تۇراقتانعان قارجى جۇيەسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە قىزمەت ەتۋدە

كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق بانكتىڭ, قارجى نارىعى مەن قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋ جانە قاداعالاۋ جونىندەگى اگەنتتىك پەن الماتى قالاسىنىڭ وڭىرلىك قارجى ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ 2009 جىلعى ەسەپتەرىنە ارنالعان كەڭەس وتكىزدى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. كەڭەستە ۇلتتىق بانكتىڭ ءتور­اعاسى گ.ا.مارچەنكونىڭ, قارجى نارىعى مەن قارجى ۇيىمدارىن رەت­تەۋ جانە قاداعالاۋ جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ ءتورايىمى ە.ل.باح­مۋ­تو­ۆانىڭ, “سامۇرىق-قازىنا” ۇلت­تىق ءال-اۋقات قورى” اق باسقار­ما­ توراعاسى ق.ن.كەلىم­بە­توۆتىڭ, الماتى قالاسى وڭىرلىك قار­جى ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن رەت­تەۋ جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ ءتور­اعاسى ءا.ك.ارىستانوۆتىڭ باياندا­ما­لارى تىڭدالدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ ايت­قانىنداي, وتكەن جىلى ۇلكەن جۇ­مىس اۋقىمى اتقارىلدى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن داعدارىسقا قارسى باع­دارلاما اياسىندا ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىنا قولداۋ ءبىل­دىرۋگە ارنالىپ ۇلتتىق قوردان بولىنگەن اقشانىڭ دەنى يگەرىلدى. قارجى جۇيەسى تۇراقتاندىرىلدى. – ءبىز ينفلياتسيانىڭ جانە جۇ­مىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىن قامتاماسىز ەتە الدىق جانە ەڭ باس­تىسى, ءبىزدىڭ ەكونوميكانىڭ ناق­تى كورىنىستەگى ارتۋىن ساقتاپ قال­دىق, – دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى. ەسەپتەردى تىڭداۋدىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا مەملەكەت باس­شىسى مونەتارلىق جانە قارجى ورگاندارىنىڭ وتكەن جىلعى قىز­مەت ناتيجەلەرىن وڭ باعالادى جانە ەلىمىزدىڭ قارجى سەكتورىن ودان ءارى دامىتۋ جانە اقشا-نەسيە ساياساتىن ىسكە اسىرۋ جونىندە بىرقاتار تاپ­سىرمالار بەردى. بانك سەكتورىندا وڭ فاكتور رەتىندە دەپوزيت بازاسىنىڭ ارتۋى, سونىڭ ىشىندە حالىققا تيەسىلى دەپوزيتتەردىڭ 28,5%-عا ارتۋى اتاپ ءوتىلدى. بانك سەكتورىنىڭ سىرتقى قارىزدارىنىڭ سالماعىن تومەن­دە­تۋگە “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ قاتىسۋىمەن بانك مىندەتتەمەلەرىن قايتا قۇرى­لىم­داۋدىڭ وڭ ناتيجەلەرى ءجار­دەم­دەسەتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسى قابىل­دان­عان قارجى سەكتورىن داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە دامىتۋ تۇجى­رىم­داماسىنىڭ جۇيەلىك نەگىزىندە ىسكە اسىرۋدى باقىلاۋعا قويدى. بو­لا­شاق قارجى سىلكىنىستەرىنە جانە ەرتە باستان ارەكەت ەتۋدىڭ وزىق تا, جەتىلگەن جۇيەسىن ورنىقتىرۋعا, سونداي-اق ماكرو- جانە ميكروپرۋ­دەن­تسيالدىق رەتتەۋدى, سونىڭ ءىشىن­دە ينستيتۋتتىق رەتتەۋدى كۇشەيتۋگە ازىرلەنۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى. سونداي-اق, قازاقستان ەكو­نو­ميكاسىنىڭ داعدارىستان كەيىنگى تا­بىستى دامۋى جانە يندۋستريا­لان­دىرۋدىڭ بەسجىلدىق جوسپارىن وي­داعىداي ىسكە اسىرۋ ەلدىڭ قاجەت­تى قار­جى رەسۋرستارىن جۇمىلدىرۋ قا­بىلەتتىلىگىنە جانە ولاردى ەكو­نو­مي­كادا ۇتىمدى پايدالانۋعا بايلا­نىستى بولاتىنى اتاپ كورسەتىلدى. جوعارعى بولىنىستەگى ءوندىرىستىڭ دامۋىمەن سيپاتتالاتىن جاڭا بيز­نەس-ورتانىڭ قالىپتاسۋى جاع­دايىن­دا قور رىنوگىنىڭ جانە قار­جى رەسۋرستارىن تارتۋدىڭ باس­قا دا بالامالى تەتىكتەرىن دامىتۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە بولادى. قارجى جۇيەسى مەن رەتتەۋ ور­گان­دارى ءوز تاراپتارىنان ەكونو­مي­كانىڭ جەدەل ءارتاراپتاندىرىلۋ مىندەتىنە جاردەمدەسۋى ءتيىس. مۇ­نىڭ ءوزى الداعى كەزەڭدە قارجى ورگاندارى مەن ۇكىمەت ءۇشىن شەشۋشى مىندەت بولىپ تابىلادى. تۇتاستاي العاندا, ەلىمىزدىڭ 2010 جىلعى دامۋى ويداعىداي ءجۇرىپ جاتىر. ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل ءىجو-ءسى 6,6 پايىزعا ءوستى, ونەركاسىپ پەن ساۋدا تيىسىنشە 11,5 جانە 10,5 پايىزدارعا ارتتى. بۇل رەتتە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىنداعى ەكسپورت 2009 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە قاراعاندا 60 پايىزعا وسكەن ەكەن. سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.