قازاقستان • 17 ناۋرىز، 2021

زەينەتاقى قارجىسىن جەكە كومپانيالارعا بەرۋ پايدا اكەلە مە؟

239 رەت كورسەتىلدى

كوپشىلىك اسا ءمان بەرمەي، ءمان بەرسە دا ماڭىزىن ۇقپاي جاتقان باستاما – زەينەتاقى قارجىسىن جەكە كومپانيالارعا اۋدارۋ ماسەلەسى. اۋدارساق پايدا بار ما، اۋدارماساق نەدەن ۇتىلامىز دەگەن سۇراق بار. جىلداپ جيناعان اقشامىزدى كومپانيالار قالاي جۇمسايدى دەگەن دە ساۋال تۋادى. كومپانيالاردىڭ الەۋەتى بۇعان جەتە مە دەگەن سۇراق بار. ءار سۇراقتىڭ استارىنان قاۋىپ تە قىلاڭ بەرەدى.

بىزبەن سۇحباتتاسقان «بانكتسەنتر­كرەديتتىڭ» ەنشىلەس كومپانياسى – BCC Invest باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر ءدرونيننىڭ ايتۋىن­شا، بۇكىل سومانى جەكە باسقارۋشى كومپانياعا بەرە سالۋعا بولمايدى.

زەينەتاقى جيناعىنىڭ كونسەرۆاتيۆتى بولىگىن بەلگىلەنگەن شەك مولشەرىندە بجزق-دا ۇستاۋ كەرەك. بۇل ءسىزدىڭ مينيمالدى زەينەتاقىڭىزدىڭ كەپىلى ىسپەتتى. «قالعان بولىگىن جەكە باسقارۋشى كومپانياعا اۋدارۋعا بولادى. كومپانيالار جوعارى تابىستىلىق پەن تەڭگەنى قۇنسىزدانىپ كەتۋدەن ساقتايتىن ءىشىنارا قورعانىس ۇسى­نادى»، دەيدى ول.

بىرنەشە كۇن بۇرىن ءماجىلىس دەپۋتاتى امانجان جامالوۆ بۇل باستامانىڭ تابىس اكەلە قويۋى ەكىتالاي ەكەنىن ايتىپ ەدى.

– زەينەتاقى جيناعىن جەكە باسقارۋشى كومپانيالارعا اۋدارۋ تۇسىنبەستىك تۋدىرىپ وتىر. ولار قازىر بجزق قولداناتىن ەرەجەنى كوشىرىپ العان. تابىس تا سول دەڭگەيدە بولماق. جەكە باسقارۋشى كومپانيالار ءۇشىن الدەقايدا ىڭعايلى ينۆەستيتسيالىق دەكلاراتسيا قابىلداۋ كەرەك دەپ سانايمىن، – دەدى دەپۋتات.

ا.ءدرونيننىڭ ايتۋىنشا، قازىر جەكە باسقارۋشى كومپانيالاردىڭ تابىس­تىلىعىنىڭ ورتاشا دەڭگەيى – 17 پا­يىز. ال بۇل بجزق-دان ەكى ەسە جو­عارى.

– بجزق وتە ۇلكەن كولەمدەگى قار­جى­نى تابىستىلىعى اسا جوعارى ەمەس مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا ينۆەستيتسيالايدى. جەكە باس­قارۋشى كومپانيالار الدەقايدا تا­بىستى كورپوراتيۆتىك سەكتوردى تاڭ­­دايدى جانە قازاقستان ەكونوميكا­سى­نا عانا ەمەس، دامىعان ەلدەر كوم­پانيالارىنا دا ينۆەستيتسيا سالادى. مەنىڭشە، بجزق-نىڭ ءوزى سول كۇيى ۇسىنا الماعان دەۆالۆاتسيادان قورعاۋ ارەكەتى – جەكە باسقارۋشى كوم­پا­نيا­لار­دىڭ پايدالى ەكەنىن راستايتىن كۇشتى ارگۋمەنت، – دەيدى ساراپشى.

DAMU Capital Management باس ديرەكتورى مۇرات قاستاەۆ ينۆەس­تيتسيا­لىق كومپانيالارعا كوپ شەكتەۋ قو­يىل­عانىن ايتتى. «ماسەلەن، ۆا­ليۋتا­لىق قۇرالدارعا اقشا سالۋ كولەمى 50 پايىزدان اسپاۋى كەرەك. ونداي جاع­دايدا باسقارۋشى كومپانيالار پورت­فە­لىنىڭ بجزق پورتفەلىنەن ايىرماسى بول­ماي قالادى» دەدى.

ءبىزدىڭ ساۋالىمىزعا جاۋاپ بەرگەن ا.درونين بەلگىلەنگەن تالاپتار شەڭ­بە­رىندە ينۆەستيتسياعا تۇبەگەيلى باسقا ءتا­سىل قولدانىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى.

– قاداعالاۋشى كوپتەگەن جەكە زەي­­نەت­اقى قورىن شىعىنعا باتىرعان 2008 جىلعى ستسەناري قايتالانباس ءۇشىن باسقارۋشى كومپانيالاردىڭ شەك­تەن تىس اگرەسسيۆتى ستراتەگيا تاڭ­دا­ماعانىن قالايدى. الايدا جەكە باس­قارۋشى كومپانيالار پورتفەلىنىڭ بجزق پورتفەلىنەن ايىرماشىلىعى مول. بىرىنشىدەن، مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارداعى ۇلەسى الدەقايدا تومەن بولادى. ەكىنشىدەن، جەكە باسقارۋشى كومپانيالار پورتفەلىندە الەمگە اي­گى­­لى كومپانيالاردىڭ اكتسيالارى پايدا بولادى. اكتيۆتەرگە ەلدىك جانە ۆا­ليۋتالىق ءارتاراپتاندىرۋ جۇر­گى­زى­لە­دى. سونىمەن قاتار جەكە باس­قا­رۋ­شى كومپانيالار قىسقا مەرزىمدى مۇم­كىن­دىكتەردى بەلسەندى پايدالانىپ، پورت­فەل تەپە-تەڭدىگىن ءجيى وزگەرتە الادى، – دەيدى.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دا­مى­­تۋ اگەنتتىگى بەكىتكەن ەرەجە بو­يىن­شا كومپانيالار قارجىنى قابىل­داپ العان سوڭ، كىرىستىلىكتىڭ ەڭ تومەن دەڭ­گەيىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. قام­تا­ما­­سىز ەتە الماعان كومپانيا پايدا بول­­عان تەرىس ايىرمانى ءوز كاپيتالى ەسە­­بىنەن تولەيدى.

– تابىستىلىقتىڭ ەڭ تومەن دەڭگەيى بارلىق جەكە باسقارۋشى كوم­پا­نيا­لار­دىڭ باسقارۋىنداعى زەينەت­اقى اكتيۆ­تەرىنىڭ نومينالدى كىرىستىلىگىنىڭ ورتاشا الىنعان كوەففيتسيەنتىنىڭ 70 پايىزى دەڭگەيىندە بەلگىلەنەدى، – دەيدى اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ماريا حادجيەۆا.

بۇل ءتارتىپ باسقارۋشى كومپانيا­­­لار ءۇشىن ۇلكەن تاۋەكەل تۋدىرىپ، ولاردىڭ بەلسەندى قادام­دار­عا بارۋى شەكتەلىپ قالماي ما دەگەن سۇراق تۋا­­دى. بۇعان ساراپشى بىلاي جا­ۋاپ بەرەدى.

– راسىندا، وتەماقى بويىنشا تالاپ ەتۋ – ءدال قازىرگى ساتتەگى ەڭ ما­ڭىز­دى ماسەلە. قازىرگى جاعدايدا تا­بىس­­تىلىق باعدارى بارلىق التى باس­قا­رۋشى كومپانيانىڭ تابىستىلىق دەڭگەيىندە بولادى. ماسەلەن، ءبىر كومپانيا 5 پا­­­يىز كولەمىندە شىعىنعا باتسا، ەكىنشىسى – 10، ءۇشىنشىسى – 25، ءتورتىنشىسى 30 پا­يىز كولەمىندە تابىس كورسەتسە، وندا وسى كورسەتكىشتەر قوسىلىپ، 15 پايىز كولەمىندە ورتاشا تابىستىلىق پايدا بولادى. 10،5 پايىزدان (15*0،7) تومەن تابىس­تى­لىق كورسەتكەن بارلىق كومپانيا ءوزىنىڭ سالىمشىلارىنا 10،5 پا­يىزعا دەيىنگى ايىرماشىلىقتى تولەۋگە مىندەتتى. الايدا بۇل جەكە باس­قارۋشى كومپانيا­لار كونسەر­ۆا­تيۆ­تى ستراتەگيانى قولايلى كورەدى دە­گەن ءسوز ەمەس. بىرىنشىدەن، ونداي جاع­دايدا سالىمشىلاردىڭ بجزق-دا­عى اقشاسىن كومپانيالارعا اۋدارۋ­دىڭ نە ءمانى قالادى؟ ەكىنشىدەن، كونسەرۆاتيۆتى ستراتەگيانى تاڭداۋ كى­­­رىس­تىلىك وتەماقىسى تاۋەكەلىنىڭ جوق­­­تى­­عىن بىلدىرمەيدى. ماسەلەن، قور كون­­­سەرۆاتيۆتى ستراتەگيانى تاڭدادى جانە 9 پايىز تابىس كورسەتتى، ال ونىڭ بەس اگرەسسيۆتى ارىپتەسى 20 پا­يىز كورسەتتى دەلىك (سولاي بولۋى ابدەن مۇمكىن). مۇندايدا كونسەرۆاتيۆتى قور 9 بەن 12،7 پايىز اراسىنداعى (ورتاشا نارىقتان 0،7) ايىرماشىلىقتى وتەۋ­گە ءماجبۇر بولادى، – دەيدى بانك وكىلى.

قارجى كونسۋلتانتى وركەن ءدىنا­سى­لوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل باستا­ما­نىڭ قانشالىقتى تابىستىلىق اكەلەرى كوم­­پانيالاردىڭ قاراجاتتى دۇرىس ور­نا­لاستىرۋىنا بايلانىستى.

– نەگىزى، باسقارۋشى كومپانيا اق­شا­نى قانداي اكتسياعا سالامىن دەسە دە ءوزى بىلەدى. بىراق الەمدە زەينەتاقى قار­جىسىن ينۆەستيتسيالاۋدىڭ وزىندىك ستان­دارتتارى بار. سول ستاندارتتار­دى نەگىزگە الىپ باسقارسا، جاقسى پايدا تابۋعا مۇمكىندىك بولادى. قار­جى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى قانداي باعالى قاعازدارعا سالۋ جانە سالماۋ كەرەگى جايلى مول­شە­رىن بەل­گى­لەيدى. سول رۇقسات ەتىل­گەن اكتيۆ­تەر­دىڭ 50 پايىزى – مەم­لەكەتتىك تەڭگەلىك اقشالار. تاعى 50 پايىزىنا شەتەل ۆا­ليۋتاسىنداعى قۇرالدارعا سالۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. جالپى، زەينەتاقى اقشا­لارىن باس­قارۋدىڭ ەكى ءتۇرى بار – اكتيۆ جانە پاسسيۆ. مىسالى، نور­ۆەگيا قورى سالىمشىلار اقشاسىن ءپاسسيۆتى باسقارادى. بۇكىل الەمدەگى 9 مىڭ اك­تسيا­نى ساتىپ الا سالادى. مىناۋ جاقسى، مىناۋ جامان قاعاز دەپ باس قاتىرماي، الەمدىك يندەكستەردى قاي­تالاپ قانا وتىرادى، – دەيدى ساراپشى.

ماسەلەنى تالقىلاۋ كەزىندە تۋاتىن تاعى ءبىر سۇراق – سالىمشىلاردىڭ ينۆەستيتسيالىق پايدانى الۋ جايى. ءبىر تاراپ جىل سايىن سالىمشى تابىسىن الىپ وتىرۋى كەرەك دەسە، كەلەسى تاراپ بۇكىل قارجىنىڭ زەينەت جاسىنا جەتكەن سوڭ ءبىر-اق بەرىلۋىن قولدايدى. ءو.ءدىناسىلوۆ – ەكىنشى تاراپتىڭ جاق­تاۋ­شىسى.

– زەينەتاقى قارجىسىن جەكە كوم­پا­­نيالارعا بەرۋدەگى ماقسات – جىل سايىن ودان تابىس الىپ وتىرۋ ەمەس، زەينەت جاسىنا جەتكەن كەزدە مول اقشاعا يە بولۋ. تۇسكەن تابىس ينۆەس­تي­تسيالانۋى كەرەك. سوندىقتان جىل سا­يىنعى ينۆەستيتسيالىق تابىستى الىپ وتىرۋعا تىيىم سالۋ قاجەت. دەگەنمەن پروتسەسس اشىق بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. سالىمشى سالعان اقشاسىنىڭ قالاي، قانداي ماقساتتا جۇمسالىپ جاتقانىن ءبىلىپ وتىرعانى ءجون، – دەيدى قارجى كونسۋلتانتى.

ا.ءدرونيننىڭ سوزىنشە، قازىر ينۆەس­تي­تسيالىق تابىس بولىگىن شەشۋ ماسە­لەسىن قاداعالاۋشى تالقى­لا­پ جاتىر. «الايدا سالىمشى قوردان تۇسكەن تابىس جانە بجزق-نىڭ اي سايىنعى تولىق­تىرۋى ەسەبىنەن (جالاقىدان اۋدا­­رى­لاتىن زەينەتاقى ءتۇسىمى) اق­شا­­نى جەكە باسقارۋشى كومپانيا­دا جيناي الادى. قاجەتتى سومانى جي­ناعاننان كەيىن تابىستى قوسا العاندا، بۇكىل اقشا­نى بجزق-عا اۋدا­رۋ­عا (جىلىنا ءبىر رەت عانا)، ونى ءوزىڭىز قالاعان ماق­سات­قا پايدالانۋعا بولادى» دەيدى ول.

قازىرگى ءتارتىپ بويىنشا، ازاماتتار ينۆەستيتسيا اسەرىنەن ءوسىپ، كوبەيگەن قارجىسىن زەينەت جاسىنا جەتكەن سوڭ شەشىپ الادى. وعان دەيىن جىلىنا ءبىر رەت جەكە باسقارۋشى كومپانيانى اۋىس­تىرۋىنا، ەكى جىلدا ءبىر مارتە اق­شاسىن بجزق-عا كەرى قايتارۋىنا مۇم­كىندىك بار. سول ارقىلى اقشاسىن ءۇي الۋعا، باسقا دا ماقساتتارعا جۇمساي الادى.

بيىلعى 23 اقپانداعى مالىمەت بويىنشا زەينەتاقى پورتفەلىن باسقا­رۋشى­عا اۋدارۋعا بايلانىستى 87 ءوتىنىش تۇسكەن. اۋدارىمنىڭ جالپى سوماسى – 218،6 ملن تەڭگەدەن استام. سالىمشىنىڭ زەينەتاقى جينا­عى جەكە كومپانيا باسقارۋىنا: زەينەتا­قى قورىندا جينالعان سوماسى مەن جي­­ناقتىڭ ەڭ تومەنگى جەتكىلىكتى شەگى ارا­سىنداعى ايىرمادان اسپايتىن مول­شەردە; ءومىر بويعى تولەمدى قامتا­ما­سىز ەتەتىن ساقتاندىرۋ ۇيىمىمەن زەينەتاقى اننۋيتەتى شارتى جاسالعان جاعدايدا، سالىمشىنىڭ بجزق-داعى شوتىنداعى زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ قالدىعىنان اسپايتىن مولشەردە عانا بەرىلەدى.

BCC Invest وكىلىنىڭ ايتۋىنشا، باس­قارۋشى كومپانيالار ءوز كليەنت­تە­رىن كورمەيدى.

– ءبىز كىمنىڭ، قانشا مولشەردە قارجى اۋدارعانىن بىلمەيمىز. باسقارۋشى كومپانيا بجزق-دان كەزەڭ-كەزەڭىمەن اقشا الىپ، ونى سالىمشىلار مۇددەسى ءۇشىن باسقارادى. قاراجاتتىڭ جارتى­سى­نا جۋىعى شەتەلدىك ۆاليۋتامەن كور­­­سەتىلگەن قارجى قۇرالدارىنا با­عىت­­­­تالادى. پورتفەلدىڭ تەڭ­گە­لىك بو­­لى­گى كوبىنە تۇراقتى كىرىس قۇرال­دا­­­رىنا – كورپوراتيۆتىك سەكتور ەمي­تەنت­تەرىنىڭ وبليگاتسيالارىنا، سون­داي-اق وتىمدىلىكتى باسقارۋ ءۇشىن – قار­­جى نارىعىنىڭ قۇرالدارىنا سا­­لى­نادى. پورتفەلدىڭ ۆاليۋتالىق بو­لىگى نەگىزىنەن ۇلەستىك قۇرالدارعا: ين­دەكس­تىك قور، اكتسيالار جانە اكتسياعا دەپو­زيتارلىق قولحاتتار، «قاتتى ۆاليۋ­تامەن» كورسەتىلگەن ەۋرووبليگا­تسيا­لار جانە بالاما قۇرالدارعا سالىنادى. زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ين­ۆەس­تيتسيالاۋ ستراتەگياسى جىلىنا كەم دەگەندە ءبىر مارتە جاڭارتىلىپ، تۇزەتىلىپ وتىرادى، – دەيدى ا.درونين.

قازىر بجزق-مەن سەنىمگەرلىك باسقا­رۋ تۋرالى ءتورت كومپانيا شارت جاساس­قان. ولار – BCC Invest، Halyk Global Markets، Jýsan Invest جانە «سەنتراس سەكيۋريتيز» اكتسيونەرلىك قوعامدارى.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تاعى 1650 قازاقستاندىق ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:00

ۇقساس جاڭالىقتار