قالا تۇرعىندارى دا اۆتوبۋستاردىڭ جاي-كۇيىنە ۇنەمى نارازىلىق ءبىلدىرىپ كەلەدى. اينالىپ كەلگەندە, اۆتوبۋس پاركىنىڭ ءوز ىشىندەگى ماسەلەلەرى قوعامعا كەدەرگىسىن كەلتىرىپ-اق وتىر. جۇرت پىكىرىن ەسكەرگەن شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى جاعدايدى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى.
2019 جىلى سەمەي قالاسى تۇرعىندارى تاراپىنان جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ساپاسى مەن قالالىق اۆتوبۋستاردىڭ جاي-كۇيىنە قاتىستى كوپجىلدىق ارىز-شاعىمداردان كەيىن وبلىس اكىمدىگى «قدب-ليزينگ» اكتسيونەرلىك قوعامى ارقىلى كولىكتەردى جاڭارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان ەدى. جەڭىلدەتىلگەن ليزينگ الۋ ءۇشىن SEMEY BUS جشس بىرلەسكەن كاسىپورنى قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىندا مەملەكەت ۇلەسى 49 پايىز جانە جەكە سەرىكتەس – «سەمەي اۆتوبۋس پاركى» جشس-ءنىڭ ۇلەسى 51 پايىز بولدى. ليزينگ اياسىندا 4,2 ملرد تەڭگەگە 170 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. بيزنەسكە تۇسەتىن سالماقتى ازايتۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىگى جوبانى بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋعا 633 ملن تەڭگە ءبولدى. وسىلايشا, ليزينگ سوماسى 3,5 ملرد تەڭگەگە دەيىن ازايدى.
ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس, جاڭا اۆتوبۋستار ساتىپ العانعا دەيىن سەمەيدىڭ جەكە تاسىمالداۋشىلارى جولاۋشىلار اعىنى جىلىنا 17 ملن ادام دەپ كورسەتكەن. الماتى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى جۇرگىزگەن تالداۋدان كەيىن ناقتى جىلدىق جولاۋشىلار اعىنى 57 ملن ادامدى قۇرايتىنى انىقتالدى. بۇل فاكتور ليزينگ ارقىلى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋدا نەگىزگى فاكتوردىڭ ءبىرى بولدى. ويتكەنى ەسەپتەۋلەر بويىنشا جوبا ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەدى. بيزنەستى قولداۋ ءۇشىن سەمەي قالاسىنىڭ اكىمدىگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار مارشرۋتتاردىڭ تيىمدىلىگى تومەن بولعان جاعدايدا, ولاردى سۋبسيديالاۋ بويىنشا مىندەتتەمە الدى.
الايدا قازىر SEMEY BUS جشس كاسىپورنى قيىن جاعدايعا تاپ بولىپ وتىر. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماسحان سماتلاەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنىڭ باستى سەبەبى – ءتيىمسىز مەنەدجمەنت. كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى جالاقىنى ۇنەمى كەشىكتىرەدى, زەينەتاقى جانە الەۋمەتتىك اۋدارىمدار جۇرگىزىلمەيدى. ايتالىق, قارىز سوماسى 168,5 ملن تەڭگەنى قۇرادى. وسى سەبەپتى جۇمىسشىلار ەكى رەت ميتينگىگە شىققان. سول كەزدە اكىمدىكتىڭ ارالاسۋىمەن قارىز وتەلىپ, شيەلەنىس جويىلعان بولاتىن. سونىمەن قاتار كاسىپورىن بيۋدجەتكە سالىق تولەمەي كەلەدى. قارىز – 316 ملن تەڭگە. قازىر سوت پروتسەستەرى ءجۇرىپ جاتىر. ەگەر تالاپ قاناعاتتاندىرىلسا, كومپانيانىڭ شوتى تۇتقىندالۋى مۇمكىن. دەمەك, تاسىمالداۋشىنىڭ قىزمەتى تەجەلۋى ىقتيمال.
– ليزينگ العان ساتتەن باستاپ SEMEY BUS جشس نەسيە بويىنشا شارتتىق مىندەتتەمەنى ورىنداماعان. كاسىپورىنعا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى دە بەرىلدى. الايدا قارىز وتەلمەگەن جانە بۇگىندە 1,1 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايىپ وتىر. كرەديت مەرزىمى وتكەن ساتتەن باستاپ «قدب-ليزينگ» اق كاسىپورىنعا ليزينگ بويىنشا بەرەشەكتى وتەۋ قاجەتتىگى جانە ليزينگ نىساندارىن الىپ قويۋ ارقىلى شارتتى مەرزىمىنەن بۇرىن بۇزۋ قاۋپى تۋرالى بىرنەشە رەت حاباردار ەتكەن. ەگەر بۇلاي بولسا, SEMEY BUS جشس-ءنىڭ قىزمەتى توقتايدى, – دەدى ا.سماتلاەۆ.
بۇدان بولەك, كاسىپورىننىڭ كوممۋنالدىق جانە جەكە ۇيىمدار الدىندا 347 ملن تەڭگە سوماسىندا بورىشتارى بار. ماسەلەن, 25 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا كومپانيانىڭ جالپى قارىزى شامامەن 2 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.
– ليزينگ بويىنشا بەرەشەكتى ەسەپكە الماعاننىڭ وزىندە, كاسىپورىن جالاقى, سالىق جانە وزگە دە تولەم بويىنشا 830 ملن تەڭگە كرەديتورلىق بەرەشەككە جول بەرگەن. وبلىستىڭ بارلىق اۆتوتاسىمالداۋشىلارى ىشىندە مۇنداي قارجىلىق جاعداي تەك SEMEY BUS جشس-دا عانا قالىپتاسىپ وتىر. سوندىقتان كاسىپورىننىڭ قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتىنە اۋديت جۇرگىزىلدى. بىرقاتار كەمشىلىك انىقتالدى, – دەپ اتاپ ءوتتى وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
مارشرۋتتار بويىنشا تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا جەتكىلىكتى كولىكتەرى بولا وتىرىپ, ءوز اۆتوبۋس پاركىنەن ەرەكشە ۇلكەن كلاستى اۆتوبۋستاردى جالعا العانى بەلگىلى بولدى. سونداي-اق جيناقتالعان قارىزعا قاراماستان, كاسىپورىن قاراجاتتى بيزنەس كلاستاعى جەڭىل اۆتوكولىكتى جالعا الۋعا, جيھاز بەن جابدىق ساتىپ الۋعا جۇمساعان. ۇيىم دامۋىنىڭ تەرىس ديناميكاسى ورىن السا دا, ىنتالاندىرۋ تولەمدەرىن جۇرگىزگەن.
كومپانيا مارشرۋتتار بويىنشا تاسىمالداۋ ىسىنە 2019 جىلعى قىركۇيەكتە كىرىستى, ال العاشقى سۋبسيديانى بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش 2020 جىلعى ناۋرىزدا جىبەرىلدى.
– جوبانىڭ جالپى سوماسى 170 اۆتوبۋسقا 4,2 ملرد تەڭگە, ال اكىمدىكتىڭ بىرلەسكەن قارجىلاندىرۋىن ەسكەرگەندە ليزينگ سوماسى 3,5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. كومپانيا جىل سايىن 3,5 ملرد تەڭگەگە سۋبسيديا تۇرىندە مەملەكەتتىك قولداۋدى, سونىمەن قاتار ءتاريفتى كوتەرۋدى سۇرادى, ياعني ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ولار بۇكىل جوبانىڭ قۇنىنا پارا-پار اقشا تالاپ ەتتى, – دەپ اتاپ ءوتتى ا.سماتلاەۆ.
سونىمەن قاتار 2021 جىلدىڭ 10 اقپانىندا كاسىپورىن قايتادان 3,5 ملرد تەڭگە, ال 21 اقپاندا 773 ملن تەڭگە سۇرادى. وسىدان كەيىن 29 ناۋرىزدا كومپانيا 2021-2022 جىلدارعا 3,7 ملرد تەڭگە, ياعني ەكى جىل ىشىندە 7,4 ملرد تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا سۇرادى. بۇل ليزينگ سوماسىنان ەكى ەسە كوپ.
سونىمەن بىرگە بيلىك وكىلدەرى اتاپ وتكەندەي, تاسىمالداۋشىدا سۇرالعان سومالار مەن ءتيىستى نەگىزدەمەلەردىڭ ناقتى دالەلى بولعان ەمەس جانە ءالى دە جوق. بىرنەشە كۇننىڭ ىشىندە سومالاردىڭ نەلىكتەن سونشالىقتى كۇرت وزگەرەتىنى بەلگىسىز. وسىلايشا, 2020 جىلدىڭ ناۋرىزىنان باستاپ كاسىپورىن تاراپىنان سۋبسيديالاۋ قاعيدالارىنا سايكەس تۇپكىلىكتى نەگىزدەلگەن ەسەپتەرى بار بىردە-ءبىر ءوتىنىم تۇسكەن جوق.
وسىعان قاراماستان, 2020 جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتەن از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىلاردان شىققان بالالاردىڭ جەڭىلدىكپەن جول جۇرۋىنە بايلانىستى تاسىمالداۋشىلاردىڭ شىعىندارىن وتەۋ ءۇشىن سەمەي قالاسىنا 140 ملن تەڭگە ءبولىندى. الايدا بۇل سومانىڭ 5,9 ملن تەڭگەسى عانا يگەرىلدى, ال قالعان اقشا وبلىس بيۋدجەتىنە قايتارىلدى.
وبلىس اكىمى ءبىرىنشى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, اعىمداعى جىلدىڭ بيۋدجەتىندە اتالعان ماقساتتارعا 500 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات قاراستىرىلعان. بىراق بۇگىنگى كۇنى تاسىمالداۋشىلار تەك 14 ملن تەڭگەنى, ونىڭ ىشىندە SEMEY BUS جشس تەك 8,4 ملن تەڭگەنى يگەردى. 500 ملن تەڭگە – سەمەي قالاسىنىڭ ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالاتىن قوماقتى قاراجات. ال تاسىمالداۋشى مەملەكەت بولگەن قاراجاتتى يگەرە الماي وتىر.
سونىمەن قاتار ساتىپ الىنعان 170 جاڭا اۆتوبۋستىڭ نەبارى جارتى جىلدان كەيىن 30-عا جۋىعى توقتاپ قالسا, بۇگىندە شامامەن 70-ءى ىستەن شىعىپ تۇر.
وبلىس اكىمدىگى قالا كولىك قاتىناسىنسىز قالماۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارا قابىلدانىپ جاتقانىن مالىمدەدى. ازىرگە كەزدەسۋگە دايىندىعىن بايقاتىپ وتىرعان «قدب-ليزينگ» اق-مەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. سۋبسيديا ءبولۋ ءۇشىن كاسىپورىننىڭ قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتىنە جانە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرىنە قۇقىقتىق تالداۋ جۇرگىزىلۋدە, ويتكەنى ءبارى بيۋدجەت زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلۋى ءتيىس.
– تاسىمالداۋشىلار وتىنىمدەرى نەگىزىندە قاجەتتى سۋبسيديا الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگە دەيىن بىردە-ءبىر نەگىزدەلگەن ءوتىنىم تۇسكەن جوق. ءبىز بۇل ماسەلە بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن بولامىز. كەز كەلگەن جاعدايدا كولىك قاتىناسىنىڭ توقتاۋىنا جول بەرىلمەيدى. قوعامدىق كولىكتەر بارلىق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار باعىتتار بويىنشا قالىپتى رەجىمدە قاتىنايتىن بولادى, – دەدى سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ.
ايتا كەتەرلىگى, سەمەي قالاسى ءماسليحاتىنىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسى وتكىزىلىپ, كاسىپورىنعا 500 ملن تەڭگە ءبولۋ ماسەلەسى قاراستىرىلادى. ودان ءارى بۇل ماسەلە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قارالاتىن بولادى.
