جيىندا تۇجىرىمداماداعى ماسەلەلەر مەن بۇگىنگە دەيىن اتقارىلعان جۇمىستار تالقىلاندى. قاتىسۋشىلار اتاپ وتكەندەي, بەس جىلدىڭ ىشىندە ەل ورماندارىنا 2 ملرد-تان استام, ال ەلدى مەكەندەرگە 15 ملن اعاش وتىرعىزۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ حالىقارالىق زاڭناما ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس كۇشكە ەنەدى. وسىلايشا, قازاقستان پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى «جاسىل ەكونوميكا» يدەياسىن جۇزەگە اسىرا باستاعان العاشقى مەملەكەت بولماق.
– بيىل قازاقستاندىقتار تاريحي ءمانى زور ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ وتپەك. بۇل – ۇلكەن مەرەيتوي. سونىڭ ناتيجەسىندە, ءبىز ءجۇرىپ وتكەن جولىمىزدىڭ قورىتىندىسىن جاساپ, بولاشاق جوسپارىمىزدى تاعى ءبىر رەت سارالاۋدان وتكىزەمىز. بۇگىندە الەم جۇرتشىلىعى تابيعاتتى تىرشىلىكتىڭ قاينار كوزى جانە ءبىرتۇتاس ورگانيزم رەتىندە قابىلداپ ۇيرەندى. ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋدا تابيعات پەن ەكوجۇيەلەردىڭ الەمدىك تەپە-تەڭدىگى ساقتالۋى ءتيىس. ەلباسى ن.نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا الەمدىك ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك پەن تابيعي رەسۋرستاردىڭ سارقىلۋىن ءححى عاسىرداعى سىن-قاتەرلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «جاسىل ەكونوميكا» يدەياسىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكانى كوگالداندىرۋ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ ىسىنە زور كوڭىل بولەدى. ءوز سوزىندە پرەزيدەنت ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ «جاسىلدانا» ءتۇسۋىن قاداعالاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ كەلەدى, – دەدى ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات.
ال «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارىنىڭ قاۋىمداستىعى» زتب تورالقا توراعاسى ءاليا نازارباەۆا تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ ەلباسى قازاقستاننىڭ ومىرىنەن ورىن العان ەكولوگيا ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاندى جاڭعىرتۋدىڭ ءار ستراتەگياسىندا ەلدىڭ «جاسىل» جولعا كوشۋىنە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانىڭ ورنىقتى دا ءتيىمدى مودەلىن قۇرۋعا ناقتى باعدارلار ايقىندالدى. بۇگىندە حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى ەۋروپا مەن ازيا ەلدەرىنىڭ جەتەكشى حالىقارالىق ۇيىمدارىمەن, زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك ورناتىپ ۇلگەردى. سونداي-اق جاسىل تەحنولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋ مەن ەنگىزۋ سالاسىندا, قازاقستان بيزنەسىنە قۇيىلعان حالىقارالىق جاسىل ينۆەستيتسيالار اعىنىنىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا بىرقاتار جەتىستىككە جەتتى», دەدى ول.
قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ تۇجىرىمداسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلا باستاعانىنان بەرگى تابىستارىنا توقتالعان ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى (جەك) سالاسىندا ەلىمىزدە جيىنتىق قۋاتى 1634,7 مۆت بولاتىن جەك-ءتىڭ 115 نىسانى سالىنعانىن, بۇگىندە قايتا قالپىنا كەلەتىن ەنەرگيانىڭ ۇلەسى ەلىمىزدە 3%-عا جەتكەنىن ايتتى. «2019 جىلى ءىجو-ءنىڭ ەنەرگيا سىيىمدىلىعى 2008 جىلعى دەڭگەيدەن 33,1%-عا تومەندەدى, بەلگىلەنگەن ينديكاتورعا 2025 جىلعا دەيىن قول جەتكىزىلدى. قايتا وڭدەلگەن جانە كادەگە جاراتىلعان ءوندىرىس قالدىقتارىنىڭ ۇلەسى 2020 جىلى – 36%-دى قۇرادى. ەل تۇرعىندارىنىڭ 81%-ى قالدىقتاردى جيناۋ جانە شىعارۋ قىزمەتتەرىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا «كليماتتىق امبيتسيالار سامميتىندە» مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋدى كوزدەيتىنىن مالىمدەدى. بىلتىر ءبىز تومەن كومىرتەكتى دامۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋگە كىرىستىك. بۇگىندە «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرۋ وزەكتى بولىپ وتىر. 2021-2030 جىلدارعا جوسپارلانعان ەكىنشى كەزەڭ سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋعا, جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا تەحنولوگيالارىن دامىتۋعا, ونى كەڭىنەن ەنگىزۋدى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان ۇلتتىق ەكونوميكانى قايتا قۇرۋ شارالارىن قامتيدى», دەدى مينيستر.
جيىنعا قاتىسۋشىلار بيىلدىڭ وزىندە ميلليوننان استام جاسىل جەلەك وتىرعىزىلاتىنىن جەتكىزدى. بۇل شەشىم قالانى جەلدەن قورعاپ, قولايلى كليمات قۇرۋعا باعىتتالعان «جاسىل بەلدەۋدى» نىعايتاتىنى انىق.
