تاريح • 06 مامىر، 2021

باتىر اتاعىنا ۇسىنىلعان ۇشقىش

80 رەت كورسەتىلدى

ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاھارمانى، اتى اڭىزعا اينالعان ۇشقىش بايتۇرسىن ەسىركەپوۆتى بىلايعى ەل بىلە بەرمەيدى. قولداعى قۇجاتتارعا سۇيەنسەك، ەرجۇرەك جاۋىنگەر، گۆارديا كاپيتانى 1917 جىلى الماتى وبلىسى تالدىقورعان اۋدانىنىڭ تالدىارىق اۋىلىندا تۋعان ەكەن. مايدان كەزىندە ول بۇيىرىندە «سوۆەتتىك قازاقستان ءۇشىن» دەگەن جازۋى بار پە-2 بومبىلاۋشى ۇشاعىن باسقارسا، ونىڭ شتۋرمانى كادەس يماشەۆ، اتقىش-ءراديستى تولەباي تاجيەۆ دەگەن ازاماتتار بولىپتى.

ب.ەسىركەپوۆ سۋۆوروۆ پولكىنىڭ 127-ءشى گۆارديالىق بومبالاۋشى اۆياتسياسىنىڭ بوريسوۆ ور­دەندى ەسكادريليا كومانديرىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىن اتقارىپ جۇرگەن تۇستا، ياعني ول 1945 جىلى 7 ماۋسىمدا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلادى. رەس­مي قۇ­جاتتا: گۆارديا كاپيتانى ەسىر­كەپوۆ 1941 جىلدىڭ شىل­دە ايى­مەن 1945 جىلدىڭ ما­مىر ايى ارالىعىندا 174 دۇر­كىن جاۋ شە­بىنە ۇشىپ شىعىپ، جاۋىن­گەر­لىك مىندەتىن ويداعىداي ات­قار­سا، تاپسىرمانىڭ 25 ۇشۋ مىن­دەتىن «سب» ۇشاعىمەن، 149 ۇشۋدى «پە-2» ۇشاعىمەن جۇزەگە اسى­ر­عانى تۋرالى مالىمەت بار. وسىن­داعى ۇشۋ مىندەتىنىڭ 76-سىن ۇشۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە اتقارسا، 52 دۇركىن تو­عىزدىق قۇ­رامىندا، 46 دۇركىن ءوز ەكيپاجى­مەن تەك جاۋ اسكەرىن بارلاۋ ماقساتىندا ۇشىپ شىق­قان ەكەن.

وسى ورايدا، ەسىركەپوۆ بىر­نەشە رەت ءوز ەكيپاجىمەن ءولىم قاۋپىنە تاپ بولسا دا، العان بەتى­نەن قايتپاي، جاۋىنگەرلىك مىندە­تىن ورىنداپ شىقتى. ول ءوزىنىڭ وجەت­تىگى مەن تاپقىرلىعىنىڭ ار­قاسىندا ءاردايىم جەڭىسكە جەتىپ، بولىمشەگە قايتا ورالىپ، جا­ۋىنگەرلىك جۇمىسىن جال­عاس­تىردى. ەرجۇرەك ۇشقىش جاۋ تى­لىن بارلاۋ كەزىندە اسكەري قۇن­­دى مالىمەتتەر الىپ كەلدى. وعان قاقاعان اياز بەن اپتاپ ىس­تىق وتان الدىنداعى بورىشىن اتقارۋعا بوگەت بولا العان جوق.

داڭقتى ۇشقىش 1941-1942 جىل­دارى مينسك، گومەل، بريانسك ءۇشىن بولعان اۋە شايقاستارىندا كۇنىنە 5-6 دۇركىن جاۋىنگەرلىك مىندەت جۇكتەپ، ونىڭ ءبارىن تىڭ­عى­لىقتى اتقارىپ شىقتى. 1943 جىلى ستالينگراد تۇبىندە نەمىس اسكەر­لەرىن تالقانداۋ كە­زىندە جانە كۋباندا، متسەنسك، سپاس-دەمەنسك، ەلنيۋ، سمو­لەنسك قالالارى ءۇشىن بولعان شاي­قاس­­تاردا گۆارديا كاپيتانى ايرىق­شا ەرلىك پەن باتىلدىق تانىتتى.

1944-1945 جىلدارى ورشا، ۆيتەۆسك تۇبەگىندە نەمىس اسكەر­­­لەرىن تالقانداۋ كەزىندە جانە بوريس، شاۋلياي، ميتاۆا، مەمەل، كەنيگسبەرگ، زەملاند تۇبەگىندە بولعان شايقاستاردا ب.ەسىركەپوۆ الدىنا قويىلعان جاۋىنگەرلىك مىندەتتەردى جوعارى دەڭگەيدە ورىن­داپ، شىنايى با­تىلدىق تانىتتى.

اسىرەسە ورشا قالاسىن ازات ەتۋ كەزىندە پە-2 ۇشاقتارى كو­­لون­ناسىنىڭ قۇرامىنداعى جە­­تەكشى بۋىن بولىپ، 1944 جىل­دىڭ 25 ماۋسىمىندا نەمىس جاياۋ اسكەر ديۆيزياسىنىڭ شتابىن، جانار-جاعارماي قويماسىن ­جوي­دى، تەمىر جولدى ىستەن شى­عاردى. 1944 جىلدىڭ 26 شىل­دەسىندە پە-2 ۇشاقتارى تو­عىز­دىعى قۇرامىن­دا ءبولىم جە­تەك­شىسى مىندەتىن ات­قارىپ، ەلەيا پۋنك­تىندە تەمىر جول جانە تاس جول قيى­لىسىن بومبىلادى. 1944 جىلدىڭ 15 قىركۇيەگىندە پە-2 ۇشاقتارىنىڭ توعىزدىق قۇرامىندا يەتساۆا تەمىر جول ستانساسىندا ورنالاسقان جاۋدىڭ تانكتەرىن 1300 مەتر بيىكتىكتەن بومبىلاپ، وق-ءدارى بازاسىن جاردى. 1944 جىلى 16 قىركۇيەكتە ەسىر­كەپوۆ باسقارعان ۇشۋ ەكيپاجى تۋكۋمس تەمىر جول ستانسا­سىن بومبىلادى. ناتيجەسىن­دە، بۇل ستانسا ۇزاق ۋاقىت بويى تو­لى­عىمەن ىستەن شىعارىلىپ، تەمىر جول قاتىناسى توقتاتىلدى. 1945 جىلدىڭ 6-8 ءساۋىرى كۇندەرى كەنيگس­بەرگ قالاسىندا پە-2 ۇشاق­­تارىنىڭ توعىزدىعىنا جە­تەكشىسى بولىپ 4 رەت تابىستى ۇشۋ­­لار جاساسا، 1945 جىلعى 13 ساۋىردە زەملاند تۇبەگىندەگى ۆا­شينەن تىرەك پۋنكتىن شابۋىل­دادى. 1945 جىلدىڭ 15 ساۋى­رىن­دە نەمىس ديۆيزياسىنىڭ شتاب-پا­تەرى ورنالاسقان فولۆا­روح برۋح­­تى بومبىلاۋعا قاتىستى. 1945 جىلى 24 ساۋىردە پيللاۋ قالا­سىنىڭ شەت جاعىندا ورنا­لاسقان جاۋدىڭ تىرەك نۇكتەسىن شابۋىلدادى. 1945 جىلى 8 مامىردا كۋرلاند تۇبەگىندەگى يلمايا تەمىر جول ستانساسىنا شا­بۋىل جاسادى.

ءسويتىپ، دون، 3-ءشى بەلارۋس، 1-ءشى بالتىق جاعالاۋى جانە لە­نينگراد مايداندارىندا كور­سەتكەن ەرلىگى ءۇشىن گۆارديا كا­پيتانى ەسىركەپوۆكە كەڭەس ودا­عىنىڭ مارشالى، جوعارعى باس قولباسشىسى جولداس ءستا­لين­­نىڭ بۇيرىقتارىندا 12 رەت جانە مايدان مەن ارميا بۇيرىق­تارىندا 4 رەت العىس جاريالان­دى. وتان سوعىسىندا نەمىس باسقىن­شىلارىمەن شايقاستاعى تاپسىر­مالاردى ۇلگىلى ورىنداپ، ەرلى­گىمەن كوزگە تۇسكەن ەسىركەپوۆ ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ماراپات كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا لايىق دەلىنگەنىمەن، بۇل اتاق بۇيىرماي «قىزىل تۋ» وردەنىمەن ماراپاتتالدى.

 

بەرىك ابدىعالي ۇلى،

تاريحشى، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

وسكەمەندە 5 كولىك سوقتىعىستى

ايماقتار • بۇگىن، 19:15

باس سانيتاردىڭ جاڭا قاۋلىسى شىقتى

قازاقستان • بۇگىن، 14:22

ۇقساس جاڭالىقتار