تاريح • 13 مامىر، 2021

قانمەن جازىلعان كارتينالار

16 رەت كورسەتىلدى

ادامزات تاريحىن قانمەن ايعىزداعان قاتەرلى كەزەڭنىڭ قاسىرەتى قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ كەنەبىنەن تىس قالعان جوق. اسىرەسە، تۇتاس قوعام اۋىرتپالىعىنان گورى جەكە تاعدىرلاردىڭ جان كۇيزەلىسىن بەدەرلەۋدە سۋرەتشىلەر شىعارماعا جان ءبىتىردى، قاسىرەت شەككەن انانىڭ، قايعى ۋىن جۇتقان جەسىردىڭ، اكەسىن كۇتكەن جەتىمنىڭ ىشكى ءحالىن ءدال بەردى.

وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىنەن باستاپ وزەكتى تاقىرىپقا اينالعان سوعىس كارتينالارى قازاق بەينەلەۋ ونەرىندە كەڭىنەن كورىنىس تاپتى. ادام ءومىرىن اياقاستى ەت­كەن زوبالاڭ مەزەتتەگى اياۋسىز وب­رازدار مەن ايانىشتى بەي­نە­لەر جۇرەگىڭدى سىزداتپاي كور­سىن... اسىرەسە قان مايداندى كوزى­مەن كورىپ، وت پەن وقتىڭ ورتاسى­نان امان ورالعان مايدانگەر سۋرەت­شىلەر بۇل تاقىرىپقا كەلگەندە باۋىرىن جازا كوسىلدى. ويتكەنى قىلقالامنىڭ ءار جاعىندىسى ءوز جۇرەگىنەن وتكىزگەن ءومىر كورىنىسى بولاتىن.

دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، ۇلى وتان سو­عىسى جىلدارى قازاقستان سۋ­رەتشىلەر وداعىنىڭ 50-دەن اس­تام مۇشەسى مايدانعا اتتانعان. ولاردىڭ كوپشىلىگى اۋىر جەلدىڭ وتىندە ارمانىنان الىستاپ مايدان دالاسىندا قازا تاپسا، كەيبىرى اۋىر جارالانىپ، جۇيكەلەرى زاقىمدانعان كۇيدە بەيبىت ومىرگە ورالعان. سوندىقتان دا بولار شىعارماشىلىق ءورىسىن ءارى قاراي جالعاعان مايدانگەر سۋرەتشىلەر كوپ ەمەس. دەسە دە سول ءبىر ۇركەردەي توپتىڭ ونەرى ءالى كۇنگە دەيىن وزدەرىنىڭ تۋىندىلارىندا ءومىر ءسۇرۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى.

وتكەن كۇننەن ساباق الۋ ءۇشىن سوعىس جىلدارىنىڭ تاريحي جادىن ساقتاۋ ماڭىزدى. قيىن كەزەڭدەگى وقيعالاردىڭ شەجىرەسى جاۋجۇرەك ەرلەردىڭ پورترەت­تەرىن ماڭگىلىك ەسكەرتكىشكە اينالدىرعان سۋرەت­شىلەردىڭ تۋىن­دىلارىندا ساق­تاۋلى. بۇل تا­قىرىپتاعى كارتينا­لاردىڭ ونە بويىنان شىعارما اۆتورىن الاڭداتقان سەزىمدەر مەن ويلاردى دا ءدال وقۋعا بولاتىنداي. الماتىداعى ءا.قاستەەۆ اتىن­داعى ونەر مۋزەيىندە مۇنداي شى­عار­مالاردىڭ اۋقىمدى بولىگى ساق­تاۋلى تۇر. ونەر وشاعى ءداس­تۇر بو­يىنشا بيىل دا وسى كار­تينا­­لاردى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىن­دى.

سوعىس جىلدارىنداعى بەينەلەۋ الە­مىندە گرافيكا ونەرىنە ەرەكشە ورىن بەرىلگەنى ءمالىم. ۇگىت-ناسيحات پەن پات­ريوت­تىق پلا­­كاتتار، كومىرمەن نەمە­سە قا­­­رىن­داشپەن سالىنعان سۋ­رەت­­تەر­دىڭ ءوزى حالىققا دەم بەر­دى. اس­كە­ريلەردىڭ بەي­نەسى بەدەر­لەن­­گەن كارتينالار مايداننان جا­قىنىن كۇتكەن جاناشىر جان­دارعا تايانىش بول­دى. ولاردىڭ كوكىرەگىندەگى سونۋگە اينالعان ءۇمىت شامىن قايتا مازداتتى. كورمەدەگى و.ۆاسيلەۆتىڭ «ۇوس كۇندەرى» (1957)، ا.الەك­سەەۆتىڭ «ماسكەۋ 1941» توپتاما­سىنىڭ گرافيكالىق پاراق­تا­­رى، ر.گورەلوۆتىڭ «كرەمل شا­بۋىلى» (1957)، ۆ.لينكور بي­بي­كوۆ­تىڭ «سە­ۆاستوپول» (1947) تۋىندىلارى سوعىستىڭ اۋىر قاسى­رەتىن انىق ايشىقتاعان. سۋ­رەتتەر سون­شالىقتى شىنايى بولعاندىقتان، كورەر­مەن زەڭبى­-
رەك­تەردىڭ جارىلىسى مەن شاي­قاسىپ جاتقانداردىڭ داۋىسىن ەس­تي الادى. سۋرەتشى د.دميتريەۆتىڭ «ازا­مات سوعى­سى­نا» (1957) اۆتوبيوگرافيا­سى جانە ا.الەكسەەۆتىڭ «شىعارىپ سالۋ» (1967) كارتينالارى – مايدانعا اتتان­عان ساربازداردىڭ تۋىستارىمەن قوش­تاسۋىنىڭ ليريكالىق كورىنىسىن دالمە-ءدال جەتكىزەدى.

«سۋرەتشىلەردىڭ ۇلەسىنە تيگەن سو­عىس­تىڭ سۇراپىل كۇندەرى مەن قيىن-قىس­­تاۋ جاعدايلاردى باياندايتىن سو­عىس تاقىرىبى بەيبىت ومىرگە ارا­لاس­قان­نان كەيىن ۇزاق ۋاقىت بويى ولار­دىڭ شى­عار­­ماشىلىعىنان ورىن الدى. ولار كور­گەندەرى مەن باسىنان كەشكەن­دەرىن قاعازعا ءتۇسىرۋدى بولاشاق ۇرپاق ال­دىن­­داعى بورىشى دەپ سانادى»، دەيدى ونەرتانۋشى ەركە­جان وماروۆا.

الاپات سوعىس مايدانگەر سۋرەت­ش­ى­لەردىڭ تۋعان ولكە تابيعاتى مەن بەي­بىت ءومىردىڭ سۇلۋلىعىنا دەگەن قۇشتار­لىقتارىن ارتتىرا بەردى. بۇل ءسوزىمىزدى تۋىندىگەرلەردىڭ تۋعان جەر تاقىرىبىندا جازعان شىعارمالارىنداعى ساعىنىش سۋرەتتەرى راستايدى. ءسوز سوڭىندا بەينەلەۋ ونەرىندە ەسىمى ەرەك اتالاتىن ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان قازاقستاندىق سۋرەتشىلەردىڭ ءتىزىمىن جازا كەتۋدى ءجون سانادىق: اجيەۆ ءۇ.، الەكساندروۆ ن.، ان­دريۋك پ.، انتونەنكو پ.، بارانوۆ ك.، بون­دارەنكو ي.، گاەۆ ن.، گەربا­نوۆسكي ل.، گوروۆىح ا.، دانيلوۆ پ.، دميتريەۆ ۆ.، دروزدوۆ ا.، ەۆداكوۆ ا.، ەلكين د.، ەسىركەەۆ ر.، زاكوۆ­رياشين ا.، يلياەۆ گ.، يلين ا.، كالاچەۆ د.، قاناپيانوۆ ج.، كۆاچ­كو ي.، كەنجەباەۆ ش.، كولو­دەنكو ۆ.، كۋزنەتسوۆ ك.، ماري­كوۆسكي پ.، مولدانيازوۆ ە.، مەيىر­مانوۆ ر.، ناسەدكين ن.، نۇر­مۇحاممەدوۆ ن.، پەتكو ي.، پوپوۆ پ.، پونومارەنكو گ.، پليۋحين ك.، راحي­موۆ ح.، رەچەنسكي پ.، سيزين­تسەۆ ا.، ستادنيچۋك ي.، ستەپانوۆ ا.، ستولياروۆ س.، تاشباەۆ ا.، تيموفەەۆ ن.، تكانكو ۆ.، وسكەنباەۆ م.، ورازاەۆ ى.، فەدوروۆ ل.، حايداروۆ ءا.، قوجىقوۆ ق.، تسيۆچينسكي ن.، چەكالين ب.، شەرەمەتەۆ گ.، شكولنىي ا.، شنەيدەرمان يۋ.، ياكوۆلەۆ ن.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قايتادان قىمباتتادى

قارجى • بۇگىن، 15:00

ۇقساس جاڭالىقتار