كينو • 06 ءساۋىر، 2021

كينوتەاترلار كوروناۆيرۋس قۇربانىنا اينالدى

132 رەت كورسەتىلدى

بىلتىر ەلىمىزدە 368 كينوزالى بار 102 كينوتەاتر قىزمەت كورسەتكەن ەدى. بيىل ىسكە قوسىلعان 89 كينوتەاتردىڭ جۇمىسى ەندى جاندانا باستادى ما دەگەنىمىزدە، كارانتين شەكتەۋلەرى قايتا كيلىكتى. كينوكورسەتىلىم نارىعىنىڭ ەڭ ءىرى سەگمەنتى سانالاتىن الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى 31 كينوتەاتر جۇمىسىن توقتاتتى. وسى رەتتە ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى باسقارماسى توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى باۋىرجان شۇكەنوۆ قازاقستانداعى كينوتەاترلاردىڭ قازىرگى جاعدايىنان حاباردار ەتەتىن بىرقاتار دەرەكتى اتاپ كورسەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، كينوتەاترلار – كوروناۆيرۋستىڭ قۇربانىنا اينالدى، بىراق ونى قۇتقارۋعا ەشكىم ق ۇلىقتى ەمەس.

– كينوتەاترلار ءۇشىن كاران­تين­ شەك­تەۋلەرى قانشا­لىق­تى قيىن­ سوعۋدا؟

– ەگەر سالىستىرمالى تالداۋ جاسايتىن بولساق، نارىق كولەمى 50 پا­يىزدان استام مولشەرگە ازايدى. 2020 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىن وسى جىلمەن سالىستىرساق، ياعني ءبىز جاڭا جىلدان ەمەس، ءسال ەرتەرەك، قاراشا-جەلتوقسان ايلارىنان باستاپ جۇمىس ىستەي باستاعانىمىزعا قاراماستان، كينوتەاترلار اشىلعاننان كەيىنگى بەس اي ىشىندە بىلتىرعى تابىستىڭ ءتىپتى جارتىسىنا دا جەتە المادىق. وتە اۋىر جاعداي. بۇل دەگەنىمىز، كي­نو­­تەاترلاردىڭ ەڭ الدىمەن­ بانك­­­تەردىڭ، كوممۋنالدىق قىزمەت­تەر­دىڭ، جالعا بەرۋشىلەردىڭ الدىن­داعى مىندەتتەمەلەرىن جانە ءوز قىز­مەت­كەرلەرىنە ەڭبەكاقى تولەۋ بويىن­شا شارت­تاردى ورىنداي الماي وتىر­عا­نىن كورسەتەدى.

– كينوتەاترلاردىڭ بانكتەر­ ال­دىندا ۇلكەن سومادا قارىزى بو­لا­تىنى راس پا ؟

– ءيا. بىزدە بارلىق ءىرى كينوتەاتر­ جەلىلەرى كرەديتتەلگەن. بانك­تەگى قارىز بارلىعىندا بار جا­نە بۇل ءبىر نەمەسە ەكى ميلليارد­ شاماسىندا ەمەس. ياعني جىل بويى ءبىز كرەديتتەرىمىزدى جابا الماي وتىر­مىز. بىرەۋلەرگە اكتسيونەرلەر كو­مەكتەسىپ جاتقان نەمەسە بانك­تەر جەڭىلدىك جاسايتىن ءبىرلى-جا­رىم جاعداي كەزدەسەدى، بىراق بۇل دا ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن ەمەس. جاعداي وتە الاڭداتارلىق. جەلىلىك ءىرى كينوتەاترلار سوققىعا توتەپ بەرە الاتىن بولار، بىراق كوپتەگەن وڭىرلەردەگى ءبىر نەمەسە ەكى زالدى كينوتەاترلار مىندەتتەمەلەرىن ورىنداي المايدى. قازىرگى جاعدايدا ءوز قىزمەتكەرلەرىنە ەڭبەكاقىنى تولىق كولەمدە تولەپ وتىرعان كىشىگىرىم كينوتەاترلار جوق تا شىعار. مۇنداي جاعداي مامانداردىڭ بۇل سالادان كەتۋىنە اكەپ سوعادى. ەكىنشىسى – ءبىز كورەرمەندەرگە جاقسى دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتە المايمىز. ال ەڭ قيىنى – ديستريبيۋتورلار، كون­تەنتتىڭ قۇقىلى يەلەرى كينوتەاتر ەكراندارىنا قانداي فيلمدەردى شىعارۋ كەرەكتىگىن تولىقتاي جوس­پارلاي المايتىندىعىندا. ەڭ الدىمەن، بۇل ءبىزدىڭ قازاقستاندىق كينووندىرۋشىلەرىمىزگە، ءتۇسىرىلىمى اياقتالعان، كورەرمەن وتكەن جىلى اسىعا كۇتكەن، بىراق بيىل ەكرانعا شىقپاي قالعان فيلمدەرگە قا­تىستى. قازاقستاندىق كونتەنتتىڭ ازايۋى رەسەيلىك جانە شەتەلدىك كون­تەنتتىڭ كوبەيۋىنە الىپ كەلە جاتىر. ۇلتتىق پروكاتتا ۇلتتىق كينو ۇلە­سىنىڭ ازايۋى قيىن جاعداي.

– دەمەك، وتاندىق كينو كورەر­مەنسىز قالىپ وتىر عوي.

– ارينە. حالىقتى وتاندىق فيلم­­دەردى تاماشالاۋعا، تۇساۋ­كەسەر­لەرىن اسىعا كۇتۋگە ۇيرەتۋ ءۇشىن ونسىز دا ءبىراز كۇش پەن ۋاقىت كەتتى، تۇسىنەسىز بە؟ جانە قالىپتى دەڭگەيگە قاشان ورالاتىنىمىزدى بولجاۋ قيىن. قازىر ەكىنشى لوكداۋن باستالدى – نۇر-سۇلتان مەن الماتىداعى كينوتەاترلار تاعى دا جابىلدى. مۇنىڭ ءبارى كينو يندۋس­ترياسىنا اۋىر سوققى بولىپ ءتيدى. ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى وتكىزگەن ەكى پيتچينگتىڭ جوبالارى الدەقاشان پروكاتقا شىعۋى كەرەك، بىراق ونى كورسەتەتىن جەر جوق. كينوتەاترلار قيىن جاعدايدا، بۇل كينونى قالاي، قاي جەردە كورسەتەمىز؟ بارلىعى نارىق اۋقىمىنىڭ ازايۋىنا اكەپ سوعادى. سالدارى اۋىر – كينوتەاترلاردىڭ، زالداردىڭ سانى ازايىپ جاتىر. مەنىڭشە، ۇكىمەت پەن سالالىق مينيسترلىك كينو يندۋس­ترياسىنىڭ نەگىزى بولاتىن كينو­تەاترلىق بيزنەسكە ءبىر رەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدارعانى ءجون. كينو – قوعامعا اسەر ەتۋدىڭ ەڭ مىقتى يدەولوگيالىق قۇرالى ەكەنىن بىلەمىز، ەگەر ءبىز نارىقتىڭ وسى ماڭىزدى سەگمەنتىن، ەڭ ءىرى مادەنيەت پەن يدەولوگيا قۇرالىن جوعالتىپ الار بولساق، كەرى قايتارۋ قيىنعا تۇسپەك. بۇل بيزنەستىڭ دامۋىنداعى كەز كەلگەن كىدىرىس كينوتەاترلىق تەحنولوگيالاردىڭ نارىقتى بىر­نەشە جىلعا كەيىنگە شەگەرۋىنە اكە­لەدى. بۇعان كورەرمەندەردىڭ كينوتەاتر سياقتى ماڭىزدى دەمالىس تۇرىنەن باس تارتىپ، ينتەرنەتتەن فيلم كورۋى قوسىلادى.

– كينوتەاتر پروكاتىنىڭ كۇن سايىن قۇلدىراپ بارا جاتقانى قىنجىلتادى. ەكىنشى جاعىنان، دەندەپ بارا جاتقان پاندەميا ستاتيستيكاسى دا ءورشىپ بارادى. مۇنىڭ دۇرىس شەشىمى قانداي بولماق؟

– زالداردى 30 پايىزعا دەيىن عانا تولتىرۋ تۋرالى بۇعان دەيىنگى شەشىمدى قابىلداۋ جەڭىل بولعان جوق. دەگەنمەن جاعدايدان شىعۋدىڭ ءبىر امالى وسى بولدى. مۇنداي ستسەناريمەن كورەرمەندەردى قالاي دا ۇستاپ قالۋعا بولار ەدى. ادامدار كينوتەاتر قاۋىپسىز ورىن ەكەنىن كورۋى جانە ءتۇسىنۋى كەرەك. قازىرگى بوس ۋاقىتتى وتكىزۋ تۇرلەرىنىڭ ەڭ قاۋىپسىزى – كينوتەاترلار، وندا ارنايى وقىعان قىزمەتكەرلەر جۇمىس ىستەيدى. باقىلاۋ مەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا الگوريتم­دەر، تەحنولوگيالىق جابدىقتار، ءبىز ورىندايتىن سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتەردىڭ ەرە­جەلەرى بار. كينو­تەاترلاردى جا­بۋ­دىڭ ماعىناسى جوق. مۇنى شە­شىم قابىلداپ وتىرعان تۇلعالار تۇسىنۋلەرى قاجەت. بىراق جۇ­مىس ىس­تەۋگە رۇقسات بەرمەسە، وندا بۇل­ ۇيىم­دارعا كەمىندە بەلگىلى ءبىر جەڭىلدىكتەر نەمەسە كومەك قاراس­تىرۋى ءتيىس. بىزدە جۇمىس ىستەۋگە تىيىم سالعانىمەن، نە كي­نو­تەاتر­لارعا، نە جۇمىسسىز قال­عان قىز­مەتكەرلەرگە كومەك كور­سەتىل­مەيدى.

– وزگە ەلدەر، ماسەلەن، رەسەي بۇل تىعىرىقتان قالاي شىعۋدا؟

– ەۋروپادا قاتاڭ لوكداۋن بولدى. بىراق گەرمانيا، مەنىڭ بىلۋىمشە كينوتەاترلاردى جاپقان جوق، ول جەردە زالداردى تولتىرۋ سانىن ازايتتى، ءبىرىنشى 30%، سوسىن 20%، كەيىن 50% بولدى. ياعني ولار كينوتەاترلاردى جاپپاۋعا تىرىستى. رەسەي بۇل ماسەلەدە وتە تياناقتى كەلە جاتىر – كينوتەاترلاردى اش­قاننان كەيىن، ولار بىردەن زالدى تولتىرۋ مولشەرىن 50% دەپ بەكىتتى. سول مەجەنى ۇستاپ تۇر. رەسەي نارىعى ءىس جۇزىندە پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيدى قامتىدى، ولاردا تۇساۋكەسەرلەر، دالىرەك ايتقاندا، رەسەيلىك فيلمدەردىڭ تانىستىرىلىمدارى ءوتىپ تە جاتىر. وندا دا قاتاڭ باقىلاۋمەن، ارينە. كي­نوتەاترلار قاۋىمداستىعى، سول بيزنەستە جۇمىس ىستەيتىن ادامدار ءوز ىستەرىنە وتە جاۋاپتى. ارينە، بۇل كينوتەاترلاردىڭ سانيتارلىق قىزمەتتەردىڭ ەرەجەلەرىن بۇل­جىتپاي ورىنداعانىنا بايلانىستى ەمەس. بۇل Covid-19-بەن كۇرەسۋگە دەگەن جالپى مەملەكەتتىك كوزقاراس. مۇندا جالپىلاما ۆاكتسينالاۋ دا، اۋرۋلاردى باقىلاۋ دا بار. كا­سىپ­ورىننىڭ قىزمەتىن تولىق توق­تاتۋ ماسەلەنىڭ شەشىمى ەمەستىگىن ءتۇسىنىپ وتىر. ول ءىستى قايتا قالپىنا كەلتىرمەيدى. وڭتايلى امالىن تابۋ كەرەك. بارلىق ەۋروپا ەلدەرىندە كينونى قولداۋ ورتالىقتارى كينوتەاترلارعا كومەك كورسەتۋدە. رەسەيدە دە ناقتى قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلىپ، رەزەرۆتىك قوردان 2 ميلليارد رۋبلدەن استام قاراجات ءبولىندى. بۇعان دەيىن شامامەن ءدال وسىنداي سوما پروديۋسەرلىك كومپانيالارعا بەرىلگەن بولاتىن. بۇل – مەملەكەت باسشىلىعىنىڭ كينوتەاتر دەيتىن نارىق سەگمەنتىنە قانشالىقتى ۇلكەن ءمان بەرەتىنىن كورسەتەدى.

ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەم­لەكەت­تىك ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى ەسەتجان قوسىباەۆ جۋىر­دا ارنايى جيىن وتكىزىپ، قولداۋ جۇمىستارىنا 2 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات قاجەت ەكەنىن ايتتى. كينوتەاتر بيزنەسىنىڭ قالپىنا كەلۋى مەملەكەت قانداي كومەك كور­سەتە الاتىندىعىنا جانە ونىڭ نيەتىنە بايلانىستى. مەن بار كۇش-جىگەرىمىزدى سالۋىمىز كەرەك دەگەن پىكىردەمىن. مەحانيزم بار. ۇلت­تىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى، بىرىڭعاي وپەراتور بار. قولداۋعا كەرەمەت كوپ قاراجات كەتى­رەتىندەي كينوتەاتر جەلىلەرى سانى كوپ دەپ ويلامايمىن. بىراق از بولسا دا كينوتەاتر بيزنەسكە قاتىستى جاسال­عان وڭ ىقپالدار وسى سالادا جۇمىس ىستەيتىن بارلىق ادامدارعا ۇلكەن قولداۋ بولماق.

 

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

ايا ءومىرتاي،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار