرد تەڭگە قارىزى بار 8,6 مىڭعا جۋىق كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىن قامتىعان. بۇدان بولەك, ىلەسپە شوت-فاكتۋرالاردى تىركەۋگە ارنالعان قاناتقاقتى جوبالاردىڭ مەرزىمى ۇزارتىلدى. كەلەسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا قوسىلعان قۇن سالىعى تولەۋشىلەردىڭ ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالارىن بەرۋ مىندەتتەمەسى كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇرىن بۇل مىندەتتەمە وسى جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ قاراستىرىلعان بولاتىن.
– سالىقتىق جانە كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدەگى ەڭ ءتيىمدى جول – بيزنەس ءۇشىن سالىقتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ مەن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن تسيفرلى شەشىمدەردى قولدانۋ. وسى ماقساتتا جەكە تۇلعالارعا ارنالعان «E-Salyq-ازامات» ءموبيلدى قوسىمشاسى ىسكە قوسىلدى. جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن ىڭعايلى جانە قاراپايىم فۋنكتسيالى «E-Salyq-بيزنەس» دامىپ كەلەدى. بۇل قوسىمشالار كاسىپكەر مەن حالىقتىڭ سالىقتىق مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدى جەڭىلدەتۋگە ارنالعان, – دەدى م.سۇلتانعازيەۆ.
بەلگىلى بولعانداي, بىلتىر پاندەمياعا بايلانىستى فيسكالدى باقىلاۋ شارالاردىڭ توقتاتىلعانىنا قاراماستان, 6 اي ىشىندە مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى قوسىمشا 710 ملرد تەڭگە سالىقتىق تۇسىمدەردى قامتاماسىز ەتكەن.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, كەدەندىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ جوسپارلانۋدا. اتاپ ايتقاندا, 10 وتكىزۋ پۋنكتى قايتا جاڭارتىلادى جانە كەدەندىك وپەراتسيالاردى اۆتوماتتاندىرىلعان باقىلاۋ ءۇشىن باس ديسپەتچەرلىك كەڭسە سالىنادى.
– مەملەكەتتىك شەكاراداعى زاڭسىز ساۋدا اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ كەشەندى جوسپارى ازىرلەندى. شەتەلدەرمەن كەدەندىك دەكلاراتسيالار بويىنشا اقپارات الماسۋ جۇمىسى جالعاسۋدا. بۇگىندە قىتايمەن اقپارات الماسۋ ءجۇرىپ جاتىر, ال تۇركيامەن ءتيىستى جۇمىستار باستالدى. اكتسيزدەلەتىن ونىمدەردىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن كۇرەس شەڭبەرىندە الكوگولدىك ىشىمدىكتەردىڭ تسيفرلى تاڭبالاۋى بويىنشا قاناتقاقتى جوبا جۇرگىزىلۋدە, – دەپ ناقتىلادى قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى.
وسى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ ەلىمىزدە ەىدۇ-مەن 100-دەن استام يۋريسديكتسياداعى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ەسەپشوتتارى تۋرالى اقپارات الماسۋدى باستايدى. بىلتىر بۇل جۇمىس پاندەمياعا بايلانىستى توقتاتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا وداققا مۇشە مەملەكەتتەرمەن بىرگە ترانزيتتىك باقىلاۋدى ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانۋ ارقىلى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
– بۇل ماسەلەدە ءبىز قازاقستاندىق تاسىمالداۋشىلاردىڭ مۇددەسىن قورعايمىز. سوڭعى تسيفرلى تەحنولوگيالاردى قولدانۋ بۇكىل وداق بويىنشا بىرنەشە كۇن ىشىندە ەش كەدەرگىسىز تاۋار جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, ەاەو ينتەگراتسياسىنا قاتىستى, سوڭعى جىلدارى وداق بولگەن يمپورتتىق كەدەندىك باج سالىعى ەسەبىنەن قازاقستان بيۋدجەتىنە كىرىستەردىڭ ءوسۋ ديناميكاسى بايقالعانىن اتاپ وتكەن ءجون. 2020 جىلى دا بۇل ءۇردىس جالعاسىن تاپتى. وتكەن جىلى 322,4 ملرد تەڭگە ءتۇستى, – دەدى م.سۇلتانعازيەۆ.
