قازىرگى كەزدە شاكىرتتەرگە زاماناۋي ۇلگىدە ءبىلىم بەرىپ, تاربيەلەپ كەلە جاتقان تاريحى تەرەڭ وقۋ ورداسىنا قاتىستى قىزىقتى دەرەكتەر كوپ-اق. مىسالى, مەكتەپتىڭ ەڭ العاشقى عيماراتى 1907 جىلى جەرگىلىكتى قازاقتار مەن تاتارلاردىڭ قارجىسىنا ءارى سول قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ ءوز قولىمەن تۇرعىزىلعان. سول زامانداعى ون ساۋساعىنان ونەرى تامعان شەبەر سابىرجان احمەتوۆ عيمارات جۇمىسى بىتكەنشە بەل جازباي, اقى-پۇلسىز ەڭبەك ەتكەن جانداردىڭ ءبىرى.
سونداي-اق 1911 جىلى قازىرگى نۇر-سۇلتان, سول كەزدەگى اقمولا قالاسىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۇمىلىپ, قىز بالالارعا ارنالعان جاڭا مەكتەپ ءۇيىن سالادى. سولايشا اقمولاداعى تۇڭعىش قازاق مەكتەبىنىڭ نەگىزى قالانادى. مەكتەپتىڭ ەڭ العاشقى كاسىبي مۇعالىمى – ورىنبور قالاسىنداعى مۇعالىمدەر سەمينارياسىن بىتىرگەن عالىمجان قۇرماشەۆ. العاشقى ۇستازداردىڭ قاتارىندا ايگىلى اقىن, جازۋشى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى ساكەن سەيفۋلليننىڭ دە ەسىمى اتالادى. ول 1912 جىلى شاكىرتتەرگە ورىس ءتىلى پانىنەن ساباق بەرگەن.
مىنە, وسىنداي قاتپارى قالىڭ تاريحى بار, بەرتىنگە دەيىن تسەلينوگرادتاعى جالعىز قازاق مەكتەبى بولعان جامبىل جاباەۆ اتىنداعى №4 مەكتەپ-گيمنازيانىڭ اشىلعانىنا كەلەر جىلى 115 جىل تولماق. وسى ورايدا مەكتەپ-گيمنازيانىڭ وتكەنىنەن, ياعني ءبىر عاسىرلىق شەجىرەسىنەن سىر شەرتەتىن كىتاپ جارىققا شىقتى. «ونەگەمەن ورىلگەن تاريح» دەپ اتالادى. سونىڭ قۇرمەتىنە ايگىلى ءبىلىم ورداسىنىڭ ارداگەر ۇستازدارىنىڭ باسىن قوسقان تاماشا كەش ۇيىمداستىرىلدى.
ارداگەر ۇستازداردان بولەك مەكتەپتىڭ بۇرىنعى باسشىلارى, قازىرگى ۇستازدار دا قاتىسىپ, وتكەن شاقتان سىر شەرتىلدى.
ۋاقىتتىڭ توقتاۋسىز زىمىراپ, كونەنىڭ كوزىندەي ارداگەر ۇستازدار قاتارىنىڭ سيرەپ بارا جاتقانى مەكتەپتىڭ تاريحىن حاتقا ءتۇسىرۋ تۋرالى يدەيانى تۋدىرعان. سونىمەن مەكتەپ-گيمنازيانىڭ ۇلاعاتتى ۇستازى شولپان سىزدىقوۆانىڭ ۇسىنىسىمەن ونى قارىمدى قالامگەر, بەلگىلى جۋرناليست جىلقىباي جاعىپار ۇلى جازىپ شىعادى. «مەكتەپتىڭ عاسىرلارمەن استاسقان تاريحىن ءتۇزۋ جۇمىسى تاقىردان باستالدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس.
دەگەنمەن وسى ءبىلىم وشاعىنا قاتىسى بار دەگەن دەرەكتەردى رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق جانە قالالىق مۇراعاتتاردان تىرنەكتەي جيىپ, ونى ەلىمىزدىڭ اعارتۋ سالاسىن دامىتقان تۇلعالاردىڭ ەستەلىك ەڭبەكتەرىمەن تولىقتىردىق. بۇل رەتتە, اسىرەسە, وسى مەكتەپ قابىرعاسىندا قاناتتانعان تۇلەكتەردىڭ, ءار كەزەڭدە ەڭبەك ەتكەن ارداگەر ۇستازداردىڭ, ەلىمىزگە ەڭبەك سىڭىرگەن قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ارنايى جازعان ەستەلىكتەرىن نەگىزگى ارقاۋ ەتتىك. بۇگىنگى مەكتەپ باسشىلىعىنىڭ كومەگىمەن ارداگەرلەردى جيناپ اقىل قوستىق. مۇمكىن بولعانىنشا حابار تاراتىپ, مەكتەپ شەجىرەسى جاسالاتىندىعى تۋرالى كوپشىلىكتى قۇلاقتاندىردىق», دەدى كىتاپ اۆتورى كەش بارىسىندا.
ءومىرىن ۇستازدىققا ارناعان, زەينەتكەرلىككە شىقسا دا مەكتەپ ىسىنە قاتىستى دۇنيەدە بەلسەندىلىك تانىتقان شولپان سىزدىقوۆا ءوزى ساباق بەرگەن جىلداردان ەستەلىك ايتتى. «مەن وسى مەكتەپكە 1962 جىلى مۇعالىمدىك قىزمەتكە كەلدىم. جاسىم جيىرمادان جاڭا اسقان كەز. قۇلشىنىپ ەڭبەك ەتتىك. ءبىزدىڭ مەكتەپ قالا بويىنشا 25 ورىس مەكتەبىنىڭ الدىندا بولدى. ءبىلىم بەرۋ بولسىن, كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنىڭ جۇمىسى بولسىن, ەشقاشان اقساپ كورگەن ەمەس. كوڭىلىمدە مەكتەپتىڭ سول كەزدەگى تاريحى سايراپ تۇر. جازۋشىعا شامام جەتكەنشە ماتەريالدار جيناپ بەردىم. ۇستازداردى دا, وقۋشىلاردى دا ۇمىت قالدىرماۋعا تىرىسقانىمىزبەن, بارلىعىن قامتۋ وڭاي ەمەس ەكەن», – دەدى ارداگەر ۇستاز.
مەكتەپتەگى كەش وتە تاعىلىمدى سيپاتتا ءوتتى. ارداگەر ۇستازدار جاس بۋىن مۇعالىمدەرگە جىلى لەبىزدەرىن بىلدىرسە, كىتاپ اۆتورىنا العىستارىن ايتتى. وزدەرى ساباق بەرگەن كەز بەن قازىرگى كەزدى سالىستىرىپ, كوپتەگەن تاماشا ەستەلىكتەرمەن ءبولىستى. ال مەكتەپتىڭ كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسى قوناقتاردى ونەرلەرىمەن ءتانتى ەتتى.
