كوپ بوياۋمەن از سۋرەت سالۋعا دا, كەرىسىنشە از بوياۋمەن كوپ كارتينا جازۋعا دا بولادى. ەرىك وزىڭدە, ەشكىم قولىڭنان قاقپايدى. تەك تالانتتىڭ دا تارازىعا جۇگىنەتىنىن ەسكەرسەك, كلاسسيكالىق شىعارما جازۋ ءۇشىن بوياۋدىڭ قالىڭ نە جۇقاسى ماڭىزدى ەمەس. شىنتۋايتىندا, سۋرەتشى شەبەرلىگىنىڭ ءوزى, وسىعان بايلانىستى ەمەس پە؟! قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءابىلحان قاستەەۆتىڭ «توعاندى مادەنيەت پاركىنىڭ كورىنىسى» اتتى تۋىندىسى ءبىز جوعارىدا ايتقان ءسوزىمىزدىڭ دالەلى. ۇلى سۋرەتشىنىڭ تابيعاتتان ۇرلاعان عاجايىبى رۋحاني جاۋھار دۇنيە.
«توعاندى مادەنيەت پاركىنىڭ كورىنىسى» اتتى كارتينا پەيزاج جانرىندا جازىلعان. قىلقالام شەبەرى 1937 جىلى ماسكەۋدەگى ن.كرۋپسكايا اتىنداعى حالىقتىق ونەر كوركەمسۋرەت ستۋدياسىندا وقىپ كەلگەننەن كەيىن تۋعان تابيعاتىن بەينەلەيدى. بۇل ونىڭ مايلى بوياۋمەن جۇمىس ىستەۋدەگى العاشقى قادامدارىنىڭ ءبىرى. دانىشپان سۋرەتشى لەوناردو دا ۆينچي ايتقانداي «كەز كەلگەن تانىم اقىل ءۇشiن ءاردايىم پايدالى, ويتكەنi ول پايداسىزدان ارىلتىپ, جاقسىنى ساقتاي الادى». ەڭدەشە, جاقسىنى ۇيرەنۋگە ءھام ساقتاۋعا تىرىسقان قىلقالام شەبەرىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگى ۇلكەن ونەرگە باستاما بولدى دەسەك ارتىق ايتپاعانىمىز بولار ەدى.
جازۋ قيىن جۇمىس ەمەس, ونىڭ ءمانىن ارشىپ ۇعۋ, تامىرىنا بويلاۋ وتە اۋىر ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. كوركەم شىعارمانىڭ سىرت كوزگە بىردەن شالىنا قويمايتىن سىر-جۇمباعى قانشاما. سونىڭ ءبارىن وقىرمانعا بورشالاپ جايىپ سالۋ ءۇشىن رەنتگەن كوز قاجەت. ولاي بولماسا وقۋشى قاۋىم كارتينانىڭ سىرتقى سيپاتىنا ءسۇيسىنىپ, كەلەسى ءبىر ويدىڭ شابىندىعىنا تۇسەدى. بۇل تۋراسىندا ايگىلى پابلو پيكاسسو: ء«بارى سۋرەتتى تۇسىنۋگە تىرىسادى. نەگە ولار قۇستاردىڭ شيقىلىن ۇعۋعا تىرىسپايدى؟!» دەپ كورگەننەن ەمەس, سەزىنگەننەن تۋعان كورىنىستەردىڭ قۇپياسىنا ۇڭىلۋگە شاقىرادى. ياعني بوياۋلار قۇپياسىن تانۋعا تىرىسقان ابزال.
كوپپلاندى كارتينادا سۇلۋ تاۋ بوكتەرىندەگى توعاندى پارك بەينەلەنگەن. الدىڭعى پلاننان ءبىز بەتىنە اسپان مەن اعاشتاردىڭ بەينەسى تۇسكەن الاسا اعاشتار مەن بۇتاقتار قورشاعان توعاندى كورەمىز. ەكىنشى پلاندى بيىك-بيىك پيراميدا سياقتى تەرەكتەر مەن ىلە الاتاۋى الىپ جاتىر, ال ءۇشىنشى پلاندا كوگىلدىر بيىك اسپان. سۋرەتشى ءارتۇرلى وسىمدىكتەر الەمىن, قازاق تاۋىنىڭ اسەمدىگىن, تاۋ بوكتەرىندەگى جاسىل شالعىن ۇستىندەگى كوگىلدىر اسپاننىڭ ۇشى-قيىرى جوق الىستىعىن بەرۋ ارقىلى تۋعان ولكەنىڭ سۇلۋلىعىن جەتكىزگەن.
ول جاسىل ءتۇستىڭ رەڭكتەرىنە ىرعاقپەن قالقي اۋىسادى, كەڭىستىكتى بەرۋ ءۇشىن سالماقسىز كورىنىستەردى پايدالانادى. كەڭىستىك كارتيناعا اۋقىمدىلىق بەرىپ تۇر. ءبىز كارتينانىڭ الدىڭعى پلانىنداعى توعاننىڭ جاعاسىنداعى ۇساق تاستاردى انىق كورەمىز. كورەرمەننىڭ نازارى توعان ارقىلى مالتا تاستاردىڭ ۇستىننەن اۋىپ, بۋداق-بۋداق بۇلتتارعا اۋىسادى. كارتينادان شۋاقتى جازدىڭ جىلى كۇنى, تىنىشتىق پەن جايلىلىق سەزىلەدى.
بىزدىڭشە, بۇل تابيعاتتىڭ اسەمدىگىن, جارىقتىڭ اينالاعا اسەرىن, ءسات سايىن وزگەرىپ وتىرعان جارىق پەن كولەڭكەنىڭ ارپالىسىنان تۋعان قاس پەن كوزدىڭ اراسىنداعى قۇبىلىستاردىڭ بوياۋعا اينالعان ءساتى. كۇننىڭ نۇرلانعان ءساتىن دەرەۋ كەنەبىنە ءتۇسىرىپ, وسى ءۇردىستى سۋرەتشىلىك عۇمىرىنا ماڭگى ازىق ەتكەندەي. قازاق رۋحى كەۋدەسىندە كەرنەپ تۇرعان جاننىڭ جۇرەك تولعانىسى, ساعىنىشتان شىققان تۋىندى. ءاربىر داڭقتى سۋرەتشىنىڭ تابيعاتقا تابىناتىنى شىندىق. بۇل شىندىق بۇگىنگى تۋىندىنى ومىرگە اكەلىپ قانا قويعان جوق, ءولى كەڭىستىككە جان بىتىرۋىمەن ەرەكشە.
كوركەم كارتينا ءبىر قاراعاننان-اق جاستىڭ دا, جاسامىستىڭ دا جۇرەگىن جاۋلاپ الادى. نەگە دەسەڭىز؟ وعان ويلى وقىرمان ساناسىنداعى سول شىعارماعا قۇلاي بەرىلگەن اق كوڭىل, شىنايى ونەرگە ىڭكارلىك, رۋحاني تولعام جاردەمدەسەدى. ونىڭ ۇستىنە بوياۋلار اسپانىندا جارق ەتكەن وي نايزاعايى, جۇرەككە جىلى تيەر ادەمى تابيعات, تۇستەر ۇيقاسى جاندى ەلىتپەي قويماسى انىق. قاستەەۆ كوڭىل كوزىنەن قاعاجۋ قالىپ جۇرگەن قالتارىستى ءومىردىڭ قاراپايىم كورىنىستەرىن تابيعات تىلىندە ءتۇرلى رەڭككە وراپ, وقىرمانعا سىيلاپ وتىر.
