بۇرىن حابارلانعانداي, كيىك سانى سوڭعى رەت 2019 جىلى ەسەپتەلگەن. 2020 جىلى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ەسەپ جۇرگىزىلگەن جوق. جاڭا دەرەكتەر ەسەپتى قالپىنا كەلتىرۋ ناتيجەسىندە الىندى.
قازاقستاندا كيىكتەردىڭ بەتپاقدالا, ورال جانە ءۇستىرت سەكىلدى 3 پوپۋلياتسياسى مەكەندەيدى. بۇل جانۋارلاردىڭ دۇنيەجۇزىلىك پوپۋلياتسياسىنىڭ (Saiga tatarica tatarica) 90%-دان استامى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە تيەسىلى. ايتا كەتۋ كەرەك, وتكەن جىلداردا كيىك سانىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى ۇكىمەت ونىڭ پوپۋلياتسياسىنىڭ جويىلىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلدادى.
ەسكە سالا كەتەيىك, كيىكتەردىڭ ساقتالۋى ولاردىڭ سانىنىڭ حح عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ سوڭىندا 1 ملن-نان 2003 جىلى 21 مىڭ باسقا دەيىن ازايۋى سالدارىنان پروبلەماعا اينالعان. بۇل جانۋارلار سانىنىڭ ازايۋىنا ءتۇرلى اۋرۋلار مەن براكونەرلىك نەگىزگى سەبەپ بولدى. وسىعان وراي 2005 جىلى تۇياقتى جانۋارلاردىڭ سيرەك كەزدەسەتىن جانە قۇرىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن تۇرلەرى مەن كيىكتەردى ساقتاۋ جونىندەگى العاشقى باعدارلاما قابىلداندى. تولدەۋ, قىستاۋ جانە كوشى-قون كەزەڭىندە كيىكتەر شوعىرلاناتىن نەگىزگى جەرلەردە ولاردى قورعاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن «ىرعىز-تورعاي» (اقتوبە وبلىسى) جانە «التىن دالا» (قوستاناي وبلىسى) مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتتارى قۇرىلدى.
كيىكتەردى زاڭسىز اۋلاعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك شارالارىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا 2012 جىلى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن كيىكتەردى, ولاردىڭ بولىكتەرى مەن دەريۆاتتارىن قازاقستاننىڭ بۇكىل اۋماعىندا 2020 جىلعا دەيىن پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. بۇل مەرزىم كەيىنىرەك 2023 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى.
2019 جىلى براكونەرلىك ءۇشىن 12 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا جانە مۇلكىن تاركىلەۋگە دەيىنگى قاتال جازالاردى كوزدەيتىن زاڭنامانى قاتاڭداتۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى.
بۇدان باسقا, ەلىمىزدە جىل سايىن كەڭ اۋقىمدى «اقبوكەن» تابيعاتتى قورعاۋ اكتسياسى وتكىزىلەدى. ونىڭ شەڭبەرىندە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تولدەۋ جانە لاكتاتسيا كەزەڭىندە كيىكتەردى قورعاۋدى كۇشەيتۋ, سونداي-اق ەل اۋماعىندا تابيعاتتى قورعاۋ زاڭناماسىن بۇزۋشىلىقتاردىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرادى.
«ەگەمەن-اقپارات»
