وبلىس باسشىلىعى ءتىلسىز جاۋدان زارداپ شەككەن تۇرعىنداردىڭ بارلىعىنا كومەك كورسەتىلەتىنىن ايتىپ سەندىردى. ءاۋ باستا تۇتانعان وت ەكى گەكتارداي جەردەگى قۇرعاق شوپكە عانا جايىلعان. ونى ءسوندىرۋ ءۇشىن وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جۇمىلدىرىلعانىمەن, ءتىلسىز جاۋ باسەڭدەمەگەن. سەكۋندىنا 20 مەتر جىلدامدىقپەن سوققان جەل ءورتتى ودان ارمەن ورشىتە تۇسكەن. جاسىل جەلەكتى جالماعان جالىن التى تەحنيكا, ءجۇز شاقتى ءورت سوندىرۋشىگە بوي بەرمەگەن سوڭ مي-8 جانە مي-2 اۋەورمانقورعاۋ تىكۇشاعى كوككە كوتەرىلدى. سونىڭ وزىندە الاپات ءورت ەلدى مەكەنگە ەنىپ ۇلگەرگەن. ريددەر قالاسىنىڭ شەتكەرى جاعىنداعى لەسحوز شاعىن اۋدانىنداعى وتىزدان استام ءۇي وتقا ورانىپ, 81 تۇرعىن قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلدى.
ولاردىڭ ون ءۇشى جاتاقحاناعا جايعاسسا, قالعانى تۋعان-تۋىستارىنىڭ ۇيىنە ورنالاستى. ال جاپا شەككەن ەكى ازامات جانساقتاۋ بولىمىندە جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, 72 جاستاعى ەر ادامنىڭ جاعدايى تىم اۋىر. دەنەسىنىڭ 88 پايىزى كۇيىپ قالعان. وكىنىشكە قاراي, ادام شىعىنى بولدى. 1948 جىلعى ايەل ورتتە مەرت بولدى. اپات ايتىپ كەلمەيدى دەگەن وسى. ءاپ-ساتتە ءۇي-كۇيسىز قالعان تۇرعىندارعا مەملەكەت تاراپىنان كومەك كورسەتىلەدى.
– ءبىزدىڭ ءوڭىر ءۇشىن وتە اۋىر جاعداي بولدى. ۇكىمەت پەن وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان سىزدەرگە جان-جاقتى قولداۋ مەن كومەك كورسەتىلەدى. ورتتەن زارداپ شەككەندەردىڭ بارلىعى باسپانا الادى. بۇل جۇمىس – ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا, – دەدى ايماق باسشىسى دانيال احمەتوۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, ريددەردە سالىنىپ بىتپەگەن بىرنەشە كوپقاباتتى ءۇي بار. ەندىگى ۋاقىتتا قابىرعاسى كىرپىشپەن قالانعان بۇل ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, باسپاناسىز قالعان تۇرعىندارعا بەرىلمەك. زارداپ شەككەندەردىڭ بارلىعىنا قالا ورتالىعىنا جاقىن جاڭا شاعىن اۋداندا سۋ قۇبىرى مەن ءۇي جانىنداعى ۋچاسكەسى بار اۋماعى 80 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تەگىن بەرىلەدى. قازىردىڭ وزىندە قالا ساۋلەتشىسى 35 ۇيگە جەر تەلىمىن بولەدى, قۇرىلىس جاقىن كۇندەرى باستالادى. قۇرىلىس ماتەريالدارىن سەمەي كىرپىش زاۋىتى ۇسىنىپ وتىر.
«قازتسينك» پروفيلاكتوريىنە كوشىرىلگەندەر قۇرىلىستىڭ سوڭىنا دەيىن تەگىن ورىنجايمەن جانە تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇدان باسقا كاسىپورىن بانك كارتالارىن رەسىمدەگەننەن كەيىن ءاربىر وتباسىنا 1 ميلليون تەڭگەدەن اۋدارادى.
– قۇرىلىس كومپانيالارىمەن بىرگە ۇيلەردى باعالاپ شىعامىز. الدىن الا ەسەپ بويىنشا, تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن تولىق شەشۋ ءۇشىن بىزگە ەكى جارىم اي قاجەت. كىمدە-كىم كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيدەن باس تارتىپ, ەسكىسىن جوندەۋدى تالاپ ەتسە, ونى جوندەپ بەرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلادى, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
ەلدىڭ ەندىگى تىلەگى – ايتىلعان جوسپاردىڭ ورىندالۋى. ايتپەسە ءۇيىپ-توگىپ بەرىلگەن ۋادەلەردىڭ قار جاۋىپ, ءىز باسىلعان سوڭ ۇمىتىلىپ كەتپەسىنە كىم كەپىل؟! اسىرەسە, قاعاز جۇمىستارى سوزبالاڭعا سالىنباي ما دەگەن كۇدىك بار تۇرعىنداردا. الايدا قۇجاتتاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىمەن پوليتسيا دەپارتامەنتى جانە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى بۇگىننەن باستاپ اينالىسا باستايدى. بارلىق قۇجات ءبىرىزدى تارتىپپەن رەتكە كەلتىرىلەدى. م ۇلىكتىك شىعىندار دا زاڭعا سايكەس وتەلەدى. ونى انىقتاۋ ءۇشىن ارنايى كوميسسيا جۇمىس ىستەپ, شىعىنداردىڭ قۇنىن انىقتايدى.
– ءورت سوندىرۋشىلەر ەرتە كەلسە, مۇنشاما شىعىن ورىن الماس ەدى. ەڭ قيىنى باسپانامىزدان ايىرىلدىق. ءبىرىنشى كەزەكتە جەكە كۋالىگىمدى الدىم. ەندى مۇنىڭ ءبارى سوزبالاڭعا سالىنباي, جۇيەلى تۇردە شەشىمىن تاپسا ەكەن, – دەيدى ءۇيىنىڭ ك ۇلى كوككە ۇشقان ريددەرلىك لەسحوز كەنتىنىڭ تۇرعىنى ليديا كارپوۆا.
راس, ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا الاڭسىز وتىرعان تۇرعىندار ءۇشىن اۋىر سوققى بولدى. ءۇي-جايىمەن قوسا قورا-قوپسى, بەس اۆتوكولىك ورتەنگەن. قانشاما ورماندى القاپ وتقا وراندى؟! اينالانى شارپىعان جالىن تەك تاڭعى ساعات جەتىلەر شاماسىندا عانا اۋىزدىقتالعان. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وتتىڭ شىعۋىنا قاتىسى بار كۇدىكتىنى ۇستادى. بۇل تۋرالى وسكەمەندە وتكەن بريفينگتە وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, ازاماتتىق قورعاۋ پولكوۆنيگى قانات ءابدىلوۆ پەن پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پودپولكوۆنيگى ەلدوس زاكىموۆ ايتىپ بەردى.
– ناقتىسىن ايتساق, ءورتتىڭ جالپى اۋدانى 283 گەكتاردى قۇرادى. ونىڭ 15 گەكتارى ريددەر قالاسىنىڭ اكىمشىلىك اۋماعىنا تيەسىلى. ءورت بەس كوشەدەگى 59 تۇرعىن ۇيگە قاۋىپ ءتوندىردى. مۇنداعى 83 ادامنىڭ 10-ى – بالالار. ادامداردى جايعاستىرۋ, اس-سۋ جەتكىزۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلدى. ماتەريالدىق شىعىندى انىقتاۋ ءۇشىن كوميسسيا قۇرىلدى, – دەدى قانات ءابدىلوۆ.
ال ەلدوس زاكىموۆتىڭ ايتۋىنشا, وتتى ابايسىز پايدالانىپ, ءىرى زالال كەلتىرۋ فاكتىسى بويىنشا ريددەر قالاسىنىڭ 35 جاسار تۇرعىنى كۇدىكتى رەتىندە قولعا ءتۇستى. تەرگەۋ امالدارى باستالدى. كىناسى تولىق دالەلدەنگەن جاعدايدا, قىلمىسكەرگە 2000 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالىنۋى نەمەسە 2 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
– قىلمىستىق كودەكستىڭ 204-بابىنىڭ 2-بولىگىنە سايكەس سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ارەكەتتەرى باستالدى. كۇدىكتى – بۇرىن-سوڭدى سوتتى بولماعان ريددەر قالاسىنىڭ تۇرعىنى. پوليتسيا دەپارتامەنتى قۇرعان ارنايى جەدەل-تەرگەۋ توبىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بەينەجازبالاردى زەرتتەپ, كۋالاردىڭ جاۋاپتارىن مۇقيات تەكسەرىپ جاتىر. ءتيىستى سوت ساراپتامالارى تاعايىندالدى. قىلمىستىق ءىستى تەرگەۋ جۇمىستارى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باقىلاۋىنا الىندى, – دەدى ەلدوس زاكىموۆ.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كۇدىكتىنى تەرگەپ جاتار. ال جاپا شەككەن تۇرعىندارعا كومەك قولىن سوزۋ ءۇشىن ۇيىمشىلدىق تانىتقان حالىق جەر-جەرلەردە قور اشىپ, ەڭسەسى تۇسكەن ەلگە دەمەۋ بولۋدا.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ريددەر قالاسى
