ەل جانە ەلباسى • 17 ماۋسىم، 2021

تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي ءرولى

114 رەت كورسەتىلدى

رەسپۋبليكانىڭ ەگەمەندىگى مەن ۇلتتىق تاۋەلسىزدىگى ماسەلەسى 1986 جىلعى جەلتوقسان ايىندا الدىڭعى قاتارعا شىعىپ، بۇكىل الەمدى ءدۇر سىلكىندىرىپ، دۇنيەجۇزىلىك ساياسي جۇيەدەگى وزگەرىستەردىڭ باستاۋى بولعانى تاريحتان ءمالىم. كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋى مەن وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ قايتا قۇرىلۋى ناتيجەسىندە ەنگىزىلگەن پرەزيدەنتتىك ينستيتۋت جەتەكشى سايا­سي جۇيەگە اينالىپ، جاڭا مەملەكەتتىلىكتىڭ ىرگەتاسى قالاندى.

وسىلايشا، قوعامدىق دامۋدى با­عىتتاۋعا قابىلەتتى بىرىڭعاي مەملەكەتتىك بيلىك قالىپتاسادى. «قازاق كسر پرە­زيدەنتى قىزمەتىن تاعايىنداۋ جانە قازاق كسر كونستيتۋتسياسىنا (نەگىزگى زاڭىنا) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ نەگىزىندە 1990 جىلعى 24 ساۋىردە جوعارعى كەڭەس سەسسياسىندا حح عاسىردىڭ 80-ءشى جىلدارىنان مەملەكەتتى باسقارۋعا قاتىسىپ، بىرقاتار باسشىلىق قىزمەتتى اتقارعان، 1989 جىلعى ماۋسىمدا قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى لاۋازىمىن اتقارىپ جۇرگەن اسا تانىمال تۇلعا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق كسر-ءىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولىپ سايلانىپ، وعان ەلدى باسقارۋ جاۋاپكەرشىلىگى جۇكتەلدى. بۇل مىندەتى جايلى ەلباسى: «بىزگە ءتونىپ تۇرعان داعدارىستىڭ بۇلتىن حالقىمنىڭ دانالىعىنا، ەڭبەكقورلىعىنا ارقا سۇيەي وتىرىپ سەرپىپ تاستاۋعا مەنىڭ ءبىلىم-بىلىگىم دە، كۇش-قايراتىم دا جەتەدى. ەلىمىزدە ءجۇرىپ جاتقان جاڭعىرۋلاردى جالعاستىرۋعا، ەلىمىزدى كوركەيۋگە جانە ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدى يگىلىككە جەتكىزەتىن جولعا مەملەكەتىمىزدى الىپ شىعۋعا مە­نىڭ تاجىريبەم دە، ەرىك-جىگەرىم دە جەتە­دى. مەن ءوز تاعدىرىمدى حالقىمنىڭ تاعدىرىنان بولەك قاراپ كورگەن ەمەسپىن. ...مەن وسى ەلدىڭ جولىندا بايگەگە باسىمدى تىككەن اداممىن. ول جولدا ەشتەڭەدەن تايىنبايمىن دا، ەشتەڭەدەن ايانبايمىن دا. قازاقستاننىڭ ەلدىگىن، كوپۇلتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋدان باسقا ماقسات تا جوق مەندە، ارمان دا جوق مەندە»، دەپ ءوز تاعدىرىن ەلدىڭ ارمان-مۇراتىمەن اجىراماس بىرلىكتە قاراستىراتىنىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ، تاريحىمىزدىڭ سول كەزەڭىندە اتقارىلعان ىستەرگە: ء«بىزدىڭ الدىمىزدا تاۋەلسىز، دەموكراتيالىق، نارىقتى ەكونوميكالىق مەملەكەت قۇرۋدىڭ داپ-دايىن تۇرعان تاجىريبەسى بولعان جوق. مەن دە مەملەكەتتىڭ قالاي قۇرىلاتىنىن بىردەن بىلە قالعان جوقپىن. ءبىز ادامزات تاريحىنداعى ءوسۋ مەن وركەندەۋدىڭ، دامۋ مەن بولاشاققا ۇمتىلۋدىڭ قادامىن باستادىق. ...ءبىز ءوز مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ ىرگەتاسىن جاڭادان باستاپ قالاپ، ونىڭ بارلىق بولمىس-ءبىتىمىن دەر كەزىندە كەزەڭ-كەزەڭىمەن قالىپتاستىرا، وسى جولدا ۇيرەنە وتىرىپ، تاريحي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزە بىلدىك»، دەپ باعا بەردى.

تاۋەلسىزدىكتى ورناتۋ مەن ورنىقتىرۋ باعىتىنداعى قازاقستاننىڭ ىشكى سايا­ساتىنداعى تاريحي ماڭىزدى وقيعالاردىڭ العاشقىلارى 1988 جىلى قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ 1920-1950 جىلدارى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى بولعان بەلگىلى قوعام جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرىن اقتاۋ تۋرالى قاۋلىسى جانە 1989 جىلعى قىركۇيەكتىڭ 22-سىندە قابىلدانعان ء«تىل تۋرالى» زاڭى بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون.

1990 جىلعى ناۋرىز ايىندا وتكىزىلگەن قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنە دەپۋتاتتاردى جاڭا دەموكراتيالىق قاعيداتتار نەگىزىندە سايلاۋ ەلدەگى دەموكراتيالىق ۇردىستەردىڭ باستالۋىنا جول اشتى. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق قوعامدا الەۋمەتتىك-ساياسي تۇراقتىلىقتى قام­تا­ماسىز ەتىپ، مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق ادىس­تەردى قولدانۋ ارقىلى باسەكەگە قا­بى­لەتتى ورتانى قالىپتاستىرۋ، ول ءۇشىن ازا­ماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوس­تان­دىقتارىنا كەڭ كولەمدە كەپىلدىك بەرۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاساۋ الدىڭعى ورىنعا شىعادى. قوعامدىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋدە مەملەكەتتىك بيلىك تار­ماق­تارىنىڭ بىرلەسە وتىرىپ ءىس-قي­مىل جاساۋ تەتىكتەرى كونستيتۋتسيالىق دەڭ­گەيدە قالىپتاستى.

1990 جىلعى 25 قازاندا قازاق كسر جو­عارعى كەڭەسى «قازاق كسر-ءنىڭ مەم­لەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلارا­تسيانى» قابىلداۋ ارقىلى بۇكىل الەمگە قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن جاريالادى. رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ نەگىزىن قالاعان تۇڭعىش زاڭ اكتىسى بولىپ تابىلاتىن بۇل دەكلاراتسيادا قازاقستان «حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ دەربەس سۋبەكتىسى بولۋعا، سىرتقى ساياساتتى ءوز مۇددەلەرىنە ساي بەلگىلەۋگە، حالىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋعا قۇقىعى بار» ەگەمەن مەملەكەت بولىپ  جاريالاندى. سون­داي-اق العاش رەت قازاقستاننىڭ ءوز ەكونو­ميكالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋە­تىنە، تابيعي قورىنا مەنشىك قۇقى­عى بەلگىلەندى جانە قازاقستان دەكلا­راتسيا­سىندا بەلگىلەنگەن زاڭ نورمالارى شەڭ­­بەرىندە ەگەمەن مەملەكەت رەتىندە رەسپۋب­ليكا مارتەبەسىن ىسكە اسىراتىن جاڭا كونس­­تيتۋتسيا مەن باسقا دا زاڭدىق-قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋ وكىلەتتىگىنە يە بولدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگە­مەن­دىك الىپ، ءارى قاراي تاۋەلسىز، دەربەس مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسىپ-دامۋى قيىن جاع­دايلارمەن ۇشتاستى. كوپتەگەن ايماق­تا الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق جانە ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق بەلەڭ الدى. الەمدىك كەڭىستىكتە جاھان­دىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدا يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ماسەلەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ساياساتىنىڭ اسا ماڭىزدى باعىتى بولدى. تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ ءوزارا حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنىڭ قاتارىندا يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە وعان قاتاڭ قادا­عالاۋ ورناتۋ بولدى. پرەزيدەنت نۇرسۇل­تان نازارباەۆتىڭ 1991 جىلعى 29 تا­مىزداعى جارلىعىمەن قازاقستانداعى سەمەي يادرولىق سىناق الاڭى جابىل­دى. ءسويتىپ، وسى كۇنى ادامزاتتىڭ ءومى­رى مەن دەنساۋلىعىنا، قورشاعان ورتاعا قىرىق جىل بويى ءتونىپ كەلگەن قاۋىپ­كە توسقاۋىل قويىلعان بولاتىن. قازاق­ستان دۇنيەجۇزىندە ءبىرىنشى بولىپ ءوز ەركىمەن يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ ار­قىلى جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قا­لىپتاستىرۋعا، جەر بەتىندەگى بەيبىتشىلىك ىسىنە تەڭدەسى جوق ۇلەس قوستى. ەلباسى ەلىمىزدى دامىتۋ ستراتەگياسىندا بۇل ماسە­لەگە بايلانىستى: «قازاقستان... ءبىرىن­­شى كەزەكتە يادرولىق قارۋلاردى بولا­شاقتا تولىق جويۋ ماقساتىمەن قىسقار­تۋعا، قولدانۋعا جانە ونى جاساۋعا جاردەم­دە­سەتىن ماتەريالدار مەن تەحنولوگيا­لاردى سىرتقا شىعارۋعا جول بەرمەۋگە قول جەتكىزە بەرەتىن بولادى»، دەپ اتاپ ءوتتى.

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ 1991 جىلى كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسىندا وداقتاس رەسپۋبليكالار تەڭ قۇقىلى مەملەكەتتەر رەتىندە دوس­تىق وداعىن قۇرۋى تۋرالى ۇسىنىسى ىسكە اسىرىلىپ، كەڭەس وداعى رەسپۋبليكالارىن ەگەمەندى مەملەكەتتەر وداعى رەتىندە قايتا قۇرۋ رەفورماسى دايىندالا باستادى. 1991 جىلعى قىركۇيەك
ايىندا الماتى قالاسىندا وتكەن توتەنشە سەزدە قازاقستان كوممۋنيستىك پارتيا­سى قىزمەتىنىڭ توقتاتىلعاندىعى جاريا­­لانىپ، سول جىلى 1 قازاندا نۇر­سۇل­­تان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن الما­تى قالاسىندا كسرو قۇرامىندا بولعان 13 رەسپۋبليكا وكىلدەرىنىڭ كەز­دەسۋ­ىندە 8 مەملەكەتتىڭ، ياعني رەسەي، ۋك­راي­نا، بەلارۋس، قازاقستان، قىرعىز­ستان، وزبەكستان، تاجىكستان جانە تۇرىك­­مەنستاننىڭ وكىلدەرى ءوزارا ەكونو­ميكالىق بايلانىس تۋرالى كەلىسىم-شارتقا قول قويدى.

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز 1991 جىلعى 5 قازاندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-سەسسياسىندا ازيا كەڭىستىگىندە ەۋرو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (ەقىۇ) ۇلگىسىمەن ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (اوسشك) قۇرۋدى ۇسىندى. 1991 جىلعى 8 جەلتوقساندا مينسك قالاسىندا رەسەي، بەلارۋس، ۋك­راينا پرەزيدەنتتەرى «تاۋەلسىز مەم­لەكەت­تەر دوستاستىعىن قۇرۋ تۋرالى» بەلو­ۆەجسك كەلىسىمىنە قول قويعاننان كەيىن ورتا ازيا جانە قازاقستان مەملەكەت باسشىلارى اشحابادتا 13 جەلتوقسانداعى كەزدەسۋدە بەلوۆەجسك كەلىسىمىن تالقىلاپ، بۇرىنعى بىرىڭعاي وداقتىڭ ورنىنا تەڭ قۇقىلى مارتەبەسى بار تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىن قۇرۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. تمد-عا مۇشە بولعان مەملەكەتتەر ىشكى، ساياسي، الەۋمەتتىك، ەكونو­ميكالىق ماسەلەلەردى دەربەس شەشۋ­دى، ال اسكەري، سىرتقى جانە ت.ب. اسا ما­ڭىز­دى حالىقارالىق ماسەلەلەردى ورتاق نەگىزدە بىرلەسە وتىرىپ شەشۋدى ۇيعاردى.

بۇكىلحالىقتىق پرەزيدەنتتىك سايلاۋ­دى العاشقى رەت 1991 جىلعى 1 جەل­توقساندا وتكىزۋ ناتيجەسىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق كسر پرەزيدەنتى لاۋا­زىمىنا سايلاندى. ال 1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا جوعارعى كەڭەستىڭ سەسسيا­سىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونس­­تيتۋتسيالىق زاڭى قابىلدانۋى ناتي­جەسىندە قازاق كەڭەستىك سوتسياليستىك رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ اتاۋى قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى بولىپ وزگەرتىلدى جانە تاۋەلسىز، دەموكراتيالىق، قۇقىقتىق مەملەكەت دەپ جاريالاندى.

1991 جىلعى 21 جەلتوقساندا نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن الماتى قالاسىندا 11 رەسپۋبليكانىڭ باسشىلارى قاتىسقان كەزدەسۋدە ازەربايجان، ار­مەنيا، بەلارۋس، قازاقستان، قىرعىزستان، مولدوۆا، رەسەي، ۋكراينا، وزبەكستان، تا­جىكستان، تۇرىكمەنستان مەملەكەتتەرى تەڭ قۇقىلى قاعيداتىنا نەگىزدەلەتىن تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىم حاتتاماسى مەن «الماتى دەكلاراتسياسىن» قابىلدادى. اتالعان دەكلاراتسيادا جاڭادان قۇرىلعان تمد مەملەكەتتەرىنىڭ «اراسىنداعى قارىم-قاتىناستار ءاربىر ەلدىڭ مەملەكەتتىگىن تانۋ جانە قۇرمەتتەۋ، ءوزىن ءوزى بيلەۋ قۇقىعىنىڭ بۇلجىماستىعى، تەڭ قۇقىلى جانە ىشكى ىستەرىنە قول سۇقپاۋ ۇستانىمى، كۇش قولدانۋ مەن كۇشپەن قوقان-لوقى جاساۋدان، ەكونوميكالىق قىسىم جاساۋ ادىستەرىنەن باس تارتۋ، داۋلاردى شەشۋ، ادام قۇقى مەن ەركىندىگىن، سونىڭ ىشىندە از ۇلتتاردىڭ دا قۇقىعىن قۇرمەتتەۋ، حالىقارالىق قۇقىق نورمالارى مەن تالاپتارىن ادال ورىنداۋ نەگىزىندە داميدى» دەپ اتاپ كورسەتىلدى.

ەلباسىنىڭ بەلسەندىلىگى مەن ىسكەرلىگى ارقاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى 1992 جىلعى 2 ناۋرىزدا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تولىق قۇقىلى مۇشەسى اتانىپ، سول ساتتەن باستاپ بۇكىل دۇنيەجۇزى قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن، تاۋەلسىزدىگىن، دەربەس مەملەكەتتىلىگىن تانىدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز «قايتا قۇرۋ» كەزەڭىندەگى كەلەڭسىزدىكتەر سالدارىنان توقىراپ قالعان ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرىپ، حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن، مەملەكەتىمىزدىڭ قازىرگى كەزەڭدە دۇنيەجۇزىندەگى الاتىن ورنىن بولاشاقتا دا ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردى بارىنشا ءتيىمدى ءارى جەدەل جۇرگىزۋگە، ەلدىڭ دامۋ جولىن دۇرىس تاڭداۋعا كۇش جۇمسادى. وسى ماقساتتا باتىستىق جانە شىعىستىق دامىعان ەلدەردىڭ باسشىلارىمەن، ىسكەر ادامدارىمەن كەزدەسىپ، كەڭەسىپ، وزىق تاجىريبەلەرمەن تانىستى. سول كەزەڭدە ساياسي-ەكونوميكالىق سالادا جەكەشەلەندىرۋ، زەينەتاقى رەفورماسى، قۇلدىراعان وندىرىستىك كاسىپورىنداردى قالپىنا كەلتىرۋ، شەتەلدەردەن ينۆەستيتسيا تارتىپ، بىرلەسكەن كاسىپورىنداردى اشۋ، باعانى ىرىقتاندىرۋ سياقتى بىر­­قاتار كۇردەلى ەكونوميكالىق ءىس-شارا­نى ورىنداي وتىرىپ، قوعامدىق ورنىق­تىلىقتى قام­تاماسىز ەتۋگە باعىت­تالعان ىشكى ساياسات جۇرگىزىلدى. قازىرگى كەزدە ەلبا­سى تەك ۇلت كوشباسشىسى عانا ەمەس، ورتالىق ازياداعى، تمد-داعى جانە تۇركى­تىلدەس ەلدەردەگى بىرەگەي تۇلعا رەتىن­دە كەڭىنەن تانىلىپ وتىرعانىنىڭ كۋا­سىمىز.

بۇگىنگى قازاقستان – مەملەكەتتىك شەكارامەن ايقىندالعان اۋماعى، دەربەس كونستيتۋتسياسى، سىرتقى جانە ىشكى ساياساتى، ءتول ەكونوميكاسى، ونەرى، ءتىلى، ءدىنى، سالت-ءداستۇرى بار، بۇكىل الەمگە تانىمال تاۋەلسىز مەملەكەت.

ەلىمىزدى ساياسي-ەكونوميكالىق تۇر­عىدا دامىتۋ ءۇشىن باسقا ەلدەرمەن ىن­تى­ماقتاستىق قۇرۋدىڭ ماڭىزى زور. قازاق­ستان كورشىلەس رەسەي، قىتاي، ورتا­لىق ازيا رەسپۋبليكالارىمەن قاتار، اقش، كانادا، گەرمانيا، فرانتسيا، ت.ب. مەملە­كەتتەرمەن ءوزارا بايلانىس پەن سەرىكتەس­تىكتى نىعايتۋدا.

بۇگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى سايا­سي-ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇ­زەگە اسىرۋ، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارت­تىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ەركىن دامۋ جولىنا قاتار تۇسكەن تمد مەملە­كەت­تەرىنىڭ كوش باسىندا كەلەدى. قازاق­ستان – تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە جاڭا ەكو­نو­ميكالىق جۇيە قۇرعان، زا­ماناۋي قوعامدىق ينستيتۋتتاردى نى­عايتىپ، دەموكراتيالىق قۇقىقتىق مەم­لەكەتتىڭ ىرگەتاسىن قالا­عان العاش­قى مەملەكەت. ۇزدىك ەكونو­ميكا قالىپ­تاس­تىرۋ جانە سەنىمدى الەۋ­مەتتىك نەگىز قالاۋ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكادا ىش­كى تۇراقتىلىق ورنادى. مەم­لە­كەتىمىز ورتالىق ازيا وڭىرىندە گەوسايا­سي تۇراق­تى­لىقتى جانە حالىقارالىق قاۋىپ­سىزدىك­تى قامتاماسىز ەتۋ مىندەت­تەرىن اتقا­راتىن حالىقارالىق قوعامداس­تىق­تاردىڭ تولىققاندى مۇشەسىنە اينالدى.

قازاقستان مەملەكەتتىلىگىن قالىپ­تاس­تى­رۋداعى ناقتى قادام ەلباسىنىڭ «قازاق­ستان-2050» ستراتەگياسىندا ايقىن­دالعان، ەلىمىزدىڭ الەمدەگى وزىق وتىز مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا ۇمتى­لى­سىنان بايقالادى. قازىرگى تاڭدا جاس مەم­لەكەتىمىز ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراق­تىلىعى نىعايىپ، حالىقارالىق قوعام­داستىقتا بەدەلى ارتىپ، وركەنيەتتى دامۋ جولىنا ءتۇسىپ، الەمدىك ساحنادا قۇقىق­تارى مەن مۇددەلەرىن قورعاي الاتىن ىرگەلى ەلدەر قاتارىنا قوسىلىپ وتىر­عانىن زور ماقتانىشپەن ايتا الامىز.

 

ۇلجالعاس جولدىباەۆا،

ءال-فارابي اتىنداعى
قازۇۋ دوتسەنتى،

تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى

سوڭعى جاڭالىقتار

7 ءوڭىر «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • كەشە

كوبەلەكتەر كورمەسى

ايماقتار • كەشە

كوكشەدەگى ونەر سايىسى

ايماقتار • كەشە

"حات قورجىن"

قوعام • كەشە

قوڭىر اۋەن

ونەر • كەشە

بالقاشتان باستاۋ الدى

ايماقتار • كەشە

كوتەرمەاقى كولەمى ءوستى

ايماقتار • كەشە

جىرشىلىق ونەر – جان ازىعى

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

جاڭارعان جولدار – تاۋەلسىزدىك تارتۋى

قازاقستان • 21 قىركۇيەك، 2021

داعدارىس پەن دارمەنسىزدىك

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇلتتى ۇلىقتايتىن سۋرەتكەر

تەاتر • 21 قىركۇيەك، 2021

قازاق شىعارماسى اقش-تا باعالاندى

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2021

تاشەنوۆتىڭ قالتا ساعاتى

تاريح • 21 قىركۇيەك، 2021

سيقىرلى ساز

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

دۇنيەجۇزىلىك كورمە – دۋبايدا

وقيعا • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

نورۆەگيانىڭ ۇلتتىق مىندەتى

الەم • 21 قىركۇيەك، 2021

اقمولا وبلىسىندا زاڭسىز تسەح انىقتالدى

ايماقتار • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار