ايماقتار • 21 ءساۋىر، 2021

جەتىسۋ ديقاندارى جەر يگەرىپ جاتىر

45 رەت كورسەتىلدى

ادەتتە كوكتەم ەرتە كەلەتىن جەتىسۋداعى كۇن رايى بيىل قىرىق قۇبىلىپ تۇر. بۇل جەردىڭ بۋسانىپ، توپىراقتىڭ قىزۋىن دا كەشەۋىلدەتكەندەي. ارينە، تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزى قىرداعى اعايىننىڭ شارۋا قامىن كۇيتتەۋىنە دە قول بايلاۋ بولعانى انىق. الايدا، ايماقتاعى ەگىستىك ناۋقانى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر.

جالپى، الماتى وبلىسى ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ءونىم كولەمىنىڭ 17 پايىزىن وندىرەتىن ءوڭىر ەكەنى بەلگىلى. جەتىسۋلىق ديقاندار قازىر وسى مەجەدەن تومەندەمەۋدىڭ قامىن جاساپ جاتىر. ءتىپتى، كورسەتكىشتەر كوبەيەتىن سياقتى. «قازان اۋىزى جوعارى» دەمەكشى، ناقتى ءونىمنىڭ ۇلەسىن قوڭىر كۇزدە ەكشەيتىن بولامىز. ال بيىل ايماقتاعى ەگىستىك القابىنىڭ كولەمى 970،5 مىڭ گەكتارعا جەتتى. ياعني، ءونىم نەگىزى 2 000 گەكتارعا ارتىق قالاندى دەگەن ءسوز. ونىڭ ىشىندە ءداندى داقىل مەن بۇرشاق تۇقىمداس داقىل كولەمى 461مىڭ گەكتارعا ەگىلسە، جۇگەرى القابىنىڭ اۋماعى 88،3 مىڭ گەكتاردى قۇراپ وتىر. ارينە، وبلىس بويىنشا ەگىستىك كولەمىن ارتتىرۋ جۇمىسى بويىنشا قانت قىزىلشاسىy ءوسىرۋ باستى ورىندا تۇر. بۇعان ءار اۋداننىڭ شارۋالارى بىلەك سىبانا كىرىسۋدە.

ماسەلەن، «كوكتەمنىڭ ءار كۇنى جىلعا ازىق» دەگەن ۇرانمەن ىسكە كىرىسكەن اقسۋ اۋدانىنىڭ ديقاندارى بيىل 3315 گەكتار قانت قىزىلشاسىن سەبۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن. العاشقى بولىپ ەگىس باسىنداعى جۇمىستى باستاعان ب.سىرتتانوۆ اۋىلىنداعى ء«اليحان» شارۋا قوجالىعى مول ونىمنەن دە ءۇمىتتى. قازىرگە دەيىن 30 گەكتار القاپقا قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمى ەگىلىپتى. اۋداندا قان قانت قىزىلشاسىمەن قوسا، ارپا، مايبۇرشاق، جوڭىشقا تۇقىمىن ەگۋ جۇمىسى دا قارقىن العان.

تەگىندە، ءتاتتى ءتۇبىر ءوسىرۋدىڭ نەگىزگى كاسىبىنە اينالدىرعان شارۋالاردىڭ دەنى كوكسۋ اۋدانىندا ەكەنى زاڭدىلىق. ويتكەنى، ەلىمىزدەگى تابيعي ونىمنەن قانت شىعاراتىن ءوندىرىستىڭ ءبىرى وسى اۋدانداندا ورنالاسقان. ياعني، ءوندىرىستى شيىزاتپەن قامتۋدىڭ سالماعىن كوكسۋلىق ديقاندار بارىنشا سەزىنىپ كەلەدى. قازىر بارلىق شارۋا قوجالىقتارىنىڭ القاپتارىندا ەگىستىك جۇمىسى قىزىپ تۇر ەكەن. مىسالى، «اليم-تايار» شارۋا قوجالىعى 30 گەكتار جەرگە قانت قىزىلشاسىن سەبۋدى اياقتاپتى. ەندى ەكىنشى كەزەڭگە كىرىسىپ، تاعى 60 گەكتارعا ءتاتتى ءتۇبىر تۇقىمىن ەكپەكشى. سونداي-اق، قانت قىزىلشاسىنان باسقا 30 گەكتارعا كوكونىس، 50 گەكتارعا سويا، 30 گەكتارعا پياز، 20 گەكتارعا جۇگەرى وتىرعىزۋ جۇمىسى دا باستالدى. قىزىلشا ءوسىرۋدى 1998 جىلدان بەرى مۇرات تۇتقان بۇل شارۋا قوجالىعىندا قازىر 40 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان.

كوكتەمگى دالا جۇمىستارى قاپشاعاي قالاسىنا قاراستى ەگىس القابىندا دا قارقىن الدى. بيىل ديقاندار 13 666 گەكتارعا ءدان سەبۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن. ونىڭ ىشىندە 8 448 گەكتار سۋارمالى القاپ يگەرىلۋدە. ال بۇل القاپتاردىڭ 4 297 گەكتارىنا ءداندى داقىلدار، 4062 گەكتارعا مايلى داقىلدار، 350 گەكتارعا جانە 1935 گەكتارعا كوكونىس ەگىلمەك. مۇنان بولەك 800 گەكتارعا قانت قىزىلشاسى سەبىلىپ، باۋ-باقشا ءونىمى مەن مال ازىعىنا قاجەتتى جەم-ءشوپ ەگىستىگى دە قولعا الىنۋدا.

وسى جەردە ايماقتاعى ديقان مەن شارۋانىڭ ەڭبەگىنە سەرپىن بەرىپ، ەگىن ەگۋ مەن جيىن-تەرىم جۇمىستارى كەزىندە قولداۋ ءۇشىن قۇرىلعان سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىقتارىنىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى ايتىپ وتكەن ورىندى بولار ەدى. جالپى، وسى كەزەڭدە الماتى وبلىسىندا 51 قۇرىلعان سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەپ تۇر. ولار قانت قىزىلشاسى، جۇگەرى، ءداندى داقىلدار، كوكونىس»، كۇرىش، كارتوپ جانە جەم-ءشوپ وسۋرىشىلەردى قولداۋ باعىتىندا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ وتىر. بۇل ورتالىقتاردا 1200 بىرلىكتەن استام ارنايى تەحنيكا بار ەكەن. ال قاجەتتى تەحنيكا ساتىپ الۋعا جالپى سوماسى 11 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى ءبولىنىپتى. ياعني، ورتاق تەحنيكانىڭ شاراپاتىن ايماقتاعى ءۇش جۇزگە جۋىق شاعىن جانە ورتا دەڭگەيدەگى شارۋاشىلىقتار كورىپ وتىر. وسى سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ ارقىلى وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالسىندا 1000 جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلسا، ماۋسىمدىق ناۋقان كەزىندە 12 000 ادامعا تاعى ناپاقا بوولادى ەكەن.

جاقىندا ۇيعىر اۋدانىندا دا وسىنداي سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىعى قۇرىلدى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن 550 ملن تەڭگەگە قارجى ءبولىنىپ، «التىن ءدان شونجى» ورتالىعىنا 39 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى، سونىڭ ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالى تۇقىم سەپكىش، كومباين جانە ءىلۋ قۇرالدارى ساتىپ الىنعان.

- ءبىز قۇرىلعان كۇننەن باستاپ اۋدانداعى شارۋا قوجالىقتارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە كىرىستىك. ەندى تۇراقتى تۇردە ەگىن ەگۋ جانە ءونىم جيناۋ ناۋقاندارىندا تراكتورلار مەن كومباينداردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋمەن اينالىسامىز. مۇنىمەن شەكتەلىپ قالماي، اۋدان القاپتارىندا وسىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءبىر ورتالىقتا ساقتاۋ مەن ءبىر ورتالىقتان تاراتۋ جۇمىسىن ۇيىمداستىرىپ، پروتسەستىڭ باسىنان اياعىنان دەيىن قاتىسامىز. سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتىنە بىزبەن كەلىسىمشارت جاساسقان كەز كەلگەن شارۋاشىلىق جۇگىنە الادى، - دەيدى «التىن ءدان شونجى» سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىعى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قۇرالبەك بەكمۇحانبەتوۆ.

ايتپاقشى، ايماقتا مەملەكەت قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە ديقانداردى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىمەن قامتۋ دەڭگەيى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن، بىلتىر سارقان اۋدانىندا 1 ملرد 220 ملن. تەڭگەگە ەگىس جۇمىستارىنا ارنالعان زامانعا ساي تەحنيكالار ساتىپ الىنعان ەكەن. ال بيىل اۋداندا تاعى دا 209،2 ملن تەڭگەگە 16 بىرلىك ءار ءتۇرلى اۋىل شارۋشىلىق تەحنيكاسى ساتىپ الىنىپتى. بۇگىندە سول الىنعان كومباين، تراكتور، تۇقىم سەپكىش، ءشوپ جينايتىن قۇرىلعى، جۇك تيەيتىن، جۇگەرى وراتىن تىركەمەلەر مەن تۇقىم تازالاعىش، دارىلەگىش تەحنيكالار اۋدان اگرارشىلارىنىڭ يگىلىگىنە پايدالانىلۋدا.

- 2008 جىلى شارۋا قوجالىعىن جالعىز تراكتورمەن جانە 7 جۇمىسشىمەن باستاعان ەدىم. ارينە باستاپقى كەزدە وتە قيىن بولعانىن جاسىرمايمىن. جەردى يگەرۋ، جىرتۋ، سەبۋ، ءونىمدى جيناۋ بارىسىندا تەحنيكا تاپشىلىعى قاتتى بىلىنەتىن. تاباندى ەڭبەكتىڭ جانە مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە شارۋاشىلىقتا جۇزدەن استام ءار ءتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكالارى قۇرالدى. جەتپىستەن اسا ادام ەڭبەك ەتەدى. ماۋسىمدىق كەزەڭدە جۇمىسشىلاردىڭ سانى بۇدان دا ارتادى. كوبىنە ارپا، بيداي، جۇگەرى، سويا بۇرشاعى جانە قانت قىزىلشاسىن سەبەمىز. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولعاندىقتان اگرارلىق سالادا العا جىلجىپ كەلەمىز. بىلتىر شارۋاشىلىقتاعى ءار مال باسىنا جانە ساتىپ العان تەحنيكانىڭ جارتى باعاسىنا سۋبسيديا تولەنىپ، قاراجات جاعىنان كوپ جەڭىلدىكتەر بەرىلدى، - دەيدى سارقان اۋدانىنداعى «حۋساينوۆ ح.ن» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ءحاسانالى حۋساينوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىككە تولى سۋرەتتەر

رۋحانيات • بۇگىن، 13:05

كيىكتەردىڭ تولدەۋ كەزەڭى باستالدى

فوتوگالەرەيا • بۇگىن، 12:07

«بارىستىڭ» العاشقى ترانسفەرى

حوككەي • بۇگىن، 08:50

«ءان» بە، «ءۇن» بە؟

رۋحانيات • بۇگىن، 08:36

جۋرناليست قاسىم

رۋحانيات • بۇگىن، 08:34

ءسوز سويىل: ءازىل-وسپاق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:32

دالالىق وركەنيەت تاعىلىمى

تاريح • بۇگىن، 08:23

بالاباقشانىڭ جوعىنان بارى جاقسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:18

كاسىپكە باۋلۋ – قاسيەتتى بورىش

ايماقتار • بۇگىن، 08:16

اتى-جونىمىزگە اباي بولايىق

قوعام • بۇگىن، 08:14

ءۇي ىشىندەگى ۇيلەسىم

پىكىر • بۇگىن، 08:06

قوي باققان وزار...

ايماقتار • بۇگىن، 08:03

حالىقارالىق قۇجاتتار قابىلداندى

قازاقستان • بۇگىن، 07:58

ايسبەرگ اقيقاتى

ادەبيەت • كەشە

جوق كىتاپتى ىزدەۋ

ادەبيەت • كەشە

كرەست-كەدەرگى...

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار