Fastly-داعى اقاۋلارعا بايلانىستى قولدانۋشىلار ءجيى پايدالاناتىن ينتەرنەتتەگى پاراقشالار بۇعاتتالىپ قالعان. كوپ ۇزاماي كومپانيا بىرقاتار قيىندىققا كەزىككەنىن مويىندادى. ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ زارداپ شەككەن سايتتار بىرتىندەپ قالپىنا كەلە باستادى.
ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىنادا: كومپانيا ينتەرنەتتە كونتەنت جەتكىزۋ جۇمىسىمەن (CDN) اينالىسادى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, عالامتورداعى اقپاراتتى جەدەل تاراتۋعا كومەكتەسەدى. شارتاراپتىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە اتالعان كومپانيانىڭ سەرۆەرلەرى بار. ينتەرنەتكە جۇكتەلگەن سايتتاردىڭ ءبارىنىڭ كوشىرمەسى سوندا ورنالاسقان.
ماسەلەن, قازاقستاندا وتىرىپ اقش-تاعى سايتتى اشساق, باياۋ كورسەتىلەتىن ەدى. ال Fastly مالىمەتتىڭ تەز جۇكتەلۋىنە جاردەمدەسەدى. سوندىقتان قازىرگىدەي ينتەرنەت عاسىرىندا بۇل – تاپتىرماس قۇرال.
ونىڭ ۇستىنە, كومپانيا بىرنەشە ءىرى CDN پروۆايدەرلەرىنىڭ ءبىرى سانالادى. سونداي-اق Cloudflare جانە Amazon-نىڭ CloudFront جوباسى بار. بىراق Fastly-ءدىڭ قانشالىقتى قاجەت ەكەنىن مىنادان-اق اڭعارا بەرىڭىز. Amazon جەكە سايتىن وزدەرى جاساعان CloudFront-كە جۇكتەۋدىڭ ورنىنا Fastly ارقىلى جۇمىس ىستەتكەندى ءجون كورەدى.
«وسىنداي وقيعالار ينتەرنەتتىڭ السىزدىگىن, ونىڭ بولشەكتەلگەن تەحنولوگياعا تاۋەلدىلىگىن كورسەتەدى. بۇعان قوسا, عالامتوردىڭ الەۋەتى مەن قانشالىقتى تەز قالپىنا كەلەتىنىن دە ايعاقتايدى. ونىڭ ۇستىنە, سايتتاردىڭ جاپپاي اشىلماي قالۋى بۇكىل الەمدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ەڭ كوپ تالقىلانۋى – ونىڭ قانشالىقتى سيرەك كەزدەسەتىنىنىڭ دە دالەلى», دەيدى CCS Insight-تىڭ باس تالداۋشىسى بەن ۆۋد.
زارداپ شەككەن سايتتاردىڭ سانى جەتىپ ارتىلادى. ماسەلەن, اق ءۇيدىڭ رەسمي سايتىنان بولەك, ۇلىبريتانياداعى gov.uk دومەنىن پايدالاناتىن بارلىق مەملەكەتتىك ۆەب-سايت ءوشىپ قالدى. سونىڭ سالدارىنان سالىق قىزمەتتەرى, قازىناشىلىق دەپارتامەنتىنىڭ كىرىستەرى مەن كەدەندىك ورگاندارىنا جىلدىق دەكلاراتسيالاردى تاپسىراتىن ونلاين-جۇيە ءبىراز ۋاقىت توقتاپ قالدى.
سونىمەن قاتار تۇماندى البيون تۇرعىندارى كوروناۆيرۋسقا تەست تاپسىرۋ ءۇشىن ونلاين تىركەلۋدەن وتە الماي قالعان. بۇل از دەسەڭىز, انگلياعا شەتەلدەن كەلەتىن جولاۋشىلار تولتىرۋى ءتيىس جۇيە دە ىستەن شىققان ەكەن.
Twitter-دەگى رەسمي gov.uk اككاۋنتى ماسەلەگە بايلانىستى تۇسىنىكتەمە بەرىپ, «بۇل – باسقا دا ۇكىمەتتىك ەمەس سايتتارعا قاتىستى جاعداي. ءبىز شۇعىل تۇردە تەكسەرىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز», دەپ حابارلادى.
اشىلماي قالعان سايتتاردىڭ قاتارىندا Amazon, eBay جانە Boots تا بار. Amazon مەن Boots كومپانيالارىنىڭ ۇلىبريتانياداعى جىلدىق تابىسى 25 ملرد فۋنت ستەرلينگتى قۇرايدى. ەندەشە, ولار ءبىر ساعات ىشىندە ورتاشا ەسەپپەن شامامەن 3 ملن فۋنت ستەرلينگ پايدا كورەدى. ياعني ينتەرنەتتەگى قيىندىق سالدارىنان كومپانيالار وسىنشاما قارجىدان قاعىلدى.
سونداي-اق Amazon-نىڭ بۇلتتى ەسەپتەۋ قۇرالى Amazon Web Services تە, جۇمىس ىستەمەي قالدى. PayPal تولەم پروۆايدەرى دە ءبىراز ۋاقىت بۇعاتتالىپ تۇردى. بۇل دا كومپانيا ءۇشىن ۇلكەن شىعىن. ماسەلەن, تولەم پروۆايدەرى 2020 جىلى 936 ملرد دوللار ترانزاكتسيا جاساعان. شامامەن ساعاتىنا 106 ملن دوللار قاراجات PayPal-دان وتەدى.
بۇدان بولەك, بىرقاتار الەمدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالى دا قيىندىققا تاپ كەلدى. Financial Times, CNN, Al Jazeera, BBC, The Guardian, Bloomberg, Independent جانە Evening Standard سەكىلدى مەديا قۇرىلىمدارىنىڭ سايتتارى ءبىراز ۋاقىت جابىق تۇردى.
Google-ءدىڭ AdSense پلاتفورماسىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بۇعاتتالۋ كەزىندە شامامەن 300 مىڭ دوللار اقشادان ايىرىلدى. Connective3 ماركەتينگ اگەنتتىگىنىڭ ەسەپتەۋىنشە, اسىرەسە جارناماعا تاۋەلدى مەديا سايتتار كوپ كىرىستەن قاعىلعان.
ەڭ تانىمال قىزمەتتەردىڭ ءبىرى – Spotify مۋزىكالىق پلاتفورماسى دا اشىلماي قالدى. كومپانيا بىلتىر ۇلىبريتانيادا 836 ملن دوللار پايدا تاپقان. ەندەشە, كىرىسى ساعاتىنا 100 مىڭ فۋنت ستەرلينگتى قۇرايتىن Spotify قوماقتى قاراجاتتان ايىرىلدى دەگەن ءسوز.
بۇدان بولەك, Reddit سايتى, Pinterest-ءتىڭ سۋرەت ءبولىسۋ سايتى بۇزىلدى. كومپيۋتەرلىك ويىنعا تىكەلەي ەفير جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن Twitch, سۇرانىسقا يە بەينەپلاتفورمالار –Hulu مەن HBO Max تا زارداپ شەككەندەر قاتارىندا.
زارداپ شەككەن كوپتەگەن ۆەب-سايتتار تسيفرلى جارنامادان تابىس تابادى. Kantar مەديا ولشەۋ فيرماسىنىڭ مالىمەتتەرىنە ساي, بۇعاتتالعان كەزەڭدە دۇنيەجۇزىندەگى كومپانيالار ساعاتىنا 29 ملن دوللاردان استام تسيفرلى جارنامادان تۇسەتىن كىرىستەن قاعىلعان.
اقپارات اگەنتتىكتەرى سايتتارى اشىلماي قالعان سوڭ مالىمەت تاراتۋدىڭ ەرەكشە تاسىلىنە جۇگىندى. تانىمال Verge سايتى Google Docs قىزمەتىن قولدانىپ, جاڭالىق تاراتقان. ال Guardian-نىڭ ۇلىبريتانياداعى تەحنولوگيالىق رەداكتورى تۋىنداعان ماسەلەلەر تۋرالى تۋيتتەردە اقپارات ءبولىسىپ وتىردى.
ينتەرنەت-ترافيكتىڭ باسىم كوپشىلىگى ءۇش CDN ارقىلى وتەدى. ولار: Fastly, Cloudflare جانە Amazon-نىڭ CloudFront قىزمەتى. كيبەرقاۋىپسىزدىكپەن اينالىساتىن F5 Labs كومپانياسىنىڭ وكىلى دەۆيد ۋوربۋرتوننىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ورتالىقتانۋ جاڭا ماسەلە تۋىنداتۋى مۇمكىن.
جالپى, وسىنشالىقتى كوپتەگەن سايتقا اسەر ەتكەن وقيعاعا كىمنىڭ نەمەسە نەنىڭ كىنالى ەكەنى ناقتى بەلگىسىز. ازىرگە ءتۇرلى بولجام ايتىلىپ جاتىر. Fastly كومپانياسى وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, جەر-جاھاندى ءدۇر سىلكىنتكەن بۇعاتتالۋ بولماشى قاتەلىكتەن تۋىنداعان.
ء«بىز ماسەلەنىڭ نەدەن شىققانىن انىقتاپ, ونى قالپىنا كەلتىردىك. ەندى ءبىزدىڭ قىزمەتىمىز قايتا ىسكە قوسىلىپ جاتىر», دەدى كومپانيا وكىلى.
سونداي-اق بۇل حاكەرلەردىڭ شابۋىلى بولۋى مۇمكىن دەگەن دە اڭگىمە بار. تاياۋدا اقش-تاعى مۇناي قۇبىرىمەن اينالىساتىن كومپانياعا كيبەر شابۋىل جاسالىپ, مۇحيتتىڭ ارعى بەتىن ابىگەرگە تۇسىرگەنى ۇمىتىلا قويعان جوق.
ەستەرىڭىزدە بولسا, كيبەر شابۋىل سالدارىنان ەلدەگى ەڭ ۇلكەن مۇناي قۇبىرىنىڭ ءبىرى – Colonial Pipeline ىستەن شىققان. اتالعان كومپانيا شىعىس جاعالاۋدىڭ 45 پايىزىن جانارمايمەن قامتاماسىز ەتەدى.
Colonial Pipeline-ءنىڭ جالپى ۇزىندىعى 9 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق, اقش-تىڭ 14 شتاتىن باسىپ وتەدى. قۇبىر, نەگىزىنەن, كولىك جانارمايى, ديزەل جەتكىزۋمەن اينالىسادى. ەلدەگى 7 اۋەجايعا كۇنىنە 400 ملن ليتر جانارماي جەتكىزەدى. وسىنداي الپاۋىت كورپوراتسيانىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرگەن – قاراپايىم كومپيۋتەرلىك ۆيرۋس. وسى وقيعانى العا تارتقان كەي ساراپشىلار بۇل حاكەرلەردىڭ جىمىسقى ارەكەتى بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن دە جوققا شىعارمايدى.
قالاي دەگەنمەن, بۇل وقيعا باتىستاعى ينتەرنەت پەن تەحنولوگيالىق كومپانيالارعا قاتىستى تۇسىنىكتى تۇبەگەيلى وزگەرتەتىنى انىق. بىلتىر ەۋروپالىق كوميسسيا تسيفرلى ەكونوميكاعا قاتىستى جاڭا ەرەجەلەردى تانىستىرعان بولاتىن. سوعان سايكەس, الپاۋىت تەحنولوگيالىق كومپانيالاردىڭ ىقپالىن ازايتۋعا ارنالعان تسيفرلى قىزمەت اكتىسى (DSA) جانە تسيفرلى نارىق اكتىسى (DMA) قابىلداندى. وسىلايشا, Apple, Amazon, Facebook, Google سەكىلدى كورپوراتسيالاردىڭ بيزنەسكە ىقپالى تومەندەتىلمەك.
اتالعان قۇجاتتار تسيفرلى تەحنولوگياداعى مونوپوليانى جويۋعا باعىتتالعان. ال الپاۋىت كومپانيالار ەۋروپالىق وداق قويعان تالاپتاردى امالسىز ورىندايدى. ويتكەنى قارت قۇرلىق زاڭنامالارىنىڭ جاھاندىق ىقپالى بار. بۇل – «بريۋسسەل اسەرى» دەپ اتالاتىن فەنومەن.
ەو – الەمدەگى ەڭ ۇلكەن تۇتىنۋشى نارىعىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان كوپتەگەن ترانسۇلتتىق كورپوراتسيا وسى نارىققا كىرۋ ءۇشىن وداقتىڭ بيزنەسكە قويعان ەرەجەلەرىن قابىلداۋعا ءماجبۇر. سونىمەن قاتار شارتاراپتىڭ باسقا تۇكپىرلەرىندە ءتۇرلى زاڭنامالارعا جۇگىنە بەرمەس ءۇشىن ەۋروپالىق وداقتىڭ ەرەجەسىن جاپپاي قابىلدايدى.
وعان قوسا, ءبىر جىل بۇرىن اقش-تا وكىلدەر پالاتاسىنىڭ سوت كوميتەتى تسيفرلى نارىقتاعى باسەكەلەستىك تۋرالى ەسەپ جاريالاپ, وسى سالاعا وزگەرىس قاجەت ەكەنىن اتاپ كورسەتكەن-ءدى. ءسويتىپ, اقش-تاعى مونوپولياعا قارسى زاڭ تۋرالى پىكىرتالاس قايتا جانداندى.
قىسقاسى, بۇكىل الەمنىڭ ينتەرنەتىن ءبىر ساتكە ءوشىرىپ تاستاعان اقاۋ كەلەشەكتە دە قايتالانۋى مۇمكىن. سوندىقتان ەۋروپالىق وداق مۇنداي ارەكەتتىڭ قايتالانۋىنا جول بەرە المايدى. اسىرەسە, CDN سەكىلدى جۇيەگە جاۋاپتى كومپانيالار ساناۋلى عانا بولسا, قارت قۇرلىق قىسىمدى كۇشەيتەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
