بۇگىندە يدەيانىڭ جۇزەگە اسۋىنا 33,4 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. ءوندىرىستىڭ ءبىرىنشى كەزەگى مامىر ايىنىڭ اياعىندا ىسكە قوسىلعان. قازىر جاڭا زاۋىتتا جاسالعان بالمۇزداق ءونىمى ىشكى نارىققا شىعىپ تا ۇلگەرگەن ەكەن. بالمۇزداققا ارنالعان ءۆافليدى دە كومپانيانىڭ ءوزى وندىرەدى. الداعى ەكى جىل كولەمىندە 200 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنىپ, زاۋىت اۋماعى اباتتاندىرىلماقشى. ياعني اينالاعا اعاش ەگىلىپ, جارىقتاندىرىلادى, شاعىن ساۋلەتتىك فورمالار قويىلادى ەكەن. مۇنىڭ ءبارى بولاشاقتا بالالارعا جانە باسقا دا نيەت بىلدىرۋشىلەرگە ارناپ زاۋىتتا قىزىقتى ەكسكۋرسيا ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق جاڭا وندىرىستىك كەشەننىڭ ءبىرىنشى كەزەگىنىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 21 500 توننا ءونىم شىعارۋعا جەتەدى. ال 2024 جىلعا قاراي كاسىپورىن تاۋلىگىنە 350 توننا ءونىم شىعاراتىن قۋاتقا يە بولماق.
– جوبانىڭ جالپى قۇنى – 33,4 ملرد تەڭگە. زاۋىتتا بالمۇزداق, ءسۇت ونىمدەرى, مۇزداتىلعان جارتىلاي دايىن ونىمدەر, قامىر, كەسپەنىڭ ءار ءتۇرى شىعارىلىپ, كونديتەرلىك ءوندىرىس ۇيىمداستىرىلادى. زاۋىتتا دانيانىڭ, گەرمانيانىڭ وزىق ۇلگىدەگى قۇرال-جابدىقتارى ورناتىلعان. كاسىپورىن بالمۇزداقتىڭ بولاشاقتا نارىققا ءالى شىقپاعان, تاڭسىق تۇرلەرىن شىعارۋعا مۇددەلى, – دەيدى كومپانيا باسشىسى اندرەي شين.
بۇگىنگە دەيىن الماتى قالاسىنىڭ تۇركسىب اۋدانىندا ورنالاسقان جالعىز بالمۇزداق زاۋىتىمەن-اق «شين-لاين» جشس وتاندىق نارىقتاعى «بالمۇزداق مونوپوليسىنە» اينالعان ەكەن. قازىر وتاندىق نارىقتاعى مۇزدى قايماقتىڭ 91 پايىزى وسى كومپانيانىڭ ۋىسىندا. 2002 جىلى باستالعان ءوندىرىس قازىر تاۋلىگىنە 140 توننا بالمۇزداق شىعارۋعا قول جەتكىزگەن. مۇنان بولەك, زاۋىت تاۋلىگىنە 60 توننا ءسۇت, 3 توننا تەز دايىندالاتىن كەسپە, 20 توننا مۇزداتىلعان جارتىلاي دايىن ءونىم ءتۇرىن دە نارىققا جىبەرىپ وتىر.
ءتىپتى, الماتىدا جاسالعان بالمۇزداق تۇرلەرى الىس-جاقىن شەتەلدە دە تانىمال كورىنەدى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «شين-لاين» بالمۇزداعى بەلارۋسقا سىرتتان جەتكىزىلەتىن بالمۇزداقتاردىڭ جالپى كولەمىنىڭ تەڭ جارىمنان استامىن قۇراعان. سول سياقتى قىرعىز نارىعىنداعى بالمۇزداقتاردىڭ 50 پايىز ۇلەسى دە وسى «شين-لاينعا» تيەسىلى. قازىر ازەربايجان, رەسەي, موڭعوليا, قىتاي ەلدەرىندە بۇل بالمۇزداق تانىمال. بيىل بۇل قاتارعا ۋكرايناعا قوسىلىپ جاتىر ەكەن.
– ءبىزدىڭ ۇلكەن كاسىبي كوماندامىز بار. كاسىپورىنعا رەسەي, بالتيكا, شىعىس ەۋروپا ەلدەرىنىڭ يندۋسترياسىندا كوشباسشى سانالاتىن كومپانيالاردا تاجىريبەدەن وتكەن مىقتى مامانداردى تارتامىز. قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا كوپ كۇش سالامىز. بالمۇزداق وندىرىسىنە ماۋسىمدىق فاكتور اسەر ەتەتىندىكتەن, زاۋىتتا ءسۇت, تەز دايىندالاتىن كەسپە, جارتىلاي دايىن ونىمدەر دە شىعارۋ جولعا قويىلعان. 2025 جىلعا قاراي «شين-لاين» كومپانيالار توبىندا 2500 ادام جۇمىس ىستەيدى دەگەن جوسپارىمىز بار, ول ءۇشىن ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتا بەرەمىز, – دەيدى تاعى كومپانيا باسشىسى.
ايتپاقشى, «شين-لاين» وندىرىسكە قاجەتتى ءسۇتتى دە وزدەرى دايىنداۋدى باستاپتى. قازىر تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن سالۋ جوسپاردا تۇر ەكەن. بولجام بويىنشا فەرماعا ءبىرىنشى كەزەكتە 600 باس ساۋىن سيىر, كەيىن تاعى 1200 باس ساتىپ الىنباق. ياعني تاياۋ ۋاقىتتا كومپانيا كلاستەرلى جۇيەگە كوشىپ, كاسىپورىندى قوسىمشا ءوز شيكىزاتتارىمەن دە قامتاماسىز ەتپەك. ارينە, مال ۇستاعاسىن قاجەتتى جەم-ءشوپ قورىن دايىنداۋ دا قاجەت. دەمەك, ەگىن شارۋاشىلىعىن دامىتۋ دا كەزەكتە تۇرعانى انىق. تاعى يگەرەتىن جەر كەرەك, ادام كۇشىنە دە سۇرانىس ارتادى دەگەندەي...
بۇل شارۋانىڭ ءبىرازى جىل باسىندا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ پەن كومپانيا وكىلدەرىنىڭ كەزدەسۋىندە تالقىلانىپ, شەشىمىن تاۋىپ تا قويعان ەكەن. اكىمدىك ءوز تاراپىنان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەرگە زاۋىت سالۋ ءۇشىن سىرتقى ينجەنەرلىك جەلىلەر تارتۋعا قولداۋ كورسەتىپ وتىر.
– مەملەكەت قولداۋىنىڭ جانە قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ وڭىردە قولايلى ينۆەستيتسيالىق كليمات قالىپتاسقان, جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى كاسىپكەرلەرگە قاجەتتى كومەك كورسەتىلەدى. سول سياقتى وبلىس ءوندىرىس يەلەرىنە «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا اۋماعىندا لوگيستيكالىق ورتالىق پەن قويما سالۋعا دا قولداۋ جاسايدى. مىسالى, «شين-لاين» كومپانياسىنىڭ كاسىپورىنداردا ەڭ وزىق تەحنولوگيالار, ءتۇرلى يننوۆاتسيالار قولدانىلادى ەكەن. ونىڭ بازاسىندا جاڭا زاماناۋي كاسىپورىنداردى قالاي قۇرۋعا بولاتىنىن دارىپتەپ, جاڭا زاۋىت ىسكە قوسىلعاننان كەيىن ۇلگى ەتىپ باسقا دا كاسىپكەرلەرگە نەگە كورسەتپەسكە؟ وبلىس كومپانياعا زاۋىت اۋماعىن كوگالداندىرۋ, اباتتاندىرۋعا قاتىستى ءوز تالابىن قويادى. قاجەت بولسا كومەك بەرۋگە دايىنبىز. ەڭ باستىسى, وبلىس اۋماعىندا شيكىزات وندىرۋدەن باستاپ دايىن ءونىم شىعارعانعا دەيىنگى ءوندىرىستىڭ ۇزدىكسىز تسيكلى قالىپتاساتىن بولادى, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
بيزنەس دەمەكشى, بيىل الماتى وبلىسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا وندىرىلگەن ءونىم مەن كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى 11 پايىزعا ءوسىپ, قارجىلاي تابىس 1,8 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بۇل شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وبلىستىڭ جالپى ىشكى ونىمىندەگى ۇلەسىنىڭ 34 پايىزدى قۇراعانىن بىلدىرەدى. ال ايماقتا بۇل سالاداعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان نىساندار سانى 125 مىڭ بىرلىككە دەيىن ارتىپ, ناپاقاسىن تاۋىپ جۇرگەن ادامداردىڭ سانى 275 مىڭنان اسقان.
سونداي-اق وبلىس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ باعىتى بويىنشا كوشباسشىلار قاتارىنان كورىنىپ وتىر. بۇعان وسى جىلدىڭ العاشقى توقسانىنداعى كورسەتكىشتەر دالەل. ياعني ايماق دامۋىنا ىقپالى زور 7 نەگىزگى كورسەتكىشتىڭ التاۋى بويىنشا تۇراقتى ءوسىم بايقالدى. اتاپ ايتقاندا, ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ەسەبىنەن 14,8 پايىزعا ۇلعايىپ, جالپى قۇنى 318,2 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ال اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءوسىم 1,6 پايىزدى قۇراپ, قارجىلاي تابىس 102,2 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.
تاعى ءبىر شەشۋشى باعىت, وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ دا قالىپتى جاعدايدا ەكەن. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى 85,7 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, بۇرىنعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعان 8,6 پايىزعا ءوسىپ وتىر. جوعارىدا ءسوز ەتكەن وتاندىق بالمۇزداق ءوندىرىسىنىڭ الپاۋىتى «شين-لاين» كومپانيالار توبىنىڭ وبلىس اۋماعىندا قانات جايۋى – وسى سوزگە دالەل.
