ەسەسىنە, جەكە كاسىپ يەلەرىنىڭ قازىناعا تولەگەن سالىعى دا قوماقتى ەكەن. بىلتىر ەكونوميكانىڭ وسى باعىت بويىنشا بيۋدجەت ءتۇسىمى 1,3 ەسەگە ءوسىپ, قارجىلاي كولەمى 113 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ارينە, ءىستىڭ ىلگەرىلەۋى ءۇشىن باستاپقى قارجى مەن باسقا دا قولداۋ مەن جەڭىلدىكتەر تۇراقتى جالعاسىپ كەلەدى. اسىرەسە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاي قولداۋعا ارنالعان نەسيە مەن گرانتتار ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىر.مىسالى, 2020 جىلى وبلىس كاسىپكەرلەرى 11,8 ملرد تەڭگە سوماسىندا مەملەكەتتىك قولداۋ السا, بيىل وڭىردە شاعىن جانە ورتا بيزەستى قولداۋعا 13 ملرد تەڭگە باعىتتالعان. ال وبلىستىڭ ىشكى جالپى ونىمدەگى جەكە كاسىپتىڭ ۇلەسى 34,3 پايىزعا دەيىن جەتپەكشى.
ايتپاقشى, ايماقتاعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ دەنىن نازىك جاندى ارۋلار قۇراپ وتىر. تاۋەكەلشىل, ءىستىڭ كوزىن تابا بىلەتىن قىز-كەلىنشەكتەر بيزنەستىڭ قىر-سىرىن تەز مەڭگەرىپ, ءوندىرىستى دە ۇرشىقشا ءۇيىرىپ اكەتەدى ەكەن. بۇل باعىتتا كوپبالالى انالار دا ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ماسەلەن, جاقىندا تالدىقورعان قالاسىندا كوپبالالى جانە از قامتىلعان انالاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماقساتىندا تىگىن تسەحى اشىلدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە تۇراقتى جۇمىسپەن جيىرمادان استام ايەل قامتىلىپ, بۇدان ءارى جۇمىس ورىندارى وتىزعا دەيىن جەتكىزىلمەك. جاڭا كاسىپورىندى اشۋعا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ وتكەن اقپان ايىندا Asyl Analar قوعامدىق قورىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە ايتىلعان ۇسىنىس تۇرتكى بولىپتى. سول كەزدەسۋدە وبلىس اكىمى كوپ بالالى انالارعا تىگىن تسەحىن اشۋعا, وعان كەرەكتى ورىن تاۋىپ بەرۋگە, تىگىن ماشينالارىن جانە باسقا دا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتى ساتىپ الۋعا كومەكتەسەتىنىن ايتقان بولاتىن. اكىمنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى تاراپىنان تسەح اشۋعا قولايلى ورىن تاڭدالىپ, عيماراتقا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن. سول سياقتى Jack الەمدىك برەندىنىڭ زاماناۋي 12 تىگىن ماشيناسى ساتىپ الىنىپ, قۇرىلعىلار 0,01 پايىزبەن ليزينگىگە بەرىلىپتى. قازىر تىگىن كاسىپورنىنىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەۋىنە بارلىق جاعداي جاسالعان. تسەح اتالە تۇرىندە جۇمىس ىستەيدى, وندا ەرلەر مەن ايەلدەر كيىمدەرىن, ارنايى كيىمدەردى, قورعانىس بەتپەردەلەرى تىگىلەدى, كۇردەلى رەستاۆراتسيالار جاسالادى. مامانداردى وقىتۋ مەن ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە شەشىلگەن. قازىر تسەحتىڭ بولاشاق 12 تىگىنشىسى «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا تىگىن ءىسىنىڭ قىسقا كۋرسىندا وقىپ جاتىر.
– ءوزىمىز سياقتى از قامتىلعان جانە كوپبالالى انالاردى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن تىگىن تسەحىن اشۋ تۋرالى وي كەلگەندە, ءبىز وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆقا جۇگىندىك. كەزدەسۋدىڭ ناتيجەسىندە بىزگە بارلىق ءتيىستى كومەك كورسەتىلدى. بۇگىن ارمانىمىز اقيقاتقا اينالىپ, تىگىن تسەحى ىسكە قوسىلدى. ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە كوپبالالى انالاردى تۇراقتى جۇمىس ورىندارىمەن قامتيمىز, ەكىنشىدەن, كومەككە مۇقتاج ازاماتتارعا كومەك كورسەتەمىز. بىزگە قولداۋ كورسەتىپ, سەنىم ارتقاندارى ءۇشىن شىن جۇرەكتەن ريزامىز. ءىسىمىزدى دوڭگەلەنتىپ, وزگەلەرگە ۇلگى بولامىز دەپ ويلايمىن, – دەدى Asyl Analar قورى قۇرىلتايشىلارىنىڭ ءبىرى تالشىن تۋكتىنوۆا.
سونداي-اق قاپشاعاي قالاسىندا تۇراتىن كوپ بالالى انا بايان ورداباەۆا مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى كونديتەرلىك كاسىبىن كەڭەيتىپ وتىر ەكەن. بايان «اتامەكەن» پالاتاسى ارقىلى «بيزنەس باستاۋ» نەگىزدەرىن وقىپ شىققان. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 2,5 ملن تەڭگە قايتارىمسىز گرانت ۇتىپ الىپ, بۇگىندە كونديتەرلىك كاسىپپەن اينالىسۋدا. جالپى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى وبلىستا ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتىر. قاپشاعايلىق كاسىپكەر انا سونىڭ ءبىر دالەلى. اتالعان باعدارلاماعا «جاس كاسىپكەر» جانە كوپبالالى انا رەتىندە قاتىسقان بايان ورداباەۆا قولىنا بيزنەس نەگىزدەرىن مەڭگەرگەنى تۋرالى سەرتيفيكات العان. بۇدان سوڭ «ۇيدە پىسىرىلگەن نان ونىمدەرىن ۇيدە جۇزەگە اسىرۋ» بيزنەس جوباسىن قورعاپ شىققان. ناتيجەسىندە, 2,5 ملن تەڭگە مەملەكەتتىك گرانت يەلەنىپ, جەكە ءىسىن قولعا العان.
– بيزنەسىمدى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن قولداۋ ارقىلى باستادىم. ەندى ونى ودان ءارى تابىستى جۇرگىزۋگە تالپىنىس, ەڭبەك, تاباندىلىقپەن قاتار, قازىرگى ينتەرنەت جەلىسىنىڭ دە مۇمكىندىكتەرىن مول پايدالانىپ وتىرمىن. ينستاگرام جەلىسىندەگى پاراقشامدا 10 مىڭعا جۋىق وقىرمانىم بار. بيىلعى ناۋرىز ايىندا ءوزىمنىڭ كونديتەرلىك بيزنەسىمدى ودان ءارى كەڭەيتتىم, ونىڭ بارلىق جاڭالىعىمەن جانە مۇمكىندىگىمەن Bayan_cakes پاراقشاسىندا وقىرماندارىمەن تانىستىرىپ وتىرامىن. الداعى ۋاقىتتا جاستارعا, ونىڭ ىشىندە جۇمىسسىز ازاماتتارعا ءوز بىلگەنىمدى ۇيرەتىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن, – دەيدى كاسىپكەر كەلىنشەك.
ال ىلە اۋدانىنىڭ تۇرعىنى دينار دۇيسەنوۆانىڭ جەكە كاسىبىن دوڭگەلەتىپ جۇرگەنىنە ءتورت جىل تولىپتى. ول 2017 جىلى «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا «باستاۋ» جوباسى بويىنشا ءبىلىم الىپ, وقىتۋ جوباسىنىڭ العاشقى تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرى بولعان ەكەن. سول كەزدە ول «باستاۋ» ارقىلى بۇرىننان كەلە جاتقان ماقساتىن جۇزەگە اسىراتىنىنا سەنبەگەن كورىنەدى. ءوزى ماماندىعى بويىنشا تەرى جونىندەگى ينجەنەر-تەحنولوگ جانە اگروحيميك. ۇزاق ۋاقىت بويى كاسىپورىندار مەن ۆەتەرينارلىق زەرتحانالاردا جۇمىس ىستەدى. ول كەزدە شاعىن شارۋا قوجالىعى بولعانىمەن, تولىققاندى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇرگىزۋ ءۇشىن قاراجاتى جەتپەگەن-ءدى. ال ءوزى ءاردايىم ءوز ءىسىن اشۋدى ارمانداپ كەلدى. سوندىقتان «باستاۋ» وقۋىنا ناقتى جوسپارىمەن كەلىپتى. ويتكەنى دينار مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ, ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋدى الدىنا ماقسات ەتىپ قويعان بولاتىن.
دينار دۇيسەنوۆا ءاۋ باستا «يگىلىك» باعدارلاماسى بويىنشا 6 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, ول قاراجاتقا سيىر, جىلقى, ەشكى جانە قوي ساتىپ العان. شارۋاشىلىقتىڭ جەرىن كەڭەيتكەن. سودان كەيىن ءسۇت جيناپ, ودان سۋلۋگۋني, برىنزا, ال ەشكى سۇتىنەن قۇرت جاساي باستادى. قازىر ديناردىڭ شارۋا قوجالىعى اي سايىن 500 ليتر ءسۇت شىعارىپ, سۇتتەن قايماق, ماي, ايران, برىنزا, چەچەل, ىرىمشىك, قۇرت, يوگۋرت, سۇزبە, سۋلۋگۋني سياقتى 12 ءتۇرلى ءونىم دايىنداپ, نارىققا جونەلتىپ وتىر.
– قازىر ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋعا باعىت الدى. بۇل ءوز يدەيالارىمىزدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ, اتا-بابالارىمىزدىڭ ءىسىن جالعاستىرۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى. مەن ءوز اۋىلىمنىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسىپ, قازاقستاننىڭ ۇزدىك 30 شارۋاشىلىعىنىڭ قاتارىنا قوسىلعىم كەلەدى. وتكەن جىلى «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 50 ملن تەڭگە كولەمىندە نەسيە الدىق. شارۋاشىلىقتى كەڭەيتىپ, مال باسىن ارتتىرامىن. «باستاۋ» جوباسىنا, كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ريزامىن. سەبەبى ءومىرىم تۇبەگەيلى وزگەردى. قازىر قاي جەرگە بارسام دا ادامدارعا «اتامەكەنگە» وقۋعا جازىلىپ, جاڭا داعدىلاردى ۇيرەنۋگە شاقىرامىن, – دەيدى كاسىپكەر انا.
جالپى, بۇگىندە ەل بويىنشا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى», «ەڭبەك» باعدارلامالارى ارقىلى كورسەتىلگەن قولداۋلار ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. ال وبلىس بويىنشا «دامۋ» قورى تاراپىنان بولىنەتىن قولداۋ قاراجاتىنىڭ جالپى قورى 15 ملرد تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلگەنى دە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا كومەگىن تيگىزىپ وتىر. ناتيجەسىندە, كارانتين كەزەڭىندە نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ, گرانتتار, ميكروكرەديتتەر تۇرىندەگى كومەكتەردى 4 مىڭداي كاسىپكەر الدى. سونداي-اق داعدارىسقا قارسى جوسپار شەڭبەرىندە بيزنەستىڭ 119 مىڭ نىسانى سالىقتىق ىنتالاندىرۋعا يە بولسا, 641 شاعىن كاسىپكەرلىك وكىلى 24 ملرد تەڭگە شاماسىنداعى كرەديت سوماسى بويىنشا تولەمدى كەيىنگە شەگەرۋ مۇمكىندىگىن العان ەكەن.
الماتى وبلىسى
