قوعام • 27 مامىر، 2021

جۇمىلا اتقارعان جۇمىس از ەمەس

80 رەت كورسەتىلدى

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ونلاين-فورماتتا حالىققا ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋىن وتكىزىپ، جۇزەگە اسىرىلعان جوبالار، ءبىر جىل كولەمىندە اتقارىلعان جۇمىستار مەن مينيسترلىكتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى تۋرالى باياندادى.

الدىن الۋ شارالارى قابىلداندى

– حالقىمىزدا «كەڭەسىپ ءىس باسقارۋ – كەلەلى ەلدىڭ بەلگىسى، جۇمىلا جۇمىس اتقارۋ – ورەلى ەلدىڭ بەلگىسى» دەگەن دانالىق بار. بۇل، اسىرەسە، يدەولوگيا سالاسىنا جاۋاپتى ءبىزدىڭ ۆەدومستۆو ءۇشىن ەرەكشە مانگە يە. وزدەرى­ڭىز بىلەتىندەي، وتكەن 2020 جىل بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن وتە قيىن بولدى. ولار جارنامادان تۇسەتىن كىرىستەردىڭ شەكتەلۋى مەن بولما­ۋىنا بايلانىستى ۇلكەن قارجىلىق قيىن­دىقتارعا تاپ بولدى. سوندىقتان ءبىرىنشى كەزەكتە ءبىز داعدارىستىڭ سالدارىن جويۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىسقا كىرىستىك. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن جانە ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن مەملەكەت تەڭدەسسىز كومەك كورسەتتى. سونىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن جەكەمەنشىك باق ءوز جۇمىسىن جالعاستىرۋعا مۇم­كىن­دىك الدى، – دەدى ايدا بالاەۆا.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، 2020 جىلى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتى ىسكە اسىرۋ 88 باق ارقىلى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. ولاردىڭ كۇشىمەن COVID-2019-عا قارسى ءىس-قيمىل جانە ۆيرۋستى تاراتپاۋ جونىندەگى شارالاردى اقپاراتتىق ءتۇسىندى­رۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلدى. 250-دەن استام بەينەبايان شىعارىلدى. «ەل ارنا» جا­نە «بالاپان» تەلەارنالارى­نىڭ ەفيرىندە «ونلاين ساباقتار» ترانسلياتسياسى قامتاماسىز ەتىلدى، بۇل قازاقستاندىق بالالارعا ينفەكتسيا جۇقتىرۋ قاۋپىنسىز، ءارى ۇز­دىكسىز ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەردى.

– پاندەميانىڭ العاشقى كۇن­دەرىنەن باستاپ، ەلىمىزدە «coronavirus2020.kz» پورتالى ىسكە قوسىلدى. وسى سايتتىڭ «Telegram-ارناسى» اشىلدى. ول ەلدىڭ 240 مىڭنان استام جا­زى­لۋشىسى بار ەڭ تانىمال تەلەگرامم-ارنالارىنىڭ بىرىنە اينالدى. پاندەميامەن بايلا­نىستى جاپپاي تارالاتىن فەيكتەرگە قارسى ءىس-قيمىل ماقساتىن­دا 2020 جىلعى شىلدەدە «stopfake.kz» سايتى ىسكە قوسىلدى، ول قۇرىل­عان ساتتەن باستاپ، 1 263 جالعان اقپارات تەرىسكە شىعارىلدى، – دەدى مينيستر.

وزىق جۇمىس ىستەۋ. اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى حالىق الدىندا ەسەپ بەرۋ بارىسىندا بۇگىنگى اقپاراتتىق عاسىرداعى وسى ءبىر قىزمەت پرينتسيپىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل سالانىڭ پەرسپەكتيۆالىق دامۋ ماسەلەلەرىنە عانا ەمەس، تۋىنداعان پروبلەمالاردى كۇندەلىكتى شەشۋگە دە قاتىستى.

– سوندىقتان وزەكتى جانە جۇ­مىسقا قابىلەتتى نورماتيۆتىك-قۇ­قىقتىق نەگىزسىز قازىرگى زامانعى الەمدىك اقپاراتتىق كەڭىستىكتەن تىس قالۋ قاۋپى بار ەكەنى انىق. وسىعان بايلانىستى ءبىز كەيبىر الدىن الۋ شارالارىن قابىلدا­دىق. بىرىنشىدەن، 2020 جىلعى 30 جەلتوقساندا «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اقپارات ماسەلەلەرى بو­يىنشا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قا­­بىل­داندى، ول مەملەكەتتىك اقپا­راتتىق تاپسىرىستىڭ تيىم­دىلىگىن عانا ەمەس، سونىمەن قا­تار باق-تىڭ كوممەرتسيالىق مۇم­­كىن­دىكتەرىن دە ارتتىرۋعا جاع­داي جاسايدى. ەكىنشىدەن، سا­لا­­نىڭ جۇيەلى پروبلەمالارىن، ونىڭ ىشىندە «بۇقارالىق كوم­مۋ­نيكاتسيا قۇرالدارى تۋرالى» زاڭدى جەتىلدىرۋ جولىمەن شە­شۋ جونىندەگى شارالار كە­شەنىن كوزدەيتىن اقپارات سالا­سىن دا­مىتۋدىڭ 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوسپارى بە­كى­تىلدى. ۇشىنشىدەن، سالانىڭ كادر­لىق الەۋەتىنىڭ كاسىبي دەڭ­گەيىن ارتتىرۋ سالاسىندا جۇيەلى جۇمىس باستالدى. «2020-2021 جىلدارعا ارنالعان مەديا سالاسى ماماندا­رىن وقىتۋ جونىندەگى ارنايى جوس­­پار» ازىر­لەندى. ەڭ الدىمەن، بۇل سا­لالىق جۋرناليستيكاعا قا­تىستى، – دەدى ايدا بالاەۆا.

 

ءىرى باسىلىمدار
ءبىر شاڭىراق استىنا بىرىكتىرىلەدى

ەلىمىزدىڭ باستى اقپاراتتىق رەسۋرستارىن وڭتايلاندىرۋ مەن جاڭعىرتۋعا تىكەلەي اسەر ەتكەن جاڭالىقتار تۋرالى ايتا كەلە، مينيستر ەلىمىزدىڭ ءىرى باسى­لىم­دارى – «ەگەمەن قازاقستان» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گا­­زەتتەرى ءبىر شاڭىراق استىنا بىرىك­تىرىلگەندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇ­عان قوسا، جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مەملەكەتتىك باسپا باسىلىمدارى «ەگەمەن قازاقستان» رگ» اق مەن «قازاق گازەتتەرى» جشس بىرىك­تىرىلىپ، «قازاق گازەتتەرى» بىر­ىڭعاي برەندىمەن جۇمىس ىستەيتىن بولادى. بۇل شارالار مەملەكەتتىك باسپا باسىلىمدارىنا جاڭا بىر­لەسكەن جوبالاردى بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى جىلدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى وقيعاسى «قازاق راديوسىنىڭ» عا­سىرلىق مەرەيتويى بولماق. ونىڭ قۇرمەتىنە ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جو­عارى وقۋ ورىندارىندا اۋديتوريا اشۋ جانە ورىنبور قالا­سىندا ەسكەرت­كىش تاقتا ورناتۋ كوزدەلگەن.

– ەڭ باستىسى – 2021 جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن شەكارا ما­ڭىن­داعى ايماقتاردا 107 راديو­تاراتقىش ورناتىلادى. نا­تي­جەسىندە، 630 مىڭنان استام ادام تۇراتىن تۇركىستان، جام­بىل جانە شىعىس قازاقستان وبلىس­تارىنىڭ شەكارا ماڭىن­دا­عى اۋماقتارىنىڭ 400-دەن اس­تام اۋىلى «Qazaq radiosy» جانە «شال­قار» راديوسىنىڭ  حابارلارىن تىڭداۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. ال جالپى، جول كارتاسىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قاراي راديوباعدارلامالارمەن شەكارا ماڭىنداعى وڭىرلەردە تۇراتىن حالىقتىڭ 95%-ىنا دە­يىنى قامتىلاتىن بولادى، – دەدى ايدا بالاەۆا.

مينيستر مەملەكەت باسشى­سىنىڭ اقپاراتتىق كونتەنتتى يدەو­لوگيالىق تولىقتىرۋ جو­نىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىس­تىردى. «وتاندىق تەلەارنالار تاريحي باعىتتاعى سەريالدىق ونىمدەردى شىعارۋ بويىنشا جۇ­مىستى باستادى، بۇل اتالعان تا­قىرىپ­تىڭ ۇلەسىن 30%-عا ارت­تىرۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. سو­نىمەن قاتار 2020 جىلدىڭ 1 ماۋ­­سىمىنان باس­تاپ «Qazaqstan» رترك» اق قۇ­رامىنداعى «اbai TV» تەلەارناسىندا حابار تاراتۋ ۇيىم­داس­تىرىلدى. «بالاپان» تەلە­ارناسىنداعى جوبا – جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا شەبەرلەرى كاسىبي وقىتۋ جۇرگىزەتىن ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان انيماتسيالىق مەكتەپ العاش رەت ىسكە قوسىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى»، دەدى ايدا بالاەۆا. سونداي-اق، مينيستر ەلىمىزدەگى اقپاراتقا قول جەتكىزۋ ماسەلەسىنە دە توقتالدى.

– مەملەكەت باسشىسى ءوز جول­دا­ۋىندا بۇل ماسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارعانى كەزدەيسوق ەمەس. «اق­پاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان ساتتەن باستاپ وعان تۇجىرىمدامالىق وزگەرىس­تەر ەنگىزىلمەگەن. وسىعان بايلا­-
نىستى، قاجەتتى تۇزەتۋلەر توپتاماسى ازىرلەندى، وعان پرەزيدەنت 2020 جىلعى 30 جەلتوقساندا قول قويدى. وسىلايشا، بۇدان بىلاي بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار اق­پاراتقا قولجەتكىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۋاكىلەتتى تۇلعالار نەمەسە بولىمشەلەر ايقىندالدى. بيىل ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنا العاش رەت اقپاراتقا قولجەتكىزۋ سالاسىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى ەسەپ بەرەتىن بولادى. اقپارات يەلەنۋشىلەردىڭ تىزبەسى كەڭەي­تىلدى، ولاردىڭ قاتارىنا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ فۋنك­تسيالارىن ورىنداۋشىلار جاتقى­زىلدى. مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن نور­ما­تيۆتىك قۇ­قىق­تىق اكتىلەر مەن بيۋد­جەتتىك باعدار­لامالار جوبالارىن جاريا تالقىلاۋدىڭ باستالعانى تۋرالى اقپاراتتىق حابارلامالاردى، ينتەرنەت-رەسۋرستارىن ورنالاستىرۋ بويىنشا تالاپ ەنگىزىلدى، – دەدى مينيستر.

 

جاڭا ساپاداعى
قوعامدىق سانا

ۆەدومستۆو باسشىسى ازامات­تىق قوعامدى دامىتۋ ماسەلەسىنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ەلىمىزدە زاڭدى تۇردە تىركەلگەن 22 مىڭنان استام ۇەۇ بار. ال ءىس جۇزىندە 16 مىڭ بەلسەندى ۇيىم نەمەسە الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك سەزىمى ەرەكشە 40 مىڭعا جۋىق ادام بار. بۇل وراسان زور قوعامدىق الەۋەت، زياتكەرلىك كۇش پەن قۋاتتى قاراپايىم ازا­ماتتاردىڭ پايداسىنا، ال، سايىپ كەلگەندە، الەۋمەتتىك پروگرەستىڭ يگىلىگىنە اينالدىرۋعا بولادى جانە اينالدىرۋ كەرەك.

– مەملەكەت جىل سايىن ۇەۇ-مەن سەرىكتەستىكتى ارتتىرىپ كەلەدى. بۇل رەتتە مۇنىڭ ءبارى جەرگىلىكتى ورتادا قابىلدانعانداي، گرانتتار مەن الەۋمەتتىك تاپسىرىستار تۇرىندە قارجىلىق قولداۋعا عانا بايلانىستى ەمەس. مەملەكەت­تىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستى قار­جىلاندىرۋ كولەمى سوڭعى 5 جىلدا 2 ەسەگە، گرانتتار 3 ەسەگە ارتتى. وسىنىڭ ارقاسىندا جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 2 مىڭعا جۋىق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – ازاماتتىق باستامالاردى تولىققاندى ىسكە اسىرۋ جانە ۇەۇ-نىڭ ءوزىن-ءوزى دامىتۋ ءۇشىن وركەنيەتتى جاعداي جاساۋ، – دەدى ايدا بالاەۆا.

ونلاين كەزدەسۋ بارىسىندا مينيستر ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان قۇزىرىنداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى يدەولوگيالىق باعىت – قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ەكەندىگىن ايتتى. ارينە، رۋحانيات باعىتىنداعى جۇمىستىڭ ناتيجەسى بىردەن كورىنبەيتىنى بەل­گىلى. ونىڭ ىشىندە قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ۇلكەن ەڭبەكتى، ۇزاق مەرزىمدى تالاپ ەتەدى.

– دەگەنمەن قول جەتكىزگەن ناتيجەلەر جوق ەمەس. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىمىزدىڭ تاريحي ماقالاسىنان باستاۋ العان باعدارلاما بويىنشا بۇگىندە 17 ارنايى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جىل باسىنان بەرى 3 ميلليوننان استام تۇرعىندى قامتىعان 13 مىڭنان ارتىق ءىس-شارا وتكىزىلدى. ءار جوبانىڭ ءوز ورنى مەن اۋديتورياسى بار. دەگەنمەن سولاردىڭ اراسىندا «تۋعان جەر»، «100 جاڭا ەسىم»، «كيەلى قازاقستان»، «100 جاڭا وقۋلىق»، «ەڭبەك – ەلدىڭ مۇراتى»، «ۇنەم – قوعام قۋاتى» جوبالارىن ەرەكشە اتاۋعا بولادى. باعدارلامانىڭ باستى ماقساتى – جاڭا ساپاداعى قوعامدىق سانا قالىپتاستىرۋ. بۇل رەتتە، بيىلدان باستاپ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن – ۇلتتىق جاڭعىرۋ كەزەڭىنە وتكىزۋ قولعا الىن­دى. باعدارلامانى حالىقتىڭ جاس ەرەكشە­لىكتەرىنە ساي توپتاپ، ءار ماقساتتى توپ ءۇشىن ارنايى جوبالار ازىرلەنەدى. ونىڭ ىشىندە، اسىرەسە، مەكتەپكە دەيىنگى جانە مەكتەپ جاسىنداعى بۋىنعا باستى كوڭىل بولىنەتىن بولادى، – دەدى ايدا بالاەۆا.

سونداي-اق ەسەپتى كەزدەسۋ بارىسىندا مينيستر ۆولون­تەر­لەر­دىڭ قىزمەتى مەن قايىرىم­دى­لىق، جاستار جانە وتباسى سايا­ساتى، ەتنوسارالىق قاتىناس­تار، قان­داستار، ءدىن سالاسى ماسە­لە­لەرىنە توقتالىپ، ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ، قوعامدى تولعان­دى­را­تىن وزەكتى سۇراقتارعا جا­ۋاپ بەردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

احاڭنىڭ ادالدىعى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

قارالى كەزەڭ كارتيناسى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار