ەل استاناسىن كوشىرۋ وڭاي ەمەس, الدىمەن ونىڭ گەوساياسي, دەموگرافيالىق جانە ەتنومادەني سەبەپتەرى ساراپتالىپ, كەڭىنەن تالقىلاندى. سول كەزدە الدىمەن قوردالانىپ قالعان پروبلەمالاردى شەشىپ, استانانى سودان كەيىن كوشىرەيىك دەگەن پىكىرلەر دە ايتىلدى. الايدا ۇلى عالىم ا.ەينشتەيننىڭ: «قولايلى مۇمكىندىكتەر قيىندىقتار مەن پروبلەمالار اراسىندا جاسىرىنىپ جۇرەدى» دەگەن ءسوزىن ساراپتاي بىلسەك, تۇڭعىش پرەزيدەنت ەكى عاسىر توعىسىنداعى ءتۇرلى قيىندىق پەن كەدەرگىگە قاراماستان, ناقتى مۇمكىندىكتەردى تاۋىپ, استانانى اۋىستىردى. مۇنى قازاق ەلىنىڭ كەلەشەگىنە باعىتتالعان وتە باتىل ستراتەگيالىق شەشىم دەپ ۇعىنۋعا بولادى.
1997 جىل بولاتىن, وندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندە جۇرگەنمىن. شىلدە ايى, كەزەكتى ەڭبەك دەمالىسىنا شىعۋعا دايىندالىپ جاتقانمىن.
ويدا جوقتا ەلباسىنىڭ قابىلداۋىنا شاقىرىلدىم. پرەزيدەنت جىلى قابىلداپ, الدىمەن بارلىق جاعدايدى سۇراپ, سودان سوڭ تىكەلەي ماسەلەگە كوشتى. «جاقىن ارادا ەلىمىزدىڭ باس ورداسى اقمولاعا قونىس اۋدارادى. بۇل – تاريحي كوش. سوندىقتان سول ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن بىلەتىن, دايىندىق جۇمىستارىن تىڭعىلىقتى ىستەيتىن جاۋاپتى باسشى كەرەك بولىپ تۇر. سوعان مەن سەنى لايىق كورىپ وتىرمىن» دەدى. مەملەكەت باسشىسىنا كەلىسىمىمدى بەردىم.
اقمولا ءوڭىرى ماعان بۇرىننان تانىس بولاتىن. تورعاي وبلىسىندا قىزمەت ىستەپ جۇرگەندە وسى قالادا ءتورت اي ديرەكتورلىق كۋرستا وقىدىم. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا كوكشەتاۋ وبلىسىن باسقارعاندا كورشى ايماق رەتىندە ارالاسىپ تۇردىق. ۇكىمەتتە ىستەپ جۇرگەندە وسىندا ىسساپارمەن كەلىپ, وبلىستىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىمەن, حالىقتىڭ حال-احۋالىمەن تانىسىپ ەدىم. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن اقمولا وبلىسىن باسقارۋعا دەيىن دە مۇندا ءجيى كەلىپ تۇردىم.
ەلباسى وبلىس اكتيۆىنە مەنى ءوزى اكەلىپ تانىستىردى. جۇرتشىلىق جىلى قارسى الدى. سول جىلى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانانى اقمولاعا كوشىرۋگە قاۋلى قابىلداپ, ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. ول كەزدە اقمولا قالاسى – وبلىس قۇرامىندا. قالا اكىمى امانجول بولەكپاەۆ, وسى جەردىڭ ازاماتى. قىسقاسى, استانانى كوشىرۋگە بايلانىستى دايىندىق ءىس-شارالارى باستالىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىن الدى. بۇرىنعى ەسكى عيماراتتاردى قايتا جاڭعىرتۋدى قولعا الدىق. قالانىڭ باس كوشەسى – قازىرگى رەسپۋبليكا داڭعىلى بويى قوپارىلىپ جاتىر. سونى كورىپ امانجولعا «جول بويىنا بارلىق تاستاردى لاقتىرىپ تاستاپسىڭ. ولاردى قاشان جيناپ الاسىڭ؟» دەپ ازىلدەپ ايتىپ ەدىم, ول جىميدى دا: «ۋاقىتىندا ءبارى ورنىنا كەلەدى» دەپ جاۋاپ بەردى. شىنىندا دا, قالا باسشىلىعى, قازاقشا ايتقاندا, «اتتىڭ جالى, تۇيەنىڭ قومىندا» ءجۇرىپ, ۋاقىتپەن ساناسپاي جۇمىس ىستەدى.
ەلوردانىڭ كوشۋىنە بايلانىستى پرەزيدەنت ءاربىر قۇرىلىمعا, ءار باسشىعا ناقتى تاپسىرما بەردى. سوندىقتان قاجەتتى جۇمىستار جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلدى. اۋەلى الماتىدان كەلەتىن مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە قاجەتتى عيماراتتاردى بەلگىلەپ, جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. كوشىپ كەلگەن قىزمەتكەرلەر تۇراتىن ورىندار انىقتالدى. جاڭادان تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرە باستادى. وسى جۇمىستار پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن استانانى كوشىرۋگە بايلانىستى قۇرىلعان مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇزىرىندا بولدى. ونى كوميسسيا توراعاسى نيكولاي ماكيەۆسكي مەن ورىنباسارى, پرەزيدەنت ءىس باسقارماسىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير ني اتقاردى. نيكولاي ءميحايلوۆيچتى كوپتەن تانيمىن, ءبىر جىلدارى ەكەۋمىز ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولعانبىز. بىلىكتى قۇرىلىسشى. كەيدە قۇرىلىس جۇمىستارىنا قارجى جەتپەي جاتادى. سونداي ساتتەردە ول كىسىنىڭ: «سەندەر نەگە مەنەن اقشا سۇراي بەرەسىڭدەر.ىسكەر بولساڭدار اقشاسىز سالىڭدار» دەپ قىزىنىپ سويلەيتىنى بار.
سول كەزەڭدە وتە ماڭىزدى جۇمىستاردىڭ قاتارىندا جاڭا سالىنىپ جاتقان استانانى الەمگە تانىستىرۋ, وسى ىسكە قاجەتتى شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋ كوزدەلدى. بۇل اۋقىمدى جۇمىستى ەلباسى تاپسىرماسىمەن ءبىرىنشى لەكتە ەلورداعا كوشىپ كەلگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ باسقارعان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تياناقتى ورىندادى.
مەملەكەت باسشىسى وبلىس باسشىلىعىنا دا ءبىرشاما تاپسىرما مىندەتتەدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – وسىندا تۇراتىن حالىقتىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ بولدى. ءبىز جوعارىدا اتالعان مەملەكەتتىك كوميسسيامەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ, ماڭىزدى ماسەلەلەردى بىرىگىپ شەشتىك.
سول كەزدەگى اقمولانىڭ باسقا وبلىستاردان ەشقانداي ايىرماشىلىعى جوق, ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيلەرى بىردەي بولاتىن.
1997 جىلدىڭ 20 قازانىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «اقمولا قالاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى دەپ جاريالاۋ تۋرالى» جارلىعى شىقتى. سودان ەكى اپتا وتكەننەن كەيىن, ياعني 8 قاراشادا استانا اتانعان اقمولاعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەر ەتالوندارى مەن پرەزيدەنت بايراعى سالتاناتتى جاعدايدا جەتكىزىلدى.
الدىمەن ءبىراز جىل ەلوردامىز بولعان اياۋلى الماتىدان ۇلى كوشتى بايكەن ءاشىموۆ, ماقتاي ساعديەۆ, سۇلتان جيەنباەۆ, ساعيدوللا قۇباشەۆ, ساعادات نۇرماعامبەتوۆ, شاڭگەرەي جانىبەكوۆ سەكىلدى حالقىمىزدىڭ ابىز اقساقالدارى باتا بەرىپ, شىعارىپ سالدى. سالتاناتتى شارا بۇرىنعى وبلىستىق اكىمشىلىك, قازىرگى قالا اكىمدىگىنىڭ الاڭىندا ءوتتى.
تاريحي ءمانى زور شارادا ءسوز العان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ:
«بۇگىن استانا مارتەبەسىنە يە بولعان قاسيەتتى اقمولانىڭ جۇلدىزدى ساعاتى سوقتى. بۇلاي دەۋىمنىڭ وزىندىك سىرى بار. اقمولا – ءوز تاريحىندا ماڭىزى وراسان زور تالاي قوعامدىق-ساياسي وقيعالاردىڭ كۋاسى بولعان قالا. قازاقتىڭ قاسيەتتى مەكەنى بولعان سارىارقا توسىندەگى بۇل قالا داڭقتى تىڭ يگەرۋ كەزىندەگى تالاي جۇرتتىڭ وكىلدەرىن جاتسىنباي باۋىرىنا باسقان, قۇتتى مەكەنىنە اينالعان. ەندىگى جەردە ول تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋدىڭ, مەملەكەتتىلىكتى ورنىقتىرۋدىڭ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي جاڭعىرۋدىڭ كىندىگىنە اينالماق. جانە ونىڭ ءبىزدىڭ مۇراتىمىزدى ويداعىداي ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسەرىنە كوزىمىز ابدەن جەتەدى. ەندەشە, تىڭ يگەرۋ كەزىندەگىدەن ءبىر كەم تۇسپەيتىندەي ءىس جاساپ, قاجىر-قايرات, ىقىلاس پەن ىنتىماق تانىتۋىمىز كەرەك. بۇگىننەن باستاپ استانا تۇرعىنىنا اينالعان اقمولالىقتار وسىنداي بيىك تۇعىردان كورىنەدى دەپ سەنەمىز», دەدى.
ودان كەيىن كونەدەن بۇگىنگە دەيىنگى تاريحىمىزدى بەينەلەگەن تەاترلاندىرىلعان كورىنىس قويىلدى. قالانىڭ ەڭ قارت تۇرعىنى مۇقات مەيىرمان ۇلى باستاعان ءبىر توپ اقساقال جاڭا استانانىڭ بولاشاعىنا اق جول تىلەپ, باتا بەردى. ەلباسىنىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, ەلوردانىڭ كىلتىن تاپسىردى.
شىندىعىن ايتقاندا, سول كەزەڭدە ەكونوميكامىز ءالى ەڭسەسىن كوتەرە قويعان جوق, ەلدىڭ تۇرمىسى جۇدەۋ بولاتىن. ءبىر جاعىنان, الەمدى شارپىعان ازيا داعدارىسىنىڭ سالقىنى دا بىزگە ءتيدى. نارىقتىق قاتىناسقا تولىق كوشە قويعان جوقپىز. ماسەلەن, مۇنايدىڭ باعاسى ءبىر باررەلىنە 17 دوللار بولدى. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا تەڭگەمىزدىڭ قۇنى ەكى ەسە تومەندەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وتە كۇردەلى ۋاقىتتى باستان كەشىپ جاتتىق.
وبلىسقا كەلگەن كۇننەن باستاپ جەرگىلىكتى كادرلاردىڭ ىشىندە, وسى ءوڭىردىڭ جاعدايىن جەتىك بىلەتىن, قولىنان ءىس كەلەتىن ادىلبەك جاقسىبەكوۆ, اسقار مامين, سانسىزباي ەسىلوۆ سەكىلدى بىلىكتى ماماندارعا ارقا سۇيەدىم. الدىمەن بيۋدجەتكە تۇسەتىن كىرىستى كوبەيتۋدىڭ جولىن قاراستىردىم. ويتكەنى زەينەتكەرلەرگە زەينەتاقىسى مەن بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن ۋاقتىلى تولەپ تۇرۋ كەرەك. بىراق تۇسەتىن قارجى سۇرانىستان از. دەگەنمەن وسى ماسەلەگە كوپ كۇش جۇمساپ, شەشىمىن تاپتىق.
سول جىلدارى قالاداعى جىلۋ-ەنەرگەتيكا جاعدايى دا وڭىپ تۇرماعان ەدى. جىلۋ جۇيەسى ءالسىز جۇمىس ىستەپ, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كۇشى جەتپەدى. ال جاڭا جىلۋ ورتالىعىن سالۋعا ۋاقىت كەرەك. ءبىز سول كەزدە شاھاردى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان, 13 جىلدان بەرى جوندەۋ كورمەگەن 2-ءشى جىلۋ ەنەرگەتيكا ورتالىعىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزدىك. سول ارقىلى جىلۋ ورتالىعىنىڭ قۋاتىن كوبەيتۋگە جانە ونىڭ جۇمىسىن تۇراقتاندىرۋعا كۇش سالىپ, 1-جىلۋ ەنەرگەتيكا ورتالىعىمەن ونى جالعادىق. ويتكەنى 1-جىلۋ ورتالىعىندا سۇيىق وتىن پايدالاناتىن, مۇنىڭ شىعىنى كوپ. سوندىقتان ەكەۋىن بىرىكتىردىك. وسى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا 1 ملرد 300 ملن تەڭگە, سول كەزدەگى اقش-تىڭ اقشاسىمەن شاققاندا, 17 ملن دوللار كەرەك بولدى. بۇل قارجىنى بەرۋدەن ۇكىمەت بىردەن باس تارتتى. سوندىقتان امالسىز پرەزيدەنتكە ۇسىنىس ايتىپ ەدىم, بىردەن قولداپ, ءتيىستى قارجىنى بولگىزدى. ءسويتىپ بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمىن تاپقانداي بولدىق. ايتەۋىر, سول جىلى قىستا قالا تۇرعىندارى ۇيلەرىندە سۋىقتان دىردەكتەگەن جوق. وسى جۇمىستىڭ باسى- قاسىندا نيكولاي تيحونيۋك ءجۇردى. ناعىز ىسكەر ادام, ءتىپتى ول كەي كۇندەرى جىلۋ ورتالىعىنا قونىپ جۇمىس ىستەدى.
ەندىگى ءبىر ماسەلە – وبلىستاعى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى. قۇرىلىس جۇمىستارى كوبەيىپ, تۇرعىندار سانى وسكەن سايىن قالادا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالدى. سول ۋاقىتتا وبلىس كولەمىندە ەلەكتر ەنەرگياسى 300 مۆت جۋىق بولدى. بۇل كەزدە ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرەتىن مەكەمەلەردىڭ جاي-كۇيى جوق ەدى. ولاردىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋ قاجەت, وعان كىم كومەك بەرمەك. تۇرعىندار دا تۇتىنعان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ اقىسىن تولىق تولەمەيدى, قارىز دەگەن شاش ەتەكتەن. اۋىل ادامدارىنىڭ 40-50 پايىزى قارىزعا باتقان. وسى ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋ ءۇشىن اۋداندار, شارۋاشىلىقتارعا ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ بەرەتىن بولدى. پايدالانعان ەلەكتر قۋاتى تولەمىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپتەۋ قوندىرعىلارىن اۋىلداردىڭ ءاربىر كوشەسىنە قويدىق. قارىزى كوپ كوشەلەرگە ەلەكتر قۋاتى بەرىلمەيتىن بولدى. ەندى تولەمدەردى تۇرعىندار ءوزى قاداعالادى. ءسويتىپ ەلەكتر قۋاتىنا تولەيتىن قارجى جيناعىن 90 پايىزعا جەتكىزدىك.
ۇمىتپاسام, 1997 جىلى جەلتوقساننىڭ ورتاسىندا قالانىڭ تەڭ جارىمىندا جارىق ءوشىپ قالدى. شاھارعا توق بەرىپ وتىرعان ۇلكەن ترانسفورماتور ىستەن شىققان. ونى جوندەۋگە ءبىراز ۋاقىت كەتتى. بۇل كەزدەيسوق وقيعا ەمەس, جۇيەلى پروبلەما بولاتىن. كوپ جىلدار ەلەكتر جەلىلەرى جوندەۋ كورمەگەن. اسىرەسە ەسكىرگەن ترانسفورماتورلار ىستەن شىعا بەردى. ونىڭ ۇستىنە توتەنشە جاعدايلاردا ەلەكتر جۇيەسى ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەۋگە بەيىمدەلمەگەن. وسى ماسەلەنى ىندەتە زەرتتەپ, قاجەتتى قارجى جۇمساپ ماسەلەنى شەشە باستادىق.
قالا كوشەلەرىندەگى جولداردىڭ جاعدايى دا سىن كوتەرمەيتىن. ونى تولىق جوندەۋ ءۇشىن ءبىر جىل ەمەس, ۇزاق ۋاقىت كەرەك. سوندىقتان الدىمەن باستى كوشەلەردىڭ جولىن جوندەۋدى باستادىق. جاڭبىر سۋىنا ارنالعان كارىز جۇيەسى دە جاسالماعان. بۇعان دا قىرۋار قارجى كەرەك. ءتىپتى قار تازالايتىن تەحنيكا جەتپەيتىن. سول قىستا بىزگە قورعانىس ءمينيسترى مۇحتار التىنباەۆ جول تازالايتىن تەحنيكالارىن بەرىپ, كومەكتەستى.
سونىمەن قاتار استانانىڭ اۋىز سۋ ماسەلەسى ءبىزدى ويلاندىردى. قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى جىلدام ءوسىپ كەلە جاتقاندىقتان بۇرىنعى ۆياچەسلاۆ سۋ قويماسى تىرشىلىك كوزىمەن تولىق قامتاماسىز ەتە المايتىن بولدى. اقمولانىڭ باس جوسپارىندا شاھاردى ءۇش ءىرى سۋ كوزىمەن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. ءبىرىنشىسى – نۇرا وزەنى, ەكىنشىسى – اقمولانىڭ استىنداعى ۇلكەن سۋ كوزى, ءۇشىنشىسى – ەرتىس سۋى. بىراق مۇنىڭ ءبارى وڭاي ىسكە اسپايدى. مىسالى, بۇرىن ەسىل – نۇرا كانالى سالىنعان. بىراق نۇرانىڭ سۋىندا زياندى زاتتار كوپ. ونى تازالاۋعا كوپ قاراجات كەرەك. ال جەراستىنداعى سۋدىڭ تەرەڭدىگى – 5-60 شاقىرىمعا سوزىلعان. بۇل سۋ تۇششى, تازالىعى دا جاقسى. بىراق دۇنيەجۇزى بويىنشا جەراستىنداعى سۋ ستراتەگيالىق قور دەپ سانالادى. سوندىقتان ءۇشىنشى نۇسقانى الدىق. سودان 22 شاقىرىمداعى ەرتىس – قاراعاندى كانالىنان تارتىلعان سۋدى ەسىل وزەنىنە, ودان ءارى ۆياچەسلاۆ سۋ قويماسىنا جەتكىزۋ كوزدەلدى. ونداعى №19 ناسوس ستانساسى جانىندا شاعىن كول بار ەكەن, سوعان توقتادىق.
بۇعان دەيىن وبلىس ونەركاسىبىن دامىتۋعا قاتىستى دۇرىس رەفورمالار جۇرگىزىلمەگەن. كەڭەس زامانىندا دۇركىرەپ تۇرعان اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارى («قازاقسەلماش», «تسەلينسەلماش») كۇيرەگەن. بىزگە «قازاقسەلماشتى» كوتەرۋگە مۇمكىندىك بولمادى. ويتكەنى ولاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارناپ شىعارعان ماشينالارىنىڭ تەحنولوگياسى وتە ەسكى, بۇگىنگى تالاپقا سايكەس كەلمەدى. ونى قايتادان جاساۋ ءۇشىن قوماقتى قارجى كەرەك. ەسكىرگەن تەحنيكانى شىعارۋدىڭ ەشقانداي قاجەتتىلىگى بولمادى.
اقمولا اەروپورتى دا شاعىن, جۇپىنىلاۋ بولعاندىقتان, سالماعى 75 تونناعا دەيىنگى سامولەتتەردى عانا قابىلدادى. سوندىقتان ۇشاقتاردىڭ كلاسىن كوبەيتىپ, سالماعى اۋىر, ۇلكەن بوينگتەردى قابىلداۋ ءۇشىن وعان جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. مۇنى اتقارۋعا كوپ كۇش جۇمسالدى.
شىن مانىندە, سول جىلدارداعى اقمولانىڭ كوشەلەرىنەن كەڭەستىك ءداۋىردىڭ ء«يىسى» اڭقيتىن. سوندا مەنى: «اقمولا باس قالاعا اينالىپ جاتىر, سىرتتان كەلگەن قوناقتار وزگە ۇعىمداردى بەرەتىن كوشە اتاۋلارىن كورىپ, «مىناۋ, قاي ەلدىڭ استاناسى» دەپ ايتۋى عاجاپ ەمەس قوي» دەگەن وي ءجيى مازالايتىن. سوندىقتان كوشەلەردىڭ اتىن وزگەرتۋدى قولعا الدىق. پرەزيدەنتپەن اقىلداسىپ, تۋرا ءبىر مەزەتتە وتىز كوشەنىڭ اتاۋىن وزگەرتتىك. بۇل ءبىر جاعىنان تاريحتىڭ دا تالاپ ەتكەن تىلەگى بولاتىن. ماسەلەن, بۇرىنعى ستۋدەنتتەر داڭعىلىن – ابىلاي حان بابامىزعا, كارل ماركس كوشەسىن كەنەسارى حانعا بەردىك. ءبىز ۇلى ابىلاي حاننىڭ اتىمەن ۇزىن كوشەنى تولىق اتايمىز دەپ ويلاپ ەدىك, ونىڭ قيسىنى كەلمەدى. كوپىردىڭ ارعى جاعى داڭعىل, بەرگى بەتى كوشە بولدى. ونىڭ تاعى ءبىر سىرى بار. بۇرىنعى كارل ماركس كوشەسىمەن جوعارى ورلەسەڭىز, قازىرگى قاجىمۇقان ستاديونى تۇرعان جەردەگى سول كەزدەگى رەسەي پاتشالىعىنىڭ بەكىنىسىنە كەنەسارى حان شابۋىل جاساعان. بۇل – تاريحي اقيقات! ءسويتىپ حان كەنەنىڭ ەسىمى ەلىمىز ازاتتىق العاننان كەيىن, ءوزى اتويلاپ كىرگەن بەكىنىس ورنالاسقان جەرگە كوشە بولىپ ورالدى. وسى اۋقىمدى ءىس-شارادان استانا توڭىرەگى تىس قالعان جوق. وبلىستىڭ التى اۋدانىنىڭ تاريحي اتاۋلارى قايتارىلدى.
استانانىڭ رۋحاني-مادەني ءومىرىن دە نازاردان تىس قالدىرعان جوقپىز. سول جىلى اقمولادا قازاق جانە ورىس تەاترى, وبلىستىق فيلارمونيا, مۋزىكالىق مەكتەپ جانە ءبىر مادەنيەت سارايى عانا بولدى. ەندى وسى مادەني مەكەمەلەردىڭ دەڭگەيىن استانالىق مارتەبەگە جەتكىزۋگە كۇش سالدىق. ەلىمىزدىڭ باس ورداسى بولعاندىقتان وپەرا جانە بالەت تەاترى بولۋى كەرەك, وعان بۇرىنعى تەمىرجولشىلار سارايىن بەرىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزدىك. الماتىدان باس قالانىڭ مادەنيەتىن كوتەرۋگە تالانتتى سكريپكاشى ايمان مۇساقوجاەۆا كەلىپ, بۇگىنگى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىرگەسىن قالادى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, دارىندى وپەرا ءانشىسى كەنجەعالي مىرجىقبايعا وبلىستىق فيلارمونيانى باسقارۋدى تاپسىردىم. بۇرىن فيلارمونيا جاستار سارايىندا ورنالاسقان ەدى. سوندىقتان ولارعا جەكە تۇرعان «تسەليننىي» كينوتەاترىن ۇسىنىپ, توزىپ تۇرعان عيماراتقا جوندەۋ جۇرگىزىلدى. سول جىلدارى الاتاۋدىڭ ەتەگىندەگى اسەم قالادان اقمولاعا زيالى قاۋىم وكىلدەرى قونىس اۋدارا باستادى. ولاردىڭ الدىڭعى لەگىندە كورنەكتى اقىن, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى كاكىمبەك سالىقوۆ اعامىز, بەلگىلى كومپوزيتور تولەگەن مۇحامەدجانوۆ جانە تاعى باسقالار بولدى.
اقمولا قالاسى جازىق جەردە ورنالاسقان. دامۋعا ەشقانداي كەدەرگى جوق. بىراق ءومىر سۇرۋگە اۋا رايىنىڭ كەيبىر قولايسىزدىعى قيىندىق تۋعىزدى. سوندىقتان پرەزيدەنت شاھاردىڭ اينالاسىنا اعاش ەگۋگە تاپسىرما بەردى. العاشقى جىلدارى 5000 گەكتار جەرگە اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلاندى. الدىمەن قانداي اعاشتاردىڭ ءبىزدىڭ تابيعاتقا جەرسىنۋىن زەرتتەدىك. مىسالى, قاراعاي مەن شىرشا وتىرعىزۋدى ويلادىق. مۇنىڭ تاعى ءبىر پروبلەماسى شىقتى. ايتالىق, بىرىنشىدەن, شىرشا بولەك تۇرسا, قاتتى جەلگە شىدامايدى. وعان قورعان كەرەك. ەكىنشىدەن, قاراعاي مەن شىرشانىڭ تامىرى جەراستىنداعى تۇزدى سۋعا بارعان كەزدە ءولىپ قالادى. ولاردى جەردىڭ قاتتى قابىعىنا قۇم مەن تاس ارالاستىرىپ ەكتىك. وسىنداي اۋقىمدى جۇمىستاردى اتقارۋ ءۇشىن «جاسىل ايماق» كومپانياسى قۇرىلدى. قازىر سونداعى ەككەن اعاشتار ۇلكەن ورمان بولىپ, تۇرعىندار سەرۋەندەيتىن تاماشا دەمالىس ورىندارىنا اينالدى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماعان ەلىمىزدىڭ باس ورداسىن الماتىدان ارقا توسىنە كوشىرۋ كەزەڭىندە جاۋاپكەرشىلىگى مول, اسا زور ءىستى تاپسىردى. مەن ونى شامام جەتكەنشە ادال اتقارۋعا كۇش سالدىم. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ ءبىر جىلدان دا از ۋاقىت قىزمەت ىستەسەم دە, سول كەزەڭ ماعان عاسىرعا تاتيتىن ساتتەردى سىيلادى. تاريحىمىزدا ۇلكەن ورنى بار ۇلى كوشتىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرىپ, ەلوردانىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا ءبىر كىسىدەي ۇلەسىمدى قوستىم. سوعان مىڭ دا ءبىر شۇكىرشىلىك ايتامىن!
جانىبەك كارىبجانوۆ,
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى
