قالا اكىمى التاي كولگىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسى بىلتىر ەرىكتىلەرمەن جانە جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە ازىرلەنگەن.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قولعا الىنعان «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسىنىڭ باستى باعىتى – تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ. بيىل ەلوردامىزدىڭ جاس ماماندارىنا الەۋمەتتىك جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ۇسىناتىن ارنايى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. اتالعان باعدارلاماعا 36 جاسقا دەيىنگى جاستار (جولداسىنىڭ/جۇبايىنىڭ جاسى اسەر ەتپەيدى) قاتىسا الادى. باعدارلاما قاتىسۋشىسى ءبىر جىلدان كەم ەمەس ۋاقىتتا قالانىڭ تۇرعىن ءۇي ەسەبىندە تۇرعان بولۋى جانە باسىندا جەكەمەنشىك ءۇيى بولماۋى كەرەك, – دەيدى اكىم.
بۇل رەتتە رەسمي جۇمىس ءوتىلى 1 جىل بولۋى كەرەك. اتالعان باعدارلامانىڭ قاتىسۋشىسى جىلدىق جەڭىلدەتىلگەن 5 پايىزدىق ستاۆكامەن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن 13 ملن تەڭگەگە دەيىن زايم الا الادى. قالا باسشىسى سونىمەن قاتار ەلباسى باستاماسىمەن قولعا الىنعان جۇمىس ىستەيتىن جاستاردى قولداۋعا باعىتتالعان ارەندالىق تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ دا جالعاساتىنىن ايتتى. جىل سوڭىنا دەيىن ارەندالىق تۇرعىن ءۇي بويىنشا مىڭنان استام جاس باسپاناعا قول جەتكىزەدى دەگەن جوسپار بار.
– توقتالعىم كەلەتىن ەكىنشى باعىت – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءۇشىن جاعداي جاساۋ جوسپارى. قالادا بىرقاتار الەۋمەتتىك جوبالار جۇزەگە اسىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە «كەدەرگىسىز كەلەشەك» دەگەن جوبا دا بار. اتالعان جوبا اياسىندا 12 بەيىمدەۋ سەكتسياسى اشىلدى. رەسپۋبليكالىق كلينيكالارعا كۆوتا ءبولىنىپ, مۇگەدەكتەر ارباسى سىيعا تارتىلدى. سونىمەن قاتار قالادا بىرقاتار الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەرەدى: ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارى, كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالارعا ارنالعان بالاباقشا, پاراليمپيالىق جاتتىعۋ ورتالىعىمەن بىرلەسىپ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان سپورت كەشەنىن سالامىز جانە تاعى دا باسقا جوبالار بار. مىسالى, بىلتىر تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى جانە «سامۇرىق-قازىنا» قولداۋىمەن قالالىق №1 بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ بازاسىندا «قامقورلىق» ساۋىقتىرۋ ورتالىعى اشىلدى. سونداي-اق تسەرەبرالدى سال اۋرۋى, اۋتيزم, داۋن سيندرومىنا شالدىققان بالالاردى ەمدەۋمەن, ساۋىقتىرۋمەن اينالىساتىن ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارى دا ەسىگىن اشتى, – دەيدى شاھار باسشىسى.
نۇر-سۇلتان قالاسىندا قولعا الىنعالى وتىرعان باعدارلاماعا جاستاردىڭ كوپتەپ قاتىسارى قازىردەن بەلگىلى. جاستاردىڭ قالاسىنا اينالىپ كەلە جاتقان ەلوردادا پاتەرگە مۇقتاج جاندار سانى كوپ. جيىرما جىلدا قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى 3 ەسە كوبەيىپ, 1 200 000 ادامعا جەتكەن.
– باعدارلامانى دايىنداۋ بارىسىندا كارانتينگە دەيىن 14-15 مارتە وففلاين كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى قالا تۇرعىندارىنان ءتۇرلى ۇسىنىس, وتىنىشتەر كەلىپ ءتۇستى. ولاردى دا ەسكەردىك. جوبا سول ۇسىنىستار مەن يدەيالار نەگىزىندە ازىرلەندى. كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ باسىم بولىگىندە جاس مولشەرىن ۇلعايتۋ سۇرالعان. سوعان ساي جاستى 29-دان 36-عا دەيىن ۇزارتتىق, – دەيدى نۇر-سۇلتان قالاسى جاستار ساياساتى باسقارماسىنىڭ باسشىسى قايرات قامباروۆ.
مۇنداي جەڭىلدىككە قاراماستان يپوتەكا تەك تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن, قالادا تىركەۋدە تۇرعانىنا كەمى 1 جىل تولعان, كەمى ءبىر جىلدىق جۇمىس ءوتىلى بار, باسىندا باسپاناسى جوق جاستارعا بەرىلەدى.
– جاستاردىڭ كوبىندە جالاقى كوپ ەمەس. سوندىقتان كۇنكورىس مولشەرىنە وراي, ايلىق جالاقىسى 133 مىڭ تەڭگەدەن اسپاۋى كەرەك دەگەن ەرەجە بەكىتىپ وتىرمىز. ماسەلەن, جالاقىڭىزدى 250-300 مىڭ تەڭگە كولەمىندە دەپ الساق, سونى جۇبايىڭىزعا, بالا-شاعىڭىزعا بولگەندە 133 مىڭ تەڭگەدەن اسپاۋى قاجەت. ەگەر ودان اسىپ كەتەتىن بولسا وندا ول ادام باسقا باعدارلامالارعا قاتىسا الادى عوي. باعدارلاماعا دەنساۋلىق ساقتاۋ, سپورت, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, باق سالاسىنىڭ وكىلدەرى, جوو جانە عىلىمي ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرى, قالامىزدىڭ كوممۋنالدىق كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى قاتىسا الادى, – دەيدى قايرات قامباروۆ.
العاشقى كەزەكتە 150, ەگەر سۇرانىس جاقسى بولىپ جاتسا جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 600 پاتەر ۇسىنىلماق. بانك ۇسىنعان 13 ملن تەڭگەگە دەيىنگى يپوتەكانى 20 جىل ىشىندە تولەپ ءبىتۋ قاجەت. باستاپقى جارنا – 10 پايىز. باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 13 ملن تەڭگە قاتىپ قالعان سوما ەمەس. بۇل رەتتە قاتىسۋشى ءوزى جيناعان قاراجاتتى سول 13 ملن-عا قوسۋ ارقىلى قالاعان باعاداعى پاتەرىن راسىمدەي الادى. قاتىسۋشى جاڭادان سالىنعان پاتەرلەردى دە, ەسكى پاتەرلەردى دە تاڭداۋعا قۇقىلى.
شەكتى سوما رەتىندە نەلىكتەن 13 ملن تەڭگە تاڭداپ الىندى؟ «وتباسى بانك» ورتالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى جانسۇلتان ماتايدىڭ ايتۋىنشا, شەكتى سوما شارشى مەتر باعاسىنا بايلانىستى ەسەپتەلگەن.
– باعدارلاما دايىندالعان كەزدە ءبىر بولمەلى پاتەر شارشى مەترىنىڭ نارىقتىق قۇنى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى نارىقتا 280-320 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا بولدى. ەسەپتەي كەلە 13 ملن تەڭگە شىقتى. ەگەر باعدارلاما اياسىندا 13 ملن تەڭگەگە يپوتەكا رەسىمدەلسە, العاشقى جارنا رەتىندە 10 پايىزى تولەنسە, وندا اي سايىنعى تولەمى 101 مىڭ تەڭگە بولادى. پاتەردىڭ اي سايىنعى ارەنداسى ورتاشا ەسەپپەن 100 مىڭ تەڭگە ەكەنىن ەسكەرە كەلە وسىنداي باعا شىعىپ وتىر, – دەدى جانسۇلتان ماتاي بريفينگتە.
قازىر نۇر-سۇلتان قالاسىندا 47 مىڭعا جۋىق ادام پاتەر كەزەگىندە تۇرسا, سونىڭ 6 مىڭنان استامى جاستار. ءدال وسىنداي جوبا ءۇش جىلدان بەرى الماتى قالاسىندا جۇزەگە اسىپ كەلەدى. «الماتى جاستارى» اياسىندا 2020 جىلى دا بىرنەشە مىڭداعان جاس جەكە باسپاناسىن العان ەدى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا بيىل 9 741 ءوتىنىش ءتۇسىپ, سونىڭ 3 828-ءى باعدارلاما تالابىنا ساي بولماعاندىقتان كەرى قايتارىلعان.
