تانىم • 14 ءساۋىر، 2021

اۋىل اماناتىنا ادالدىق

44 رەت كورسەتىلدى

سۇراپىل سوعىس باستالعان جىلى دۇنيەگە كەلىپ، قىرمان باسىندا تەر توككەن اناسىنىڭ شالعايىنا جابىسىپ وسكەن بالا يسمات ەس ءبىلىپ، ەسەيە كەلە شارۋاشىلىعى تۇرالاپ، تۇرمىسى السىرەگەن اۋىلدىڭ اۋىر ءحالىن كورىپ ەرجەتتى. سوندىقتان جوعارى ءبىلىم الىپ، اۋىلدىڭ بەرەكەسىن قايتارۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋدى ارماندادى. سول ارماننىڭ جەتەگىمەن الماتىداعى قازاق اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن ءتامامداپ، ەلگە ورالدى. جوعارى ءبىلىمدى جاس مامان جاۋاپتى قىزمەتتەردى ءمىنسىز اتقارىپ، وبلىس باسشىلارىنىڭ نازارىنا ىلىكتى.

ءيا، ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان يسمات تۇرسىنقۇل ۇلى اۋداندىق، وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە لاۋازىمدى قىزمەتتەردى اتقارىپ، قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى شىمكەنت وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى اسانباي اسقاروۆتىڭ كومەكشىسى بولدى. اتى اڭىزعا اينالعان ازاماتتىڭ جانىندا ءجۇرىپ، ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالعان ىستەردىڭ كۋاسى بولدى، ۇيرەندى، ونەگە العان ءتالىمىن الداعى ەڭبەك جولىندا پايدالانا ءبىلدى. 1982 جىلى العاباس اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ پلەنۋمىندا يسمات تۇرسىنقۇل ۇلى ءبىرىنشى حاتشى بولىپ سايلاندى. وسى اۋداندا 6 جىلداي قىزمەت ەتتى. سول ارالىقتا اۋدانعا بەرىلگەن جوسپارلار دا، ەكونوميكالىق كورسەتكىش تە، مادەني-تۇرمىستىق جاعداي دا وركەندەي ءتۇستى. بۇل جىلدار يسماتتىڭ ومىرىندەگى ەلەۋلى بەلەستەردىڭ ءبىرى بولدى. اۋىلدىڭ مادەنيەتىن كوتەرۋگە، ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە، جاستاردىڭ ەڭبەككە ارالاسۋعا دەگەن بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا، ولاردىڭ ءبىلىمدى، شەبەر ماماندار قاتارىنا قوسىلۋىنا ايرىقشا نازار اۋداردى. مامىت مىڭباەۆ، ورازكۇل اسانعازيەۆا اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعالارى بولىپ جۇرگەندە، ولاردىڭ شارۋاشىلىق پەن ءوندىرىستى باسقارۋداعى وڭ ىستەرى يسماتقا ايرىقشا كومەك بەردى. اقىلداسىپ پىشكەن تون كەلتە بولمايتىنىنداي، ويلارى ءبىر جەردەن شىعىپ، ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋ كورىگىن جالىنداتا تۇسۋگە ۇلكەن جاردەمى ءتيدى. ناتي­جە جامان بولعان جوق. اۋداننىڭ ەڭسەسى كوتە­رى­لىپ، الدىڭعى ساپقا شىقپاسا دا، ورتادان ويىپ ورىن الدى.

يسەكەڭنىڭ ەڭبەگىن، ىسكەرلىگىن، تاجىري­بەسىنىڭ مولدىعىن جاقسى بىلەتىن ەگەمەن­دىك­تىڭ العاشقى كەزدەرىندە وبلىستى باس­قارعان م.ۇركىمباەۆ، ز.تۇرىسبەكوۆ قول­داپ، وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن باس­قا­رۋدى تاپسىردى. ەگەمەندىك العانمەن ەكونوميكامىز ابدەن السىرەگەن بۇرىنعى بايلانىستاردىڭ ۇزىلگەن، ساۋدانىڭ قۇردىمعا كەتكەن شاعىندا قازاقتىڭ كۇرەتامىرى – اۋىل­دى ساقتاپ قالۋ جاۋاپكەرشىلىگى يسە­كەڭ­نىڭ موينىنا جۇكتەلدى. 2003-2005 جىلدارى ەلباسىنىڭ ۇيعارۋىمەن «اۋىل جىلى» دەپ اتالعاندا، وبلىستا وسى جىلدارعا وراي اگرارلىق ازىق-ت ۇلىك باعدارلاماسىن جاساۋدىڭ جانە جۇزەگە اسىرۋدىڭ باسى-قاسىندا بولدى. شارۋاشىلىقتار تاراپ، جەكەشەلەندىرۋ قىزۋ قارقىن العان كەزدە دە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ازايماۋىنا ايرىقشا ءمان بەردى. سول قيىن-قىستاۋ جىلدارى 230،5 مىڭ گەكتارعا ەگىلگەن ءداندى داقىلداردان 21،6 تسەنتنەردەن ءونىم الىندى. جالپى، 497،4 مىڭ توننا ءونىم جينالدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، يسمات تۇرسىنقۇل ۇلىنىڭ اۋىلدىڭ ءومىرىن جانداندىرۋعا، تۇرمىسىن جاقسارتۋعا قوسقان ۇلەسىنىڭ مول ەكەندىگىندە داۋ جوق.

 «اكە كورگەن وق جونار» دەگەندەي، يسەكەڭ دە اكەسى تۇرسىنقۇل سياقتى ءومىرىن اۋىل­دىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا، ءسان-سال­تاناتىن جاق­سارتۋعا ارناپ كەلەدى. زەينەت­كەر­لىككە شىق­قانعا دەيىن ۇزبەي ون جىل وب­لىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن باسقارۋ تىز­گىنىن قولىندا ۇستادى. كەشەگى كۇنگە دەيىن رەسپۋبليكالىق «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ وبلىستاعى فيليالىنا جەتەكشىلىك ەتتى. اۋىل اماناتىنا ادال بولدى.

سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە قادام باسقان يسەكەڭ اسقارالى الاتاۋدىڭ بيىگىنەن كەڭ دالاعا كوز جىبەرگەن ساتتەرىندە وتكەن ءومىردىڭ بەلەستەرى كوز الدىنان وتەدى. وكىنە قويمايتىن تاريح. قۇداي قوسقان زايىبى گۇلزيا ەكەۋىنىڭ ءاربىر كۇنى تاڭ شۋاعىنداي نۇرلى. سىيلاستىق پەن سىرلاستىق، ءبىر-بىرىنە دەگەن تازالىق پەن ادالدىق سەزىمى كۇنى بۇگىنگە دەيىن سول قالپىندا. قايتا جاستارى ۇلعايعان سايىن ءبىر-ءبىرىنسىز تۇرا المايدى. كوزدەن تاسا بولسا، ىزدەي باستايدى. پەرزەنتتەرى مەن نەمەرەلەرىن ايالى الاقاندارىمەن تاربيەلەپ ءوسىردى. نەمەرەلەرىنىڭ اتالاعان، اجەلەگەن ۇندەرى ولارعا كۇش-قۋات بەرىپ، جاندارىن جادىراتادى. ۇزاق، ماعىنالى، باقىتتى ءارى شۋاقتى ءومىردىڭ بار ءمانى دە، قىزىعى مەن شىجىعى دا وسىندا جاتسا كەرەك.

توسىندەگى وردەندەر مەن مەدالدار، وڭ­ت­ۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنىڭ، سونداي-اق بايدىبەك، قازىعۇرت، تولەبي، تۇلكىباس اۋداندارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى دەگەن اتاق­تا­رى ەسەلى ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى ەكەندىگىن دالەلدەۋمەن قاتار، ءومىر اتتى ۇلى كوشتىڭ تۇلعاسى بيىك ازاماتى ەكەندىگىنە كوزىڭدى جەتكىزە تۇسەدى. دوستارىمەن، قۇرداستارىمەن، ىنىلەرىمەن كەزدەسكەن ءاربىر ءسات – يسمات ءۇشىن زور قۋانىش، ۇلكەن مەرەكە. و باستا اكەسى قويعان اتتىڭ كيەسىنە داق تۇسىرمەي ءومىر ءسۇرۋ  قانىندا تەكتىلىكتىڭ شىنايى بەلگىسى بارىن پاش ەتىپ تۇرعانداي.

 

بايدۋللا قونىسبەك،

قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار