ەكونوميكا • 14 ءساۋىر, 2021

تسەحتارىن تولىق جاڭارتپاق

363 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتى كاسىپورىن ىسكە قوسىلعاننان بەرى جۇمىس ىستەپ تۇرعان تسەحتاردى جاڭارتپاق. بۇل جۇمىستى 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر.

تسەحتارىن تولىق جاڭارتپاق

ەۋرازيالىق توپ (ERG) قۇرا­مىنداعى اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتى­نىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى تسەحتارىن قايتا قۇرۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ول قاتتى قالدىقتار شىعارىندىسىن 30 پايىزعا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بالقىتۋ تسەحتارىن قاي­تا قۇرۋدان بولەك, مۇندا تاعى ءبىر جوبا بار. ول – فەررو­قو­رىت­پا گازى پايدالانىلاتىن ۋتي­ليزاتسيالىق ەلەكتر ستانساسى­نىڭ قۇرىلىسى. ونىڭ ەلەكتر ەنەر­گياسىن ءوندىرۋ قۋاتى شامامەن 100 مۆت بولماق.

– بۇل جوبانىڭ ماڭىز­دى­لى­عىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى. اۋاعا شىعارىلاتىن گازداردى ءوندىرىستىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا كادەگە جاراتۋ ارقىلى ءبىر وقپەن ەكى قوياندى اتۋعا بولادى. ياعني ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ جانە گازدى پايدالانۋ تۇرعىسىنان. بۇل جوبانى ۇكىمەتتە قولدادىق. سوندىقتان ونى بارىنشا جىلدام ىسكە قوسۋ كەرەك, – دەدى اق­توبە فەرروقورىتپا زاۋىتىندا بول­عان ەكولوگيا, گەولوگيا جا­نە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ.

«قازحروم» ترانسۇلتتىق كوم­پانياسى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ باعدارلاماسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. 2019 جىلعى ءساتسىز تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, كومپانيا قالدىقتاردى قاي­تا وڭدەيتىن بوگدە ۇيىم­دارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ­دەن باس تارتتى. وسىلايشا, ERG-ءدىڭ بارلىق كاسىپورنىن­دا قا­لىپتاساتىن قالدىقتار­عا قا­تىس­تى قىزمەتتەر تسيكلىن ۇسى­نۋعا مامانداندىرىلعان ERG Recycling كومپانياسى قۇ­رىل­عان بولاتىن. بۇگىندە ERG Recycling كومپانياسىنىڭ تىكە­لەي قاتىسۋىمەن بىرقاتار قايتا وڭدەۋ جانە ەكولوگيالىق باعىتتاعى جوبالار ىسكە اسىرىلدى. 2021 جىلى اقتوبە فەر­رو­قورىتپا زاۋىتىندا ىسكە قو­سىلعان گاز تازارتۋداعى شاڭ­­دى بري­كەتتەۋدىڭ جوعارى تەحنو­لو­گيا­لىق تسەحى – سونىڭ ايقىن دالەلى.

تسەح ايىنا 4 مىڭ تونناعا دەيىن جوعارى ساپالى حروم بريكەتتەرىن شىعارا الادى. كوم­­پانيادا قاجەتتىلىكتەر تۋىن­­داعاندا ىلەسپە ءوندىرىس رە­تىن­دە قۇرىلىس ماتەريالدارى (قابىرعا جانە ىرگەتاس بلوك­تارى) شىعارىلادى. تۇراق­تان­دىرىلعان جانە قاتپارلى شلاك­تاردى قايتا وڭدەۋ جۇ­مىس­تارىنان جىلىنا 200 مىڭ توننا ءونىم وندىرىلۋدە. 2019 جىلى باستالعان اقتوبە فەررو­قورىتپا زاۋىتىنىڭ تازار­تىلعان فەرروحرومىنىڭ قوردا­لان­عان شلاكتارىن وڭدەۋ ءىسى جال­عاستىرىلادى. بۇل – ستراتە­گيا­لىق تاپسىرما. وڭدەۋ قار­قىنىنا كەلەتىن بولساق, 2019 جىلى – 50 مىڭ توننا, 2020 جىلى 100 مىڭ توننا قالدىق وڭدەلگەن. 2021 جىلى قوسىمشا 150 مىڭ توننا وڭدەلمەك. ERG Recycling 2025 جىلعا قاراي جىلدىق كو­لەمىن 500 مىڭ تون­ناعا دەيىن ۇل­عايتۋدى جوسپار­لاپ وتىر. وسى جىلدىڭ وزىن­دە اقتوبە فەر­­روقورىتپا زاۋى­تىندا شلاكتار­دان مەتال­دى تولىعىمەن الۋ جانە ودان ءارى بەتون ەرىتىندىلەرى تۇرىندە سۇرانىسقا يە قۇرىلىس ونىمدەرىن شىعاراتىن قايتا وڭدەۋ كەشەنىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ىسكە اسىرىلماق.

– «قازحروم» جابدىقتاردى مودەرنيزاتسيالاۋ, قالدىقتاردى وڭدەۋدەن بولەك, شىعىن كوز­دەرىنە شولۋ جاساۋدىڭ اۆتو­ماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ورناتىپ جاتىر. بۇل كەزەڭدە كە­لى­سىم جاسالىپ, جوبا الدىن­داعى تەكسەرىس باستالدى. كومپانيانىڭ اقسۋ, اقتوبە جانە حرومتاۋ قالالارىنداعى فيليالدارىنىڭ سانيتارلىق-قورعاۋ ايماقتارى شەكارا­لارىن­دا باقىلاۋدىڭ   اۆتومات­تان­دىرىلعان جۇيەسىن ورناتۋ كوزدەلگەن. 2021 جىلدىڭ سو­­ڭىن­دا اتالعان زاماناۋي جاب­­دىقتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپار­دا بار, – دەپ حابارلادى ەۋ­را­زيالىق توپتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

«قازحروم» تۇك» اق پرە­زيدەنتى ارمان ەسەنجو­لوۆتىڭ ايتۋىنشا, قورشاعان ورتاعا دەگەن قامقورلىق تەك وندىرىستىك قىزمەتپەن شەكتەلىپ قالماۋى كەرەك. بۇل رەتتە كومپانيا 2021 جىلى قورشاعان ورتاعا جۇك­تەمەنى ازايتۋعا باعىتتالعان شارا­لاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ بارلىق فيليالدارى­نا (اقتوبە جانە اقسۋ فەررو­قو­رىت­پا زاۋىتتارى, ءدوڭ تاۋ-كەن با­يىتۋ كومبيناتى, «قاز­مار­گا­نەتس» كەن باسقارماسى) 20 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستي­تسيا قۇيۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەكو­نو­ميكاداعى كۇردەلى كەزەڭ­گە قارا­ماستان, كومپانيا قور­شا­عان ورتانى قورعاۋ شارالارى­نا ارنالعان شىعىنداردى ازايت­پاي, كەرىسىنشە, ودان ءارى ۇلعاي­تۋدا. ماسەلەن, بىلتىر «قاز­حروم­ن­ىڭ» بارلىق فيليالدارى ءۇشىن شامامەن 11,5 ملرد تەڭگە بو­لىنگەن ەدى. ال 2021 جىلى 9 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبىر عا­نا اقتوبە فەر­روقورىتپا زاۋىتىندا جۇم­سالماق.

بيىل اقسۋ مەن اقتوبە فەر­رو­قورىتپا زاۋىتتارى كەشەن­دى ەكولوگيالىق رۇقسات الدى. كومپانيا ەۋروپا مەن رەسەيدىڭ تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, ەڭ ءتيىمدى قولجەتىمدى تەحنولو­گيالاردى ەنگىزۋدىڭ 2030 جىل­عا دەيىنگى باعدارلاماسىن ازىرلەدى. ونى ىسكە اسىرۋعا شامامەن 48 ملرد تەڭگە بولىنەدى. ەندى ەكى زاۋىتتىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن جالپى اسەرى 40 پايىزعا دەيىن تومەندەيتىن بولادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار