ءبىر كەرەمەتى, سول تىزىمدە ۆلاديمير كليچكو كوش باستاپ تۇر. ايتۋلى بوكسشى ءوزىنىڭ سپورتتىق كارەراسىندا تەك ۋكراينانىڭ عانا نامىسىن قورعاعانىمەن, ونىڭ قازاقستاندا دۇنيەگە كەلگەنىن جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى. سول سەبەپتى دە ءبىز دە كليچكونىڭ ۇزدىكتەر رەيتينگىندە جەكە-دارا تۇرعانىنا كادىمگىدەي قۋانىپ وتىرمىز.
اعايىندى كليچكولاردىڭ ەسىمدەرى جانكۇيەرلەرگە جاقسى تانىس. داڭقتى بوكسشىلاردىڭ اكەلەرى اسكەري ادام بولعان. شەنى – گەنەرال-مايور. ولار ءوز وتباسى مۇشەلەرىمەن ۇنەمى كوشىپ-قونىپ ءجۇردى. ءۇيدىڭ ۇلكەن – ۆاسيلي 1971 جىلى قىرعىزستاننىڭ بەلوۆودسك قالاسىندا تۋسا, ۆلاديمير 1976 جىلى سەمەي وڭىرىندە دۇنيەگە كەلدى. كەيىننەن جامبىل وبلىسى اۋماعى مەن الماتى قالاسىندا دا بىرەر جىل تۇراقتادى. ولار جاستايىنان سپورتپەن شۇعىلدانىپ, كەيىننەن كوپتەگەن بايراقتى باسەكەلەردە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى.
تەڭدەسسىزدەر كوشىن باستاپ تۇرعان 45 جاستاعى ۆلاديمير كليچكونىڭ جەكە ءوزى جايىندا ايتار بولساق, اۋەلى ول اۋەسقويلار اراسىندا تولعاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. ۋكراينا بوكسشىسىنىڭ ەڭ باستى تابىسى – 1996 جىلى اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنىڭ التىنى. كوپ ۇزاماي كاسىپقوي رينگكە اۋىسىپ, ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن تۇبەگەيلى مويىنداتتى. نەبىر دۇلدۇلدەردى ۇرىپ جىعىپ, ەڭ بەلدى نۇسقالار بويىنشا الەم چەمپيونى اتاندى. 1996-2017 جىلدار ارالىعىندا 69 كەزدەسۋ وتكىزگەن ول 64 رەت جەڭىس تويىن تويلادى. 54 قارسىلاسىن ەسىنەن تاندىردى. مىنە, ەندى ۆلاديمير كليچكونىڭ اسا اۋىر سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان قارت قۇرلىق تاريحىنداعى ەڭ مىقتى بوكسشى دەپ تانىلىپ وتىر.
ەكىنشى ورىندا – ۇلىبريتانيالىق لەننوكس ليۋيس. ونىڭ اكە-شەشەسى كەزىندە يامايكادان انگلياعا قونىس اۋدارعان. 1988 جىلى ول سەۋل وليمپياداسىندا توپ جاردى. كاسىپقوي رينگتە 1989-2003 جىلدار ارالىعىندا جۇدىرىقتاستى. بارلىعى 44 كەزدەسۋ وتكىزگەن ليۋيس 41 مارتە باسىمدىق تانىتتى. 32 قارسىلاسىن نوكاۋتقا جىبەردى. ول ءوزىنىڭ كارەراسىندا نەبارى ەكى رەت قانا ۇتىلدى: 1994 جىلى وليۆەر ماكولعا جانە 2001 جىلى حاسيم راحمانعا. ال 1999 جىلى ەۆاندەر حوليفيلپەن تەڭ ءتۇستى. 2002 جىلى لەننوكس مايك تايسونمەن كۇش سىناستى. وسى جەكپە-جەكتىڭ سەگىزىنشى راۋندىندا تۇماندى البيون ەلىنىڭ وكىلى داڭقتى قارسىلاسىن ۇرىپ جىقتى. كەلەسى جىلى ۆلاديمير كليچكونى دا قۇلاتتى. سودان كەيىن ليۋيس بىلعارى قولعابىن شەگەگە ءىلۋدى قۇپ كوردى. قازىر ول 55 جاستا.
ءۇشىنشى ساتىعا دا ۇلىبريتانيانىڭ وكىلى جايعاستى. 32 جاستاعى تايسون فيۋري 2008 جىلدان بەرى شارشى الاڭدى شايقاپ ءجۇر. سول كەزدەن بەرى 31 مارتە رينگكە كوتەرىلىپ, بىردە-ءبىر رەت جەڭلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتقان ەمەس. 21 قارسىلاسىن ەسىنەن تاندىردى. تەك 2018 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا اقش-تىڭ لوس-اندجەلەس قالاسىندا وتكەن جەكپە-جەكتە جەرگىلىكتى بوكسشى دەونتەي ۋايدلەرمەن تەڭ ءتۇستى. الايدا 2020 جىلدىڭ 22 اقپانىندا ءدال سول مارقاسقانى وڭدىرماي سابادى. جەتىنشى راۋندتا ۋايدلەردىڭ باپكەرى رينگكە اق ورامال لاقتىرۋعا ءماجبۇر بولدى. ەندى فيۋري ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ءوزىنىڭ وتانداسى ەنتوني دجوشۋامەن جۇدىرىقتاسادى.
بيىل جازدا 50 جاسقا تولعان مەرەيتويىن اتاپ وتپەك بولىپ وتىرعان ۆيتالي كليچكو ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. ۋكراينا بوكسشىسى دا بىزگە بوتەن ەمەستىگىن جوعارىدا ايتتىق. ول كيكبوكستان الەم چەمپيونى, بوكستان اۋەسقويلار اراسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, دۇنيەجۇزىلىك اسكەريلەر ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى. كاسىپقوي رينگتەگى ءۆيتاليدىڭ كارەراسى 16 جىلعا (1996-2012 جىلدارى) سوزىلدى. سول ارالىقتا 47 جەكپە-جەكتىڭ تەك ەكەۋىندە ۇتىلدى. 41 باسەكەلەسىن ەسىنەن تاندىردى. ول كريس بەرد پەن لەننوكس ليۋيسكە عانا ەسە جىبەردى. قازىرگى كەزدە كليچكولاردىڭ ۇلكەنى كيەۆ قالاسى مەرى قىزمەتىن اتقارۋدا. ونىڭ «ۋكراينا باتىرى» دەگەن اسا مارتەبەلى اتاعى بار.
بەسىنشى ورىندا – ينگەمار يۋحانسسون. 1932 جىلى شۆەتسيانىڭ گەتەبورگ قالاسىندا تۋعان ول 20 جاسىندا حەلسينكو وليمپياداسىندا كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. سكانديناۆيالىق ساڭلاق كاسىپقوي رينگتە 1952-1963 جىلدار ارالىعىندا ونەر كورسەتتى. 28 باسەكەنىڭ تەك ەكەۋىندە عانا يۋحانسسوننىڭ جولى بولمادى. 17 كەزدەسۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتادى. كەزىندە ول الەم چەمپيونى دا اتاندى. ينگەمار اقاساقال 1976 جىلدىڭ 30 قاڭتارىندا 77 جاسقا قاراعان شاعىندا قايتىس بولدى.
التىنشى ساتىعا الەكساندر پوۆەتكين تۇراقتادى. اۋەسقويلار اراسىندا بيىك بەلەستەردىڭ بارلىعىن باعىندىرعاننان كەيىن عانا رەسەي بوكسشىسى كاسىپقوي رينگتە كۇش سىناسۋعا بەل بۋدى. بۇل رەتتە دە قادامى ءساتتى بولدى. 2005 جىلدان بەرى 39 رەت ايقاسقا شىعىپ, 36 باسەكەدە باسىم ءتۇستى. 25 كەزدەسۋدە قارسى كەلگەندەردى سۇلاتىپ سالدى. ەكى رەت ۇتىلىپ, ءبىر جەكپە-جەكتە تەڭ ەسەپ تىركەلدى. ءوزىنىڭ سوڭعى كەزدەسۋىن الەكساندر بىلتىرعى جىلدىڭ 22 تامىزىندا انگليانىڭ برەنتكۋد قالاسىندا ديلليان ۋايتقا قارسى وتكىزدى. بۇل ءبىر ەستەن كەتپەس كەزدەسۋ بولدى. باسەكە باستالعان بەتتە تىزگىندى قولعا العان رينگ قوجايىنى ورىس جىگىتىن وڭدىرماي ساباي باستادى. ءتورتىنشى راۋندا ەكى رەت اۋىر نوكداۋنعا جىبەردى. دەسەك تە پوۆەتكين سوڭنىڭ بارلىعىنا شىداپ قانا قويماي, بەسىنشى راۋدتا ۋايتتى ەس-ءتۇسسىز ەدەنگە قۇلاتتى.
جەتىنشى ورىندا – 31 جاستاعى ەنتوني دجوشۋا. لوندون وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى كاسىپقوي رينگكە اۋسىسقان كۇننەن باستاپ, كوپشىلىك نازارىندا. ايتقانداي-اق, بەس جىل بويى ول قارسىلاس شاق كەلتىرمەي, قاتارىنان 22 جەكپە-جەكتە جەڭىسكە جەتتى. اعىلشىن جىگىتىنەن تاياق جەگەندەر اراسىندا دەنيس باحتوۆ, مەتت سكەلتون, كەۆين دجونسون, ديلليان ۋايت, ۆلاديمير كليچكو, الەكساندر پوۆەتكين سىندى مىقتىلار بولدى. العان رەت دجوشۋا 2019 جىلدىڭ جازىندا ءسۇرىندى. شىنى كەرەك, بويى قىسقا, قارنى قامپيعان, جاتتىعۋعا نەمقۇرايلى قارايتىن مەكسيكالىق ەندي رۋيس جالىنداپ تۇرعان نار تۇلعالى جىگىتكە جارىتىپ قارسىلىق كورسەتەدى دەگەن وي ەشكىم دە قاپەرىنە كىرگەن ەمەس. بالكىم, ەنتوني دە سولاي دەپ توپشالاعان شىعار. ال سان ميلليون كورەرمەن سول كەشتە رۋيستىڭ دجوشۋانى ۇرىپ جىققانىنا كۋا بولدى. ءيا, ارادا جارتى جىل وتكەننەن سوڭ اعىلشىننىڭ ارلانى ەسە قايتارعانى راس. الايدا قارىمتا كەزدەسۋدە ول ايقىن باسىمدىققا يە بولا الماي, ۇپاي سانىمەن عانا باسىم ءتۇستى.
سەگىزىنشى ساتىدا – نيكولاي ۆالۋەۆ. بويى – 213 سانيمەتر, سالماعى 140 كيلو شاماسىنداعى 47 جاستاعى رەسەي الىبى 1993-2009 جىلدار ارالىعىندا كۇش سىناستى. سول ارالىقتا 53 كەزدەسۋ وتكىزىپ, 50 رەت جەڭىسكە جەتتى. 34 قارسىلاسىن ۇرىپ جىقتى. «كوليا كۋۆالدا» دەگەن لاقاپ اتقا يە بولعان ءداۋ سارى وزبەكستاندىق رۋسلان شاعاەۆ پەن ۇلىبريتانيالىق دەۆيد حەيدەن عانا جەڭىلدى. ال گەرمانيالىق اندرەاس زيدونمەن بولعان باسەكەدە تەڭ ەسەپ تىركەلدى. بۇل كۇندەرى ۆالۋەۆ رەسەي فەدەراتسياسى مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ بىلدەي ءبىر دەپۋتاتى.
اتى اڭىزعا اينالعان ماكس شمەلينگ توعىزىنشى تۇراقتاعان ەكەن. 1924-1948 جىلدار ارالىعىندا اتوي سالعان نەمىس بوكسشىسى كاسىپقوي رينگتەگى 73 كەزدەسۋىنىڭ 56-سىن ءوز پايداسىنا شەشتى. 40 قارسىلاسىن نوكاۋتقا جىبەردى. 10 رەت ۇتىلىپ, ءتورت مارتە تەڭ ءتۇستى. ءدال سول كەزدەرى امەريكالىق دجو ءلۋيستىڭ ءداۋىرى ءجۇرىپ تۇردى. گەرمانيا وكىلى سول مىقتىمەن ەكى رەت كەزدەستى. وسى قوس الىپتىڭ جەكپە-جەگى جايىندا تالاي ماقالالار جازىلىپ, ءتۇرلى فيلمدەر ءتۇسىرىلدى. ءبىرىنشى رەت نەمىس سپورتشىسى ۇتسا, ەكىنشى رەت اقش وكىلىنىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى.
سپورتتان بولەك, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى شمەلينگتىڭ ازاماتتىعى مەن ەرلىگى جايىندا كوپ ايتىلادى. 1938 جىلدىڭ قاراشا ايىندىڭ 9-نان 10-نا قاراعان ءتۇنى فاشيستەر گەرمانياداعى ەۆرەيلەردى جاپپاي قىردى. ولار باسقاسىن ايتپاعاندا, ەڭبەكتەگەن بالا مەن ەڭكەيگەن قاريانى دا ايامادى. سول كۇندەرى ەۆرەيلەردىڭ ءمايىتىن گەرمانيانىڭ ءار پاتەرىنەن, ءار كوشەسىنەن, ءاربىر قۋىستار مەن ارىقتاردان كەزىكتىرۋگە بولاتىن ەدى. بۇل قىرعىن «جاۋھار ءتۇن» دەگەن اتاۋمەن تاريحتا قالدى. ءدال سول «جاۋھار ءتۇنى» ماكس شمەلينگ ءوزىنىڭ ەسكى تانىسى – ەۆرەي لەۆيننىڭ ەكى بالاسىن قوناق ۇيگە اكەلىپ جاسىردى. 14 جاسار حاينتس پەن 15 جاستاعى ۆەرنەردى نەمىستەر ءۇش كۇن بويى ىزدەدى. اتاقتى بوكسشىنىڭ بولمەسىنە باس-كوكتەپ كىرۋگە قاساپشىلاردىڭ جۇرەگى داۋلامادى. ال ارادا ءۇش كۇن وتكەننەن كەيىن قوناق ۇيدەن ءوزىنىڭ جەكە كولىگىمەن قالانىڭ شەتىندە جاسىرىنىپ جاتقان اكەسىنە اپارىپ تابىستادى. كەيىننەن لەۆيندەر وتباسى قىتايعا قاشسا, كوپ كەشىكپەي اقش-قا قونىس اۋداردى. مىنە, ماكستىڭ ءومىربايانىندا وسىنداي وقيعالار از بولعان جوق. ول 2005 جىلى 100 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن ءوتتى.
ۇزدىك وندىقتى ۋكراينالىق الەكساندر ۋسيك قورىتىندىلاپ تۇر. 34 جاستاعى سيمفەروپول قالاسىنىڭ تۋماسى اۋەسقويلار اراسىندا وليمپيادا, الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى اتاندى. الەكساندردىڭ كاسىپقوي رينگكە تابان تىرەگەنىنە جەتى جىلدان استى. سول ارالىقتا 18 رەت شارلى الاڭعا شىعىپ, بارلىق قارسىلاسىن قاپى قالدىردى. 13-ءىن ەسىنەن تاندىردى.
