ەلباسىنىڭ الاتاۋ اياسىنداعى ارۋ قالاعا ءاربىر ساپارى قاشاندا جان جادىراتار, يگىلىكتى ىستەرگە سەرپىن بەرەر ەرەكشە وقيعا. وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا كەلگەنىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: “الماتىنى ايالاپ, ءسۇيىپ, جاقسى كورىپ جۇمىس ىستەڭىزدەر”, دەپ جاسامپازدىق ۇلگى شاشىپ, وسىناۋ قالاعا دەگەن ءوز جۇرەگىنىڭ ءلۇپىلىن بىلدىرۋمەن بىرگە سول كەزدە توقتاڭقىراپ تۇرعان 2011 جىلعى قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ جولىن اشىپ بەرىپ ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ الماتىداعى كەشەگى كۇنگى جۇمىس ساپارى دا ايرىقشا تولىمدى ءارى جەمىستى بولدى. ەل پرەزيدەنتى “رايىمبەك باتىر” بەكەتىندە مەتروپوليتەن قۇرىلىسىنىڭ بارىسىمەن تانىسىپ, “قازاقستاننىڭ حالىق بانكى” اق-تىڭ جاڭا ورتالىق كەڭسەجايىن ارالاپ كوردى, “بۇقار جىراۋ تاۋەرس” تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىس الاڭىندا بولدى, سونداي-اق قالالىق اكىمدىكتە ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا وراي ءبىر توپ ارداگەرلەرگە جاڭا پاتەر كىلتتەرى مەن ماراپاتتار تاپسىردى.
ەلباسىنىڭ جۇمىس ساپارىنىڭ باعدارلاماسىندا مەترونىڭ ءبىرىنشى تۇرۋى تەگىن ەمەس. كوپشىلىككە ءمالىم, كەلەشەك تۇرعىسىنان العاندا مەگاپوليس ءۇشىن اسا ماڭىزدى وسىناۋ نىساننىڭ قۇرىلىسى بىرقاتار سەبەپتەرگە بايلانىستى سوناۋ 1988 جىلدان باستاپ توقتاپ تۇرعان بولاتىن. وسى جايدى ەسكە سالعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازىرگى جاھاندىق قارجى داعدارىسىنىڭ تۇيتكىلدەرىنە قاراماستان وتكەن جىلى مەترونىڭ ءبىرىنشى كەزەگىن اياقتاۋعا ءوز تاپسىرماسىمەن رەسپۋبليكا قازىناسىنان قوماقتى قارجى بولىنگەنىن اتاپ كورسەتتى. ەلباسى قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان مەتروپوليتەن تۋرالى جۋرناليستەرگە ءوز ويىن ءبىلدىردى.
– ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى بىرتە-بىرتە تۇزەلۋىنە بايلانىستى ءبىز مەترو قۇرىلىسىن قايتادان باستادىق. جاعداي ارينە, ءالى دە قيىن. بىراق سوعان قاراماي قارجى تاۋىپ بەرىپ وتىرمىز. 1 ساۋىردەن باستاپ ەلىمىزدەگى بارلىق بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايلىق جالاقىسىن 25 پايىز كوبەيتۋ ءۇشىن مەملەكەت 53 ملرد. تەڭگە ءبولدى. ول بولماعاندا ءبىز, ارينە, مىنا قۇرىلىستى بىتىرەتىن ەدىك. قۇداي بۇيىرتسا, جاقىنداپ قالدىق. كەڭەس وداعى كەزىندە قالىپ قويعان قۇرىلىس. الماتىعا كەرەك قۇرىلىس. بىلتىر ءدال وسى كەزدە الماتىعا كەلگەنىمدە تاپسىرما بەرىپ, قاراجات بولگىزىپ جۇمىس ىستەتكىزگەنمىن. مىنە, بيىل جەتى ستانسا تولىق اياقتالاتىن بولادى. تەك, قوندىرعىلار عانا قالادى. ول جۇمىستار دا كەلەسى جىلى ءبىتىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا الماتى مەتروسى ىسكە قوسىلادى دەپ وتىرمىز. مەترو قالانىڭ كولىك جاعدايى مەن ەكولوگياسىن جاقسارتۋ ءۇشىن وتە قاجەت. دەمەك, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى مەرەكەلەنەتىن 2011 جىل سونىمەن بىرگە الماتى مەتروپوليتەنىنىڭ جىلى بولىپ, الماتىلىقتاردى ءۇلكەن قۋانىشقا كەنەلتەمىز دەپ ويلايمىن. مەتروپوليتەن قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن اياقتاعان سوڭ ونىڭ كەلەشەكتەگى دامۋى تۋرالى دا ويلاناتىن بولامىز, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەتروداعى قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسىنىڭ بارىسىمەن مەملەكەت باسشىسىن “الماتىمەتروقۇرىلىس” اق باس ديرەكتورى مۇرات وكشەباەۆ تانىستىردى. مەترو قۇرىلىسى باستالعاننان بەرى بارلىعى 117,3 ملرد. تەڭگە يگەرىلسە, سونىڭ 79 پايىزدى قۇرايتىن سۇبەلى بولىگى سوڭعى بەس جىلدىڭ ۇلەسىنە تيەدى. ال, 2010 جىلدىڭ باسىنان بەرى رەسپۋبليكا بيۋدجەتىنەن 19,6 ملرد. تەڭگە بولىنسە, 1 ساۋىرگە دەيىن سونىڭ 8,57 ملرد. تەڭگەسى يگەرىلىپتى. ءبۇگىنگە دەيىن مەتروپوليتەننىڭ جەراستى ۇڭعۋ جۇمىستارى تۇگەل اياقتالعان. جولدىڭ جوعارعى ءبولىگىندەگى 7,4 شاقىرىم جول بەتوندالعان. جولعا رەلس توسەۋ جۇمىستارى باستالدى. “رايىمبەك باتىر”, “جىبەك جولى”, “المالى”, “اباي” جانە “الاتاۋ” ستانسالارىندا نەگىزگى جانە ىشكى قۇراستىرۋ ءھام ءساۋلەتتىك-كوركەمدەۋ, ارلەۋ-بەزەندىرۋ جۇمىستارى بىتۋگە تاياۋ قالدى. “بايقوڭىر” جانە “م.اۋەزوۆ دراما تەاترى” ستانسالارىنىڭ دا نەگىزگى جۇمىستارى اياقتالعان.
ءبىرىنشى كەزەكتەگى جۇمىس جوباسىنا ەنگەن پايدالانۋ قوندىرعىلارى, جىلجىمالى قۇرام, بىرىكتىرىلگەن تاراتۋ جانە تومەندەتۋ كىشى ستانسالارى, ەسكالاتورلار, جەراستى جولى جەلدەتكىشتەرى, ءليفتىلەر, مۇگەدەك جاندارعا ارنالعان جىلجىمالى ەلەكترلى تۇعىرلار جانە ەلەكتر دەپوسى قوندىرعىلارىنىڭ قۇرىلىسى ساپالى ءجۇرگىزىلۋدە. العاشقى ەلەكتر پويىزى بيىلعى ماۋسىم ايىندا اكەلىنەدى دەپ كۇتىلۋدە. وسىلاردى قۇراستىرىپ, ەلەكتر جەلىسىنە قوسۋ كەرەك. بۇل ماقساتتارعا, سونداي-اق دابىل مەن ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋگە قوسىمشا 34 ملرد. تەڭگە قاجەت.
مامانداردىڭ باعالاۋىنشا, جەر استىنداعى جولاۋشى تاسقىنى تاۋلىگىنە 200 مىڭ ادامدى قۇراماق. قاربالاس ساعاتتاردا رايىمبەك-فۋرمانوۆتاعى باستاپقى بەكەتتەن اباي-گاگاريندەگى سوڭعى ايالداماعا دەيىن پويىز نەبارى 12 مينوتتە ءجۇرىپ وتەتىن بولادى. ەلباسى “رايىمبەك باتىر” بەكەتىمەن تانىسقاننان كەيىن: “مىناۋ ءماسكەۋدەگى مەتروپوليتەننەن ەشبىر كەم ەمەس. نىساندى جەدەلدەتىپ قاتارعا قوسۋ قالانىڭ تىنىسىن كەڭەيتىپ, كوپتەگەن باسقا دا پروبلەمالاردىڭ شەشىمىن تابۋىنا كومەكتەسەدى”, دەپ اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇدان كەيىن الماتىداعى “قازاقستان حالىق بانكى” اق باس كەڭسەسىنىڭ جاڭا عيماراتىندا بولىپ, ونى ارالاپ كوردى. ساۋلەت ونەرىنىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ تۇرعىزىلعان ەڭسەلى عيمارات وڭتۇستىك استانانىڭ كورىكتى ارحيتەكتۋرالىق كەلبەتىن ودان ءارى ايشىقتاندىرا تۇسكەندىگى ءسوزسىز. كوپشىلىك نازارىن بىردەن وزىنە اۋدارىپ, اسەمدىگىمەن تاڭداي قاقتىراتىن حالىق بانكىنىڭ ءزاۋلىم عيماراتىندا ەلىمىزدىڭ ءىرى قارجىلىق ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى ءوز جۇمىسىن ءبىر جەردە توعىستىرا وتىرىپ جۇرگىزە الادى. ال مۇنىڭ ءوزى ءوز كەزەگىندە جۇيە قۇراۋشى ءىرى قارجىلىق مەكەمەنىڭ قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ, بيزنەس ۇدەرىستەرىن بارىنشا وڭتايلاندىرۋعا مول مۇمكىندىك تۋعىزاتىندىعى ءسوزسىز.
“قازاقستان حالىق بانكى” اق-تىڭ باسقارما ءتورايىمى ءۇمىت شاياحمەتوۆانىڭ پىكىرىنشە, “مەملەكەت باسشىسىنىڭ قارجىلىق ينستيتۋتتىڭ جاڭا عيماراتىنا كەلۋى – بانك ۇجىمى ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش”. “مەملەكەت باسشىسىمەن كەزدەسۋ كەزىندە بۇگىنگى تاڭداعى كۇن تارتىبىندە تۇرعان اۋقىمدى مىندەتتەرمەن قاتار, قول جەتكەن جەتىستىكتەر دە ءسوز بولدى. ءبىر قۇپتارلىعى, بۇگىندە كۇردەلىلىك تۋدىرىپ وتىرعان كەيبىر جايتتەر, قازاقستان بانك سەكتورى الدىندا تۇرعان ماقساتتار تۋرالى ءسوز قوزعاۋعا ءمۇمكىندىك تۋدى” دەپ تۇيىندەدى ءۇمىت بولاتحانقىزى ءوز ويىن.
شىن مانىسىندە دە “قازاقستاننىڭ حالىق بانكى”اق ەلىمىزدە قارجىلىق داعدارىسقا بايلانىستى قالىپتاسىپ وتىرعان ەكونوميكالىق كۇردەلىلىكتەرگە قاراماستان ءوزىنىڭ جۇيەلىك جەلىسىن ودان ءارى دامىتۋ جانە فيليالداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا جۇيەلى تۇردە كوڭىل بولۋدە. سونىڭ ناتيجەسىندە استانا مەن تەمىرتاۋ قالالارىنداعى ايماقتىق فيليالداردىڭ جاڭا عيماراتتارى بوي كوتەرىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ال بيىلعى جىلى وسكەمەن قالاسىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالى جاڭا عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالماق. وتكەن جىلى “حالىق” قارجىلىق توبىنىڭ اكتيۆتەر كولەمىنىڭ 22,5 پايىزعا ۇلعايۋى, سونداي-اق حالىق بانكىنىڭ حالىقارالىق قارجىلىق باسىلىمداردىڭ ماراپاتتارىنا يە بولۋى دا كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك.
بۇدان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ “بۇقار جىراۋ تاۋەرس” تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە كەلىپ, ونىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. ەسەنتاي وزەنى ايماعىندا, ىلە الاتاۋى باۋرايىندا ورنالاسقان 22 قاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەنى قۇرىلىسىن تۇرعىزۋمەن “TS ءEngىneerىng Group” كومپانياسى اينالىسقان. ەلباسىن تۇرعىن ءۇي كەشەنى الدىندا قارسى العان كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسى سەرىك ءتولباسوۆ بۇل عيماراتتىڭ ەڭ وزىق ينجەنەرلىك جۇيەلەرمەن جابدىقتالعاندىعىن ايتىپ بەردى.
انىعىراق ايتقاندا, ءزاۋلىم جاڭا عيماراتتا تۇرعىندارعا ەڭ قاجەتتى جابدىقتار – كۇزەت جانە ءورت دابىلى, بۇگىنگى كۇن تالابىنا جاۋاپ بەرەتىن ءساندى دە ساپالى كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەر ورناتىلعان. بەس جۇزدەن استام پاتەرى بار تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە سۋپەرماركەت جانە ۇلكەن اۆتوپاركينگ تە بار. كومپانيا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءىرى تۇرعىن ءۇي كەشەنى ۇلەسكەرلىك قۇرىلىستى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا “سامۇرىق-قازىنا” قورى جانە “قازكوممەرتسبانك” اق-تىڭ كومەگىمەن بوي كوتەرگەن. مەملەكەت باسشىسى ءوز كەزەگىندە مەملەكەت قاراجاتىنىڭ ءوز ورنىمەن جۇمسالىپ, تۇرعىنداردىڭ ساپالى دا ءساندى باسپاناعا قولدارى جەتكەنىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى. جاڭا كەشەننىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسىپ, پىكىرلەسكەن ەلباسىنا كوپشىلىك ءوز العىسىن ءبىلدىردى. جاڭا باسپانا قونىس تويىن تويلاعاندار كوڭىلىنەن شىعۋدا.
ەلباسى بۇدان سوڭ قالا اكىمدىگىندە ۇلى وتان سوعىسى جانە تىل ارداگەرلەرىمەن كەزدەستى. حح عاسىردىڭ ەڭ الاپات سوعىسىنىڭ جەڭىمپازدارىن قۇتتىقتاي سالەمدەسىپ تۇرىپ, قازىر ەلىمىز ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىن لايىقتى قارسى الۋعا ازىرلەنۋدە. سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى الماتىدا تۇراتىندىقتان, مەن جەڭىستى ۇرىس الاڭدارىندا قان كەشىپ ءجۇرىپ سومداعان قارت ساربازدارمەن كەزدەسۋىمدى وسى قالادان باستاۋعا ۇيعاردىم, دەپ باستادى ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى. سول قىرعىن سوعىستا كوپ كۇتتىرگەن جەڭىسكە قول جەتكىزىپ قانا قويماي, ارداگەرلەر بەيبىت ومىردە دە وزدەرىنىڭ ەرلىك ۇلگىسىمەن, ىزگىلىكتى قاسيەتتەرىمەن جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە, توزىمدىلىك پەن ىنتىماقشىلدىققا باۋلىپ كەلەدى, دەپ اتاپ كورسەتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. سوعىس بىتكەننەن كەيىن ناق سولار, ەلگە ورالعان سولداتتار جاڭا قالالار سالدى, قازاقستاننىڭ سوعىستان كەيىنگى ەكونوميكاسىن كوتەردى. سىزدەر ەندى ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ, ونىڭ جىلدان-جىلعا ءوسىپ وتىرعان ابىروي-بەدەلىنىڭ ۇيىتقىسى ءارى كۋاگەرى بولىپ وتىرسىزدار, دەپ جالعادى ءوز ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان بۇگىندە بۇكىل الەمگە تانىمال. 57 ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان ەقىۇ سياقتى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ تىزگىنى ەۋروپا مەن ازيا تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزگە سەنىپ تاپسىرىلۋى تەگىن ەمەس. قازاقستاننىڭ بۇكىل سىرتقى ساياساتى سياقتى, مەنىڭ جاقىنداعى اقش-قا, ۆاشينگتونعا بارعان ساپارىم دا ءبىزدىڭ حالىقارالىق مەرەيىمىزدى ۇستەم ەتە تۇسكەنى انىق. مەنىڭ بارلىق قىزمەتىم ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. سايىپ كەلگەندە, ادالدىق پەن سەنىمگە, سىندارلى بايىپتىلىققا نەگىزدەلگەن قازاقستاننىڭ ابىروي-بەدەلى بىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا, قازاقستاندىقتار ءومىرىنىڭ جىلدان-جىلعا جاقسارۋى ءۇشىن قارجى-قاراجات تابۋعا كومەكتەسەدى.
ەلباسى ارداگەرلەرگە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قارقىنداتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىڭ يگى ىستەرى جايىندا ءاڭگىمەلەدى. ايتالىق, قازاقستانداعى بۇكىل تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ 16 پايىزدان استامى الماتى ۇلەسىنە تيەدى. مۇنداعى ۇلەسكەرلەر سانى دا كوپ. قارجى داعدارىسىنا جانە ۇلەسكەرلەردىڭ كەلىسىم-شارتتى جەكە مەنشىك قۇرىلىس كومپانيالارىمەن جاساسقانىنا قارماستان, مەملەكەت وسى ورايدا قالىپتاسقان تۇيتكىلدى احۋالعا كىرىسىپ, الدانعان ادامدارعا كومەكتەسۋ ماقساتىندا قارجى ءبولدى.
اكىم احمەتجان ەسىموۆ الماتى قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى قالاسى رەتىندە ەلدەگى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ بەستەن ءبىرىن, بارلىق سالىق تۇسىمدەرىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن, كوتەرمە جانە بولشەك وپەراتسيالار كولەمىنىڭ 50 پايىزعا جۋىعىن جانە ىشكى ساۋدا اينالىمىنىڭ التىدان بىرىندەيىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
– نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءسىزدىڭ ۇلەسكەرلەردى قولداۋ ورايىنداعى شەشىمىڭىزدىڭ ارقاسىندا سوڭعى ەكى جىلدا 56 تۇرعىن ءۇي كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. ءسويتىپ, 8106 ۇلەسكەردىڭ پروبلەماسى شەشىلدى, – دەپ مالىمدەدى اكىم. – قازىر 33 تۇرعىن ءۇي كەشەنى سالىنىپ جاتىر. بيىل تاعى 4625 ادامنىڭ ماسەلەسى شەشىمىن تاپپاق. كەلەسى 2011 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ۇلەسكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن تۇرعىزىلىپ جاتقان سوڭعى ءۇيدى اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
قالا ەكونوميكاسىن تۇراقتاندىرۋدا وتكەن جىلدان بەرى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان “جول كارتاسى” مەن داعدارىسقا قارسى قالالىق باعدارلاما ماڭىزدى ءرول اتقارعانىن اتاپ وتكەن ابزال. وسى باعدارلامالار اياسىندا تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, سالىقتاردى تولىق تولەۋ جۇمىستارى ويلاعانداي جۇرگىزىلدى. سونىڭ ءناتيجەسىندە, 40 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلدى, ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ قارقىنى ارتتى. نەگىزگى كاپيتال مەن قۇرىلىسقا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى مولايدى. ءتىركەلگەن جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى تۇراقتانىپ, ول كورسەتكىش قازىر الماتىنىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىندارىنا شاققاندا 0,7 پايىزدى قۇراپ تۇر. سوڭعى جەتى جىلدا ينفلياتسيانىڭ ەڭ تومەنگى دەڭگەيى تىركەلگەن.
ەلباسى 2011 جىلعى ازيادا نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىنا ۇلكەن كوڭىل ءبولدى. بۇلاردىڭ قاتارىنا بيىك تاۋلى مەدەۋ مۇز ايدىنى, شىمبۇلاق تاۋ شاڭعىسى كۋرورتى, شاڭعى تۇعىرلارى كەشەنى, ورتالىق ستاديون جانە بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايى كىرەتىنى ءمالىم. ازياداعا دايىندىق جايى ەنەرگەتيكا نىساندارى مەن كولىك جۇيەسىن كەشەندى دامىتۋدى قاراستىرادى. وسىعان بايلانىستى ازيادا نىساندارى مەن مەترونى ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بەس كىشى ستانسا سالىنۋدا. سونىمەن قاتار قالا ەكولوگياسى ءۇشىن ماڭىزدى, كۇل مەن ءتۇتىندى, زياندى قالدىقتاردى ازايتاتىن ەكى جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. بيىلعى جىلى ەنەرگەتيكانى دامىتۋعا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 35,2 ملرد. تەڭگە باعىتتالعان.
احمەتجان ەسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, ارداگەرلەردى قولداۋ جونىندەگى بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىن قالا تولىق كولەمدە ورىنداپ شىقپاقشى. رەسپۋبليكالىق ءىس-شارالارمەن قاتار مەگاپوليستە سوعىس ارداگەرلەرىنە قوسىمشا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋگە, سونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قىزمەتتەر شىعىنىن تولىق وتەۋگە قاراجات ءبولىنگەن. ءبىر رەتتىك ماتەريالدىق كومەك ورايىندا 25 مىڭ تەڭگەدەن بەرىلمەك. سونىمەن بىرگە قالا بيزنەسىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمەن ارداگەرلەرگە قولداۋ كورسەتەتىن ارنايى باسپانا قورى قۇرىلعان. سونىڭ ناتيجەسىندە, تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇقتاج 123 ارداگەر جاڭا پاتەرلەردىڭ كىلتىن الماقشى.
جەڭىس كۇنىن مەرەكەلەۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە سوعىس ارداگەرلەرى ءۇشىن بارلىعى بىرنەشە جۇزدەگەن ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. سونىڭ ىشىندە ولار ءوز قالاۋلارى بويىنشا وزدەرى شايقاسقان جەرلەرگە جانە قارۋلاستارىمەن, مايدانداس دوستارىمەن كەزدەسۋگە بارىپ كەلە الادى. ءبىر رەتتىك جاردەماقىلار قارت سولداتتارعا عانا ەمەس, تىل ەڭبەككەرلەرى مەن ورالماعان بوزداقتاردىڭ جەسىرلەرىنە دە بەرىلمەكشى.
پرەزيدەنت قازاقستاندىقتار اراسىنان 500 ادامنىڭ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, جۇزدەن استامى داڭق وردەنىنىڭ ءۇش دارەجەسىنىڭ تولىق يەگەرى بولعاندىعىن ماقتان تۇتاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. باتىر اتاعىن ەكى مارتە العان ەرلەر دە بار. ولار ەشقاشان ۇمىتىلمايدى. سونىمەن بىرگە قازاقستاندىقتاردىڭ جالپى قاھارماندىق ەپوپەياسى دا ۇمىتىلماۋعا ءتيىستى, دەپ جالعادى ءوز ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى. سول سەبەپتەن دە ءبىز ءوزىمىزدىڭ ورتاق جەڭىسىمىزدى مەرەيلەنە تويلايمىز. سىزدەر سول جەڭىستى شىڭداپ, اۋىر سوعىس جىلدارىندا دوستىق, ءوزارا قۇرمەت پەن كەلىسىم, ىنتىماق پەن بىرلىك بولمايىنشا جەڭىستىڭ دە بولمايتىنىن دالەلدەپ شىقتىڭىزدار. سوندىقتان, ءبىز حالىقتار اراسىنداعى دوستىق پەن باۋىرلاستىقتى ودان ءارى نىعايتىپ, وتانشىلدىقتى بەكىتە بەرمەكپىز. بىزدەگى وسىناۋ ۇلى دوستىق پەن تاتۋلىقتىڭ بەرىك نەگىزىن قالاعان دا ناق سىزدەرسىزدەر.
مەملەكەت باسشىسى سوعىس پەن تىل ارداگەرلەرىن الداعى جەڭىس كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, ولارعا جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا بايلانىستى ارنايى جارلىقپەن شىعارىلعان ەستەلىك مەدالداردى, سونداي-اق جاڭا پاتەرلەردىڭ كىلتتەرىن تابىس ەتتى. ءوز كەزەگىندە ارداگەرلەر ەلباسى قامقورلىعىنا رياسىز كوڭىلدەن العىستارىن ايتىپ, ءجۇز جاسا دەگەن تىلەكتەرىن جەتكىزدى.
قورعانبەك امانجول, باقىت بالعارينا, سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
