قازاقستان • 11 ماۋسىم, 2021

اۋەلى ءوز شارۋالارىمىزدى جارىلقاپ الايىق...

317 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇركىستان وبلىسىنىڭ ەرتە كوكتەمنەن باستاپ تىنىم تاپپاي ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن ديقاندارى ەگىندەرىنە اعىن سۋ بارماي, ەڭبەكتەرىنىڭ ەش كەتكەنىنە وكىنىپ, زارىن كىمگە ايتارىن بىلمەي ءجۇر. ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ, پوليەتيلەن جاپقىشتىڭ استىنا ەككەن ونىمدەرى قۋراپ, شىققان شىعىنىن قالاي قايتارارىن بىلمەي وتىرعان ەگىنشىلەردىڭ جاعدايى قيىن. مۇنداي كەلەڭسىزدىك جىلدا قايتالاناتىندىعى دا بەلگىلى. شارۋالار «قازسۋشار» مەكەمەسىنەن جاناشىرلىق كۇتىپ, جالىنىشتى كۇي كەشىپ كەلەدى.

اۋەلى ءوز شارۋالارىمىزدى  جارىلقاپ الايىق...

2012 جىلى قازىرگى جەتىساي اۋدانىنا قاراستى ەراليەۆ, اباي, قى­زىل­قۇم جانە دىلدابەكوۆ اۋىلدىق وكرۋگ­تە­رىندەگى 3100 شارۋا قوجالى­عى­نىڭ 13 مىڭ گەكتاردان استام ەگىندىگىن اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ك-30 كانالىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىس­تارى باستالعان. كانالدىڭ جالپى ۇزىندىعى – 30,6 شاقىرىم. سونىڭ ىشىن­دە 25 شاقىرىمى بەتوندالۋى كەرەك بولسا, ونىڭ 14 شاقىرىمى, ال ىشكى تارماقتارىنىڭ 175 شاقىرىمىنىڭ 52 شاقىرىمى عانا بەتوندالعان. جوس­پار­لا­نعان 4 سورعى ستانساسىنىڭ بىردە-ءبىرى قويىلماعان. جوبانىڭ تاپسىرىس بەرۋشىسى – ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ سۋ رەسۋرستارى كوميتەتى. مەردىگەر ۇيىم – Kerneu Limited جشس قۇرىلىسقا بو­لىنگەن 6,076 ملرد تەڭگەنىڭ 3,6 ملرد تەڭ­گەسىن يگەرگەن. الايدا ارادا 10 جىلعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە بۇگىنگە  دەيىن قۇرىلىس اياقتالعان جوق. ات­قا­­رىلعان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپا­سىندا كوپتەگەن كەمشىلىك بار, كانالدىڭ جوندەۋدەن وتكەن بولىكتەرى قايتا جارامسىز كۇيگە ءتۇسىپ, ىشكى سۋ جۇيە­لەرىنىڭ سۋ وتكىزۋ قابىلەتى ناشارلاۋ ۇس­تىندە.

بيىل 9 ءساۋىر كۇنى ەكولو­گيا, گەولوگيا جانە تابيعي رە­سۋر­س­تار ءمينيسترى م.مىرزاعاليەۆ اۋدان­عا ءىسساپارى بارىسىندا شاردارا سۋ قوي­ماسىنان ماشينالىق ادىسپەن الىنعان سۋدى جەتكىزەتىن كانالدىڭ جاعدايىمەن تانىستى. سول جەردە سۋ شارۋاشىلىعىنا ­جا­ۋاپ­تى مامان­دارعا­ سۋ سورعى ناسوس­­تارىنىڭ اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىن جانە كانالدىڭ سۋ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالاردى بيىل 1 مامىرعا دەيىن اياقتاۋدى تاپسىرعان. سونىمەن قاتار بۇل جوباعا قاتىستى ءتيىستى مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن ارنايى جيىن وتكىزىپ, ماسەلەنى تۇپكىلىكتى شەشۋ جولدارىن قاراستىراتىندىعىن ايتقان.

وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگە دەيىن اتالعان ستانسانىڭ سۋ سورعى­لا­رىن اعىم­داعى جوندەۋدەن وتكىزۋ جۇ­مىس­تا­رى, كانالدىڭ سۋ وتكىزۋ قابىلە­تىن ارتتىرۋ شارالارى اياقتالعان جوق.

ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كومي­تە­تىنىڭ 2021 جىلعى 23 ساۋىردەگى بۇي­رى­عى­مەن 2021 جىلدىڭ 1 مامىرى­نان باستاپ اعىن سۋدىڭ باعاسى 1 م3/س ءۇشىن ققس-تى قوسىپ ەسەپتەگەندە 421 تەنگەدەن 740 تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلگەن. ياعني باعا بىردەن 76 پايىزعا قىمباتتاعان. ودان بولەك, اتالعان بۇيرىققا سايكەس باعا 2021 جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ تاعى كوتەرىلمەك. بۇل شارۋالاردىڭ نارا­زى­لىعىن تۋعىزىپ وتىر. ولار اعىن سۋ باعاسىنىڭ سمەتالىق قۇرىلىمى تۋرالى سۇراعىنا جاۋاپ بەرىلمەگەنىنە قىنجىلىپ, قابىلدانعان شەشىمنىڭ دۇرىستىعىنا سەنبەۋشىلىك تانىتىپ وتىر.

ول ازداي, ءوز شارۋالارىمىزعا سۋ جەتپەي وتىرعاندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى تاراپىنىڭ سۋ ءبولۋ تۋرالى ءوتىنىشى ۇدايى ورىندالىپ كەلەدى. جىل سايىن 400-1000 ملن تەكشە مەتر اعىن سۋ شاردارا سۋ قويماسىنان كورشى مەملەكەتكە كەتىپ جاتىر.

وسى رەتتە قازاقستان تاراپى دا, اتاپ ايتقاندا, ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى ءوز حالقىمىزدىڭ جاعدايىن ويلاپ, وزبەكستانمەن اراداعى تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناستى نەگىزگە الا وتىرىپ, كورشى ەلدەگى دوستىق كانالىنان نەگە اعىن سۋ سۇراماسقا؟

سونىمەن قاتار جوعارىدا اتالعان كانالدىڭ قۇرىلىسى 10 جىل ىشىندە اياقتالماعاندىعى, ال اتقارىلعان جۇ­مىس­تاردىڭ ساپاسىز جاسالعاندىعى ءۇشىن كىم جاۋاپ بەرەدى؟ بۇل مەملەكەت قاراجاتىن اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءتيىمسىز پايدالانعاندىعىنىڭ ايعاعى ەمەس پە؟ ال مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جول­دا­ۋىندا ۇكىمەتكە قاتاڭ ەسكەرتۋ جاساپ, قارجىنى ۇنەمدى جانە ءتيىمدى پايدا­لانۋدى تالاپ ەتكەندىگى بەلگىلى.

مىنە, وسى كوكەيكەستى ماسەلە وتبا­­سىنىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋى مەن ۇرپا­عى­نىڭ كەلەشەگى ءۇشىن ماڭداي تەرىن توگىپ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مىڭداعان شارۋانى تولعاندىرىپ وتىرعاندىعى انىق.

                                                                                               

قۇدايبەرگەن ەرجان,

ءماجىلىس دەپۋتاتى, Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار