الايدا ەلىمىزدە كوپتەگەن سالادا كەڭەس وكىمەتى داۋىرىندە قالىپتاسىپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن ساقتالىپ قالعان ەسكى ستاندارتتار قولدانىلىپ جۇرگەنىن مويىنداۋ كەرەك. ال الەمدە سوڭعى كەزدە بولىپ جاتقان كۇردەلى سىن-قاتەرلى وقيعالار مەن داعدارىستار بىزدەن ولاردى شەشۋدىڭ وڭتايلى ءارى ءتيىمدى جولدارىن قاراستىرۋدى تالاپ ەتەدى. قازىرگى جاھاندانۋ كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, حالقىمىزدىڭ ءتول مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا جانە باسقا دا سالالارعا (اسكەري, ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت, قۇقىق قورعاۋ, سوت جۇيەسى جانە ت.ب.) ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق بولمىسىمىز بەن قۇندىلىعىمىزعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, وركەنيەتتى وزىق ەلدەردىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن ەسكەرىپ, جاڭا ستاندارتتارىمىزدى ازىرلەگەن دۇرىس دەپ پايىمدايمىز. ازيا مەن ەۋروپانىڭ تۇيىسكەن جەرىندە ورنالاسقان قازاقستاننىڭ گەوساياسي جاعدايىندا ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن ساقتاپ قالۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى وسى. مىسالى, ءبىر عانا اسكەري سالانى الاتىن بولساق, مۇندا قارۋلى كۇشتەردىڭ, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرامالاردىڭ قارىم-قاتىناستارىن, ونداعى جەكە قۇرامدى تاربيەلەۋ مەن وقىتۋ ادىستەرىن, ىشكى ءتارتىپتى رەگلامەنتتەيتىن, ساربازداردىڭ ۇرىستاعى ءىس-ارەكەتتەرى, كومانديرلەردىڭ اسكەرلەردى باسقارۋ تاسىلدەرى مەن مىندەتتەرى كوزدەلەتىن اسكەري جارعىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سول باياعى كەڭەس داۋىرىنەن قالىپ قويعان. كەڭەس وداعى ىدىراپ, ءوز ەگەمەندىگىن العان ەلدەردىڭ بارلىعىندا وسىنداي جاعداي ساقتالىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسى دا بار.
وسى ورايدا اتاپ ايتۋ كەرەك, قازىرگى كەزدە ازەربايجان سياقتى ەلدەر وزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتتارىن جاساۋدا. ءبىز جوعارىدا اتالعان ەلدەرمەن بىرگە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا مۇشەمىز. دەگەنمەن الەمدىك جاھاندانۋ ءۇردىسىن, اسىرەسە سوڭعى كەزدە بولىپ جاتقان گەوساياسي جاعدايلاردى ەسكەرەتىن بولساق, وندا ءبىزدىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن ءتول مەملەكەتتىك ستاندارتتارىمىز بولعانى ابزال. وزگە ەلدىڭ ستاندارتىنا ۇقساس, ماعىنالاس ستاندارت مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە وتە قاۋىپتى. سەبەبى بوتەن ەلدىڭ ىقپالىنداعى ستاندارت ساربازدارىمىزدان باستاپ, جوعارى لاۋازىمدى وفيتسەرلەرگە دەيىن ولاردىڭ ويلاۋ جۇيەسىنە, پسيحولوگياسىنا تەرىس اسەر ەتۋى مۇمكىن.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «جاھاندانۋ كەزىندە ەل جات جۇرتتىڭ ىقپالىنا بەيسانالى تۇردە ىلەسىپ كەتكەنىن اڭعارمايدى. باسقاشا ايتقاندا, ماجبۇرلىكتەن ەمەس, سانانىڭ ۋلانۋى ارقىلى ءوز ەركىمەن تورعا تۇسەدى. سوندىقتان جاڭا زاماننىڭ جاقسى-جامانىن ەكشەپ, ارتىقشىلىقتارىن بويعا سىڭىرۋمەن قاتار, تامىرىمىزدى بەرىك ساقتاۋىمىز قاجەت. ۇلتتىق بولمىسىمىزدان, ءتول مادەنيەتىمىز بەن سالت-داستۇرىمىزدەن اجىراپ قالماۋ – بارلىق وركەنيەتتەر ميداي ارالاسقان الاساپىراندا جۇتىلىپ كەتپەۋدىڭ بىردەن ءبىر كەپىلى», دەپ اتاپ كورسەتتى.
جاقىندا سەناتتا وتكەن پارلامەنتتىك تىڭداۋدا دا وسى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلانىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايشىقتالىپ, قاجەت بولعان جاعدايدا ءتيىستى زاڭ جوباسى ازىرلەنەتىنى دە اتالىپ ءوتتى. ءبىز ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەپ قانا قويماي, دامۋ تاريحىمىزدى نەگىزگە الا وتىرىپ, بۇگىنگى ومىرىمىزدە قولدانۋعا لايىقتى جاڭاشا كوزقاراسپەن ازىرلەنگەن ءارى زاڭدى تۇردە بەكىتىلگەن ستاندارتتار قالىپتاستىرۋعا جەتە نازار اۋدارۋعا ءتيىسپىز دەپ ويلايمىز.
مانسۇرحان ماحامبەتوۆ,
پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى
