ءبىز بۇگىن وسىندا ايتىلعان جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى مادەني نىساندار, سونىڭ ىشىندە اۋىلداعى كلۋبتار تۋرالى ءسوز قوزعاعاندى ءجون كورىپ وتىرمىز. ەلباسىنىڭ رۋحاني-مادەني ومىرىمىزگە سونى سەرپىن بەرگەن بايىپتى ماقالاسىنىڭ جاريالانعانىنا دا ءتورت جىلدان اسا ۋاقىت ءوتتى. سودان بەرى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىراز جۇمىستار اتقارىلدى. اسىرەسە ءار ايماقتاعى بىرقاتار ەلدى مەكەندەردە جاڭادان مادەنيەت ۇيلەرى بوي كوتەرىپ, سوعان اۋىل ادامدارى مارە-سارە بولىپ جاتتى. بۇعان ءبىز دە شىنىمەن قۋانامىز. «تەاتر – كيىم ىلگىشتەن» باستالادى دەمەكشى, اۋىل مادەنيەتى دە كلۋبتان باستالادى. كەشەگى توقسانىنشى جىلدارداعى قيىنشىلىق كەزەڭدە كەيبىر اۋىلداعى مادەنيەت ۇيلەرى يەسىزدىككە ۇشىراپ, جابىلدى. سونىڭ ءبىر مىسالى رەتىندە, قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋدانى قابىرعا اۋىلىنداعى كلۋبتى ايتار ەدىم. بۇل – مەنىڭ تۋعان جەرىم. كەزىندە 300-دەن اسا وتباسى تۇرعان اۋىلدا قازىر 40-قا جەتەعابىل ءتۇتىن تۇرادى. ءبىزدىڭ اۋىلداعى كلۋب تا سول توقسانىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا «اجال قۇشتى». قازىر ەندى ونىڭ ورنى عانا ۇڭىرەيىپ تۇر. جىل سايىن اۋىلعا بارعاندا سول كلۋبتىڭ ورنىن كورىپ, كوڭىلىمدى نازىك مۇڭ تەربەپ, كوز الدىما بالالىق شاعىم كەلەدى. كەيدە ءبىز وتكەنگە ورالساق, سول ءداۋىردى كوكسەگەندەي بولامىز. شىن مانىندە, ولاي ەمەس.
بۇرىن اۋىلعا ەرەكشە كورىك بەرگەن ەڭسەلى مادەنيەت ءۇيى سول وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى, سوۆحوز قۇرىلعاندا سالىنسا كەرەك. ءدال ىرگەسىندە ۇلكەن ساياباق بولدى. جاز كەزىندە اۋىل ادامدارى كلۋبتان شىققاننان كەيىن سول ساياباقتا دەمالىپ, سەرۋەندەيتىن. سونىڭ ءبارى بىزگە قىزىق ەدى. وسى كلۋبتىڭ ساحناسىندا جەتپىسىنشى جىلدارى حالىق قاھارمانى, كۇمىس كومەي ءانشى روزا باعلانوۆا ونەر كورسەتكەن. ونى ۇلكەندەر اڭىز قىلىپ ايتادى. ال سەكسەنىنشى جىلداردىڭ سوڭىنا تاپ كەلگەن بالا كەزىمىزدە, ءوزىمىز وسى ساحنادان روزا رىمباەۆا, ماقپال ءجۇنىسوۆا, اقجول مەيىربەكوۆ, قۇدايبەرگەن بەكىش, باقتيار تايلاقباەۆ سەكىلدى تەلەديداردان عانا تامسانىپ كورەتىن ءانشى اعا-اپالارىمىزدىڭ ءجۇزىن بەتپە-بەت كورىپ, ونەرىن قىزىعا تاماشالادىق. سول كەزدەگى ءبىر وقيعا ەسىمنەن كەتپەيدى. بەسىنشى سىنىپتا وقيمىن. قاقاپ تۇرعان قاڭتار ايى ەدى. اپايىمىز ساباقتىڭ سوڭىندا, ء«بىزدىڭ اۋىلعا ءانشى ناعيما ەسقاليەۆا كەلدى, قازىر ساعات تۇسكى 14:00-دە كلۋبتا كونتسەرت قويادى, سونى كورۋگە كەلىڭدەر» دەپ شاقىردى. سىنىپتاستاردىڭ ءبىرى قالماي بارىپ, ناعيما اپايدىڭ اۋەزدى اندەرىن سۇيسىنە تىڭداعان ەدىك.
ول كەزدە كلۋبتا كۇندە كينو قويىلادى. بالا بولساق تا كينودان قالمايمىز. ال اۋىلعا ءۇندى كينوسى كەلسە – ول ەندى كىشىگىرىم توي.
قازىر وسى وقيعالاردىڭ ءبارى تاريح, ءتىپتى ەرتەگى سەكىلدى كورىنەدى. مىنە, وسىنداي مازمۇندى كەشتەرىمەن اۋىلداعى مادەنيەت ءۇيى – قانشاما ادامعا ىزگىلىك ءدانىن سەۋىپ, ونەردى سۇيۋگە تاربيەلەدى.
ال بۇگىندە ۋاقىت, قوعام باسقا دەگەنمەن, اۋىلداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ ورنى ءبارىبىر بولەك ەكەندىگىن ءتۇسىنۋ كەرەك.
وسى رەتتە ءبىز قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ساعىنعالي سەيدينگە حابارلاسىپ, اۋىل كلۋبتارىنىڭ جاعدايىن سۇراعان ەدىك.
جىل ساناپ اۋىل كلۋبتارىنىڭ جاعدايى جاقسارىپ كەلەدى. قازىر بىزدەگى 10 اۋىلدىق وكرۋگتە كلۋب بار, وندا 10 ادىسكەر ەڭبەك ەتەدى. ماسەلەن, ەسىر اۋىلدىق وكرۋگىندەگى بۇرىنعى مەكتەپ عيماراتىن تولىق جوندەۋدەن وتكىزىپ, ونى مادەنيەت ۇيىنە اينالدىردىق. الداعى جىلى «اۋىل-ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا قاراسۋ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ كلۋبى كۇردەلى جوندەۋدەن وتەدى. ونىڭ سمەتالىق قۇجاتتارى دايىن. كەزىندە بارلىق اۋىلدا مادەنيەت ءۇيى بولدى. كەيبىر ەلدىمەكەندەردەگى تۇرعىندار سانى از بولعاندىقتان ونداعى كلۋبتى قايتادان قالپىنا كەلتىرۋ قيىن. الايدا «سولاي» دەپ مادەني جۇمىستاردى توقتاتقان ەمەسپىز. اۋدان ورتالىعىنداعى مادەنيەت ۇيىندە 30 ادام قىزمەت جاسايدى. بىلتىر م.قاپىشەۆ اتىنداعى حالىق تەاترىنىڭ قۇرىلعانىنا الپىس جىل تولدى. سونىمەن بىرگە اۋداندا ۇلت-اسپاپتار وركەسترى بار. جاس اقىندار كلۋبى جۇمىس ىستەيدى.
قازىرگى كۇردەلى جاعدايعا بايلانىستى مادەني ءىس-شارالار ونلاين رەجىمدە وتۋدە. بىلتىردان بەرى مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى ءوسىپ, ءبىر قۋانىپ قالدىق, −دەيدى ول.
شىنىندا دا ءبىراز ۋاقىت بويى وگەي بالانىڭ كۇيىن كەشىپ كەلگەن مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ءوسىپ, مەرەيلەرى ءبىر كوتەرىلىپ قالدى.
ارقالىق قالاسىنا قاراستى فۋرمانوۆ اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قانات جاڭابەرگەنوۆ وسى سالادا جيىرما جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ول كىسىنىڭ دە ءوز ايتارى بار.
− 2000 جىلى وسى اۋىلعا كوشىپ كەلىپ, جابىلىپ قالعان مادەنيەت ءۇيىن قايتا اشۋ ءۇشىن دەمەۋشى ىزدەپ, ءبىراز سابىلدىم. ايتەۋىر «بىرلىك» جشس-ءى قول ۇشىن سوزىپ, كلۋبقا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىپ بەردى. قازىر قاراماعىمدا 7 ادام بار. اۆتونومدىق جىلۋ ورناتتىق. جىل سايىن اعىمدىق جوندەۋ جۇرگىزەمىز. ونى دا العاشقى كەزدە دەمەۋشىلەرمەن ىسكە اسىرساق, قازىر قالالىق مادەنيەت سارايىنىڭ كومەگىمەن اتقارامىز. مادەنيەت ءۇيى جانىنان اجەلەر ءانسامبلى قۇرىلعان, «التىناي» بيشىلەر توبى بار. اۋىل جاستارى وتە ونەرلى, ولاردىڭ قالالىق, وبلىستىق بايقاۋلاردان قانجىعالارى بوس قايتقان ەمەس. بىلتىر ەڭبەكاقىمىز ءوستى. ءاربىر مەرەكە سايىن كونتسەرت قويامىز. كورشىلەس ەلدى مەكەندەرگە بارىپ, ونەر كورسەتتىك. سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى جاستارعا بي كەشتەرى ۇيىمداستىرىلادى. قازىر پاندەمياعا بايلانىستى مادەني ءىس-شارانى دوعارىپ وتىرمىز, − دەيدى مادەنيەت ءۇيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.
سونداي-اق تاجىريبەلى مامان اۋىل كلۋبتارىن دامىتۋ ءۇشىن مادەنيەتكە دەگەن جاڭاشا كوزقاراس كەرەك دەگەندى ايتادى. كوپشىلىك مادەنيەت دەگەن ءان ايتۋ, كۇي تارتۋ دەپ ويلايدى. بۇل – دۇرىس ۇعىم ەمەس. ونىڭ ماعىناسى وتە كەڭ. ومىردەگى نە نارسەنىڭ ءبارى مادەنيەتتەن باستالادى. الدىمەن اتقا ءمىنىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ مادەنيەتكە دەگەن كوزقاراسى دۇرىس بولۋى قاجەت. ونەر ادامدارىنىڭ جانى نازىك, سەزىمتال كەلەدى. ولاردى ۇنەمى قولداپ وتىرۋ كەرەك. ماسەلەن, ءبىز ۇلت-اسپاپتار وركەسترىن قۇرعىمىز كەلەدى, بىراق مۋزىكالىق اسپاپتاردىڭ باعاسى قىمبات. ونى ساتىپ الۋعا مۇمكىندىگىمىز جوق. سوسىن اۋىل كلۋبتارىندا ىستەيتىن تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كوتەرسە دەگەن ۇسىنىسىن جەتكىزدى.
جالپى رەسپۋبليكا كولەمىندەگى اۋىل كلۋبتارىن دامىتۋعا ارنالعان قانداي دا ءبىر جوبالار, باعدارلامالار بار ما دەگەن نيەتپەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە حابارلاسىپ ەدىك. ولار وزدەرىنە تەك رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ونەر ۇجىمدارى قارايتىندىقتارىن جەتكىزىپ, جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى مادەنيەت ۇيلەرىنە وبلىستىق, اۋداندىق اكىمدىكتەر جاۋاپتى ەكەنىن ايتتى.
الايدا ءبىزدى پاۆلودار وبلىستىق مادەنيەت, تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ بىلتىر اۋىل كلۋبتارىنىڭ جاڭا مودەلىن جاساۋداعى جوباسى ريزا ەتتى. ول «اۋىل كلۋبى 4.0» دەپ اتالادى. ونىڭ ماقساتى: اۋىل تۇرعىندارى وزدەرى باستاماشىل بولىپ, مادەني شارالارعا اتسالىسۋىنا جاعداي جاساۋ, ەل ازاماتتارىنىڭ مادەنيەت, ونەرگە دەگەن قۇلشىنىسىن ارتتىرۋ جانە ولاردى جاسىنا قاراماي ەلدى مەكەننىڭ مادەني ومىرىنە جاپپاي جۇمىلدىرۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ناقتى جەتى باعىت ۇسىنىلعان.
مىنە, وسىنداي جاڭاشىل جوبالار ءار وڭىردە قولعا الىنسا دەپ ويلايمىز. سونىمەن بىرگە اۋىل كلۋبتارىن ۋاقىت تالابىنا ساي جاڭا تەحنولوگيالارمەن جاراقتاندىرۋ دا قاجەت.
اۋىل – ۇلتتىڭ قايماعى, ۇيىتقىسى. ەلىمىزدىڭ داڭقىن اسىرىپ جۇرگەن تالانتتاردىڭ كوبى سول اۋىلدان شىقتى. اۋىلدىڭ ونەرى وركەن جايسا, قازاقتىڭ مادەنيەتى قاناتىن كەڭ جايادى. ەندەشە, ونەردىڭ ءبىر بۇلاعى اۋىل مادەنيەتىنىڭ اۋقىمى تارىلماسىن دەيىك. ال ءسىز قالاي ويلايسىز, وقىرمان؟!
