توڭعان قالاعا وڭعان ينۆەستور كەرەك

تۇرعىنداردان ۇزدىكسىز تۇسكەن شاعىم­دارعا بايلانىستى بيىل جۇمىس كوميسسياسى دا قۇرىلعان. ولار قالاداعى شاعىن قازاندىقتاردىڭ ەسكىرگەنىن, كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىندىگىن انىقتاعان. الايدا لەكەرلەۋ, جوندەۋ ماسەلەنى تۇ­بەگەيلى وز­گەرتپەيدى.

ايتقانداي, قالانى جىلۋمەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇكىمەت دەڭگەيىندە سە­مەي­دە جىلۋ-ەلەكتر ستانساسىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانى بەلگىلى. ول ءۇشىن ارنايى ماماندار 650 گكال جىلۋ جانە 450 مۆت ەلەكتر قۋاتى بار ستانسا قالانىڭ تاريحي بولىگىندەگى جىلۋ تاپ­شىلىعىن قالىپقا كەلتىرىپ, سالىنىپ جات­قان اۋداندار ءۇشىن رەزەرۆ قۇرۋى كەرەك دەپ ەسەپتەگەن. قۇرىلىس مەرزىمىن ءۇش جىل دەس­كەن. ءسويتىپ 2015 جىلى «Unit Group» شەتەلدىك كومپانياسىنىڭ ەنشىلەسى – «Unit Energy Investment» جشس ينۆەستور بولۋى مۇمكىن دەسكەن.

«Unit Energy Investment» وكىلى ولجاس ەسەن­عارين ءبىر اي بۇرىنعى مالىمدەمەسىندە كومپانيانىڭ رەس­پۋب­ليكالىق ينۆەستيتسيا كوميتەتى­مەن كەلىسىمشارتى بولعانىن ايتقان. الايدا وبلىس باسشىلىعى قۇ­رىلىس ءۇشىن جەر تەلىمىن بەرمەگەن ەكەن. سول ءۇشىن دە قۇرىلىس جۇمىستارىنا كىرىسە ال­ماعان كورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە اكىمدىك ينۆەستورمەن كەلىسىمدى بۇزۋ تۋرالى سوت ىسىنە جۇگىنگەن. اقىر اياعى سوتتىڭ شەشى­مىمەن كەلىسىمشارت بۇزىلدى. بۇل جەردە و.ەسەن­عارين­نىڭ پىكىرىنشە, جەمقورلىق فاك­تىسى ورىن العان سياقتى. ياعني سول كەزدە اكىم­دىك كەدەرگى كەلتىرمەسە, سەمەيدە جىلۋ ماسە­لەسى بولماس ەدى.

كۇرمەۋى قيىن ماسەلە. پىكىرلەر ءار­تۇرلى. ءبىز دە انىق-قانىعىنا كوز جەتكىزىپ كور­مەك بولدىق. 

البەتتە, تاجىريبەلى ينۆەستور الدىمەن بيزنەس-جوسپارىن قۇرادى. قۇجاتتا جو­بانىڭ ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى بارلىق اقپارات پەن ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان كە­شەندى جوسپارى كورسەتىلەدى. سەمەي قالاسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى ەرماك ءسالىموۆ (بۇگىندە وبلىس اكىمىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋنالدىق شارۋاشىلىعى جونىندەگى كەڭەسشىسى) تۇسىندىرگەندەي, «Unit Energy Investment» جشس ۇسىنعان بيزنەس-جوس­پارىندا قۇرى­لىسقا قاجەت تەحنيكانىڭ جانە كوم­پانيانىڭ قارجىلىق جاعدايى تۋرالى دا تولىق اقپارات بولماعان. ال ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ بيز­نەس جوسپار­لارىنا قويىلاتىن تالاپتار ين­ۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 30 قارا­شا­داعى №1133 بۇي­رى­عىنداعى قو­سىم­شاعا سايكەس ناقتى كور­سەتىلگەن ەكەن.

– تولىق ينۆەستيتسيالىق شى­عىنداردى, قار­جىلاندىرۋ كوزدەرىن ەسەپتەي وتىرىپ, جوبانىڭ قار­جى­لىق مودەلىن كورسەتەتىن قارجىلىق ءبو­لىمنىڭ جوق بولۋىنىڭ ءوزى مۇن­داي ين­ۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارتتى جا­رام­سىز دەپ تانۋعا نەگىز بولادى, – دەي­دى بۇرىنعى قالا باسشىسى.

سونداي-اق ەرماك ءسالىموۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇ­جاتتا سەمەيدىڭ جىلۋ ەنەرگياسىنا قاجەتتىلىگى, الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق, قورشاعان ورتاعا اسەرىن, تا­بىستىلىعى مەن ءوزىن ءوزى اقتاۋ كەزەڭدەرىن باعالاۋ سياق­­تى ماڭىزدى بولىمدەر بولماعان.

– ءبىر قىزىعى – قۇجاتتارىندا سەمەي­لىكتەر ءۇشىن ەلەكتر قۋاتى قىمباتتايدى دەگەن اقپارات كور­­سەتىلگەن. شيكىزات جەت­كىزۋشىلەرىمەن دە كەلىسىم بول­عان جوق. تىزە بەرسە, سەمەيدى جىلۋ جانە
ەلەك­تر­­­مەن جاب­دىقتاۋ جاعدايىن تالداي­تىن ماركەتينگ ءبولىمى, ەڭبەكاقى تولەۋ قورى تۋرالى مالىمەتتەر دە كورسەتىلمەگەن. سول ۋاقىتتا بىزگە ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك ورگاندارىنان ەسكەرتۋ حاتتارى كەلدى, – دەدى ە.ءسالىموۆ. – الەۋەتتى ينۆەس­تورعا قاتىستى دەفولت فاكتىلەرى, سونداي-اق سۇراعى كوپ قارجىلىق سحەمالار كەل­­تىرىلدى. سونىمەن قاتار ءبىز, سەرىك­تەس رەتىندە كورسەتىلگەن رەسەيلىك كومپانيا­لار­عا سۇراۋ سال­دىق. الايدا ولار بەيحابار ەكەنىن جەتكىزدى. ءسوزىم دالەلدى بولسىن: «سيبەنەرگوماش بكز» جشس «Unit Energy Investment» جشس-مەن كە­لىسىمشارتتىق مىندەتتەمەلەرى جوق ەكەنىن حابارلادى. «ورال تۋربينا زاۆودى» دا «Unit Energy Investment» جشس-مەن جاسالعان كەلىسىمشارت جوق ەكەنىن جەتكىزدى. ەڭ باستىسى – قالانىڭ 140 گەكتار جەرىن 49 جىلعا جالعا الۋدى كوزدەدى. زاڭناماعا سايكەس, مۇنداي تابيعي گرانت قالا اكىمدىگىمەن كەلىسىم بويىنشا بەرىلۋى مۇمكىن. بىراق مۇنداي ينۆەستورعا جەردى قالاي بەرۋگە بولادى؟, – دەپ ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىندىردى ەكس-اكىم.

داۋلى ىسكە قاتىستى سوت وتىرىستارى بولدى. ەكو­نوميكالىق ماسەلە بويىنشا سوت پروتسەستەرى ادەتتە ۇزاققا سوزىلادى. 2019 جىلدىڭ اقپانىندا استانا سوتى «Unit Energy Investment» جشس-مەن ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارتتى جارامسىز دەپ تانۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى. ال جوعارعى سوت­تىڭ اپەللياتسيالىق سا­تىسى ۇكىم­دى وزگەرىسسىز قال­دىردى. 2019 جىل­دىڭ مامىرىندا جوعارعى سوت­­تىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسى شەشىم­دى وزگەرىسسىز قالدىرۋ تۋرالى شەشىم شى­­عاردى. اقىرى, 2019 جىلدىڭ 30 مامىرىندا جوعارعى سوتتىڭ كوميسسيا­سى ەكى داۋعا نۇكتە قويعان. ايتا كەتسەك, اس­تانا سو­تى­نىڭ ۇكىمىن وزگەرىسسىز قال­دىردى, اپەللياتسيالىق شا­عىمدار قا­ناعاتتاندىرىلمادى.

سول جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ينۆەس­تور مەن ينۆەس­تيتسيالار جونىندەگى كومي­­تەت جوعارعى سوتتىڭ ازا­ماتتىق ىس­تەر جونىندەگى بولىمىنە ءىستى قايتا قاراۋ­لارىن سۇراپ, ءوتىنىش بىلدىرگەن. بىراق جو­عارعى سوت «Unit Energy Investment» ينۆەس­تيتسيالىق كەلىسىم­شارتىن جارامسىز دەپ تانىعان.

ءبىر جاعىنان راس, ينۆەستوردىڭ قۇ­جا­تىنا قارا­ماستان تاپسىرىس بەرىپ, ارتىنشا قۇرىلىسى ساپاسىز, مەرزىمىندە اياقتالماي جاتسا نە پايدا؟!

وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋ­نالدىق شارۋا­شىلىق باسقار­ماسىنىڭ باستىعى المات اقىشوۆتىڭ اي­تۋىنشا, سەمەيدە زاماناۋي جىلۋ ەلەكتر ستان­ساسى بوي كوتەرەدى. تەك قۇرىلىس پرو­تسەسى اشىق ءارى مەردىگەر سەنىمدى بولۋى كەرەك. بيىل­عى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق كەزىندە ۇلكەن جۇمىس كولەمى قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, قولدا بار قۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا «عابباسوۆ», «103-103ا», «ورتالىق», «35 كۆارتال» قازاندىقتارىن جوندەۋ جۇ­مىس­­تارى باستالدى. سونى­مەن قاتار, جىلۋ جەلىلەرىن قالپىنا كەل­تىرۋ, گي­دراۆليكالىق سىناقتار وت­كىزۋ جوسپارلانۋدا. تەندەر وتكىزىلدى, مەردىگەرلەر انىق­تالدى. قىركۇيەككە دەيىن «ورتالىق», «103-103ا», «عابباسوۆ», «35-كۆارتال» قا­زان­دىقتارى جوندەلىپ, «ورتالىق» جانە «103-103ا» قازاندىقتارى اراسىنداعى كوپىر جاسالادى.

تۇرعىندار ءۇشىن ماڭىزدىسى ينۆەستورلاردىڭ داۋى ەمەس, اۋى مەن باۋى كوپ بولىپ كەت­كەن جىلۋ ماسەلەسىنىڭ وڭ شەشىمى. ءتۇيىنى تۇبەگەيلى شەشىلە قويماعان سەمەي­دىڭ جىلۋ ماسەلەسى البەتتە «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ نازارىندا بولادى.