ياعني شارىن شاتقالىنداعى ورىن العان وقيعادان ساباق الماسقا بولمايدى. ءبىر قۋانارلىعى, بالالاردىڭ اماندىعىن ەلىمىزدە جالعىز اتا-انا عانا ويلامايدى. ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار دا وسى ماسەلەنى تۇراقتى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. ماسەلەن, پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا ۇيىمداستىرىلعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جاز مەزگىلىندەگى بالالار قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسى كەڭىنەن قامتىلدى.
– توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى ارقاشان بالالار قاۋىپسىزدىگىنە كوپ كوڭىل بولەدى. بۇگىندە ەل اۋماعىندا شومىلۋعا رۇقسات ەتىلگەن 469 ورىن بار. ونىڭ 118-ءى كوممۋنالدىق شومىلۋ, دەمالۋ ورىندارى سانالادى. 275-ءى جەكەمەنشىك دەمالۋ, شومىلۋ ورىندارى دەپ بەلگىلەندى. وكىنىشكە قاراي, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قاراماستان, جىل باسىنان بەرى 34 بالا سۋعا كەتتى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 67%-عا كوپ. بىلتىر ءدال وسى كەزەڭدە 21 بالا سۋعا كەتكەن بولاتىن. ونىڭ باستى سەبەبى رەتىندە اتا-انالاردىڭ بالالاردى قاراۋسىز قالدىرۋى دەر ەدىك. ەكىنشى سەبەپ – بالالاردىڭ رۇقسات ەتىلمەگەن قاۋىپتى ورىنداردا شومىلۋى, – دەيدى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ ازاماتتىق قورعانىس جانە اسكەري بولىمدەر كوميتەتىنىڭ توراعاسى باۋىرجان سىزدىقوۆ.
ازاماتتىق قورعانىس سالاسى قىزمەتكەرىنىڭ ايتۋىنشا, ەكىنشى ماڭىزدى ماسەلە – بالالاردى ورتتەن قورعاۋ. كەيىنگى ءۇش جىلدا ءتىلسىز جاۋ 87 بالانىڭ ءومىرىن قيدى. سونىمەن قاتار گازبەن ۋلانۋ سالدارىنان 33 بالا قازا تاۋىپتى. ەسكەرەتىن ەندىگى ماسەلە – بالالاردىڭ تەنتەكتىگى كەسىرىنەن ورىن العان ءورت. كەيىنگى كەزدە جىل سايىن بالالاردىڭ وتپەن ويناعانىنىڭ سالدارىنان ەل اۋماعىندا 300-دەن استام ءورت تۇتانادى ەكەن. وسىلايشا, جىل باسىنان بەرى 17 بالا ءتىلسىز جاۋدىڭ قۇربانىنا اينالدى. 5 بالا ۋلى گازدىڭ كەسىرىنەن كوز جۇمدى. بالالاردىڭ كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ تەرەزەسىنەن قۇلاپ كەتۋى دە جيىلەپ بارادى. جىل باسىنان بەرى وسىنداي 27 قايعىلى وقيعا تىركەلدى. سول 27 بالانىڭ 5-ەۋى قايتىس بولسا, 10 بالا ءالى دە اۋىر جاعدايدا جاتىر. 12 بالا ورتاشا اۋىر جاعدايمەن اۋرۋحاناعا ءتۇستى. جالپى, 2019 جىلى ەل اۋماعىنداعى سۋ قويمالارىندا 373 ادام كوز جۇمىپ, سونىڭ اراسىندا 122 بالا بولدى. وسىنداي قايعىلى وقيعالار 2020 جىلى دا قايتالانىپ, 317 ادامنىڭ ءومىرى قيىلعان ەدى. سونىڭ 99-ى – بالالار.
– وكىنىشكە قاراي, بالالار قاۋىپسىزدىگى تاقىرىبىنىڭ وزەكتىلىگىن توتەنشە جاعدايلار فاكتىلەرى راستاپ وتىر. وسى ماسەلەنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ايتىپ وتكەن بولاتىن. كانيكۋل كەزىندە بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن جۇيەلى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ «2020-2023 جىلدارعا ارنالعان كانيكۋل كەزىندە بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن, بوس ۋاقىتىن جانە جۇمىسپەن قامتىلۋىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى» وكىمى قابىلداندى. 2020 جىلعى ناۋرىزدا ۇكىمەت 2020-2023 جىلدارعا ارنالعان بالا قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل جانە جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى سۋيتسيد ماسەلەلەرىن شەشۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتتى. بارلىق شارا ۆەدومستۆوارالىق سيپاتقا يە. مينيسترلىك كامەلەتكە تولماعانداردىڭ ىستەرى جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى كوميسسيالاردىڭ ءرولىن وڭىرلىك دەڭگەيدە نىعايتۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋدا, – دەدى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەسەنعازى يمانعاليەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلى 1-10 سىنىپتاردىڭ كونتينگەنتى 3 ملن 317 مىڭ بالانى قۇرايدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەرەگى بويىنشا 13 مىڭ ساۋىقتىرۋ لاگەرى مەن الاڭى دايىن. قالا سىرتىنداعى 235 لاگەردە جىل بويعى ماۋسىمدىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا بولادى. قولايلى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايدا 2 ملن-نان استام بالانى نەمەسە 1-10 وقۋشىلارىنىڭ جالپى سانى 87,5%-ىن ساۋىقتىرۋمەن قامتۋ جوسپارلانۋدا. سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى 500 مىڭنان استام بالا بار.
– بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى – ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز. 2021 جىلى 1 ماۋسىمدا ەل اۋماعىندا «قاۋىپسىز اتتراكتسيون» اكتسياسى باستالدى. ويىن جانە بالالار الاڭدارى بويىنشا رەيدتىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. «بالاعا لايىق» جوباسى اياسىندا بالاقايلار ءۇشىن ەڭ قولايلى نىسانداردى اتاپ وتكىسى كەلەدى. بالالار كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە, رەسمي پاراقشالارىندا «بالاعا لايىق» ارنايى بەلگىسىمەن بەلگىلەنگەن, ياعني بالالار ماقۇلداعان نىسانداردى, ءدامحانالاردى, ساياباقتاردى, جولداردى جانە تاعى دا باسقالاردى فوتوسۋرەتپەن ورنالاستىرادى, – دەدى ە.يمانعاليەۆ.
ول ۋاكىلەتتى ورگانداردان «112» ارناسى ارقىلى بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى اپتا سايىن SمS حابارلاما جىبەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى سۇرادى. سەبەبى بالالىق شاق جارقىن ەستەلىكتەرگە تولى بولۋى ءۇشىن ەرەسەكتەر قاۋىمى بالالارعا وتە مۇقيات بولۋى قاجەت. ەڭ باستىسى, ءتيىستى قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاعان ءجون.
