قوعام • 02 ناۋرىز, 2021

قايىرىمدى دا باتىل جاندار قۇرمەت تورىندە

527 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وزگەنىڭ قايعىسىن بولىسۋگە, رياسىز كومەككە دايىن, يگى ىستەردىڭ باستاۋشىسى بولاتىن جاندار از ەمەس. مەيىرىمدى, باۋىرمال, قايىرىمدى, جومارت ادامدار – كەز كەلگەن قوعامنىڭ نەگىزگى تىرەگى. وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى مەن قازاقستاننىڭ ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعى «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىن ءۇشىنشى جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرىپ جاتىر. اتالعان ءىس-شاراعا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ قاتىستى. بايقاۋ قايىرىمدىلىق يدەيالارىن ناسيحاتتاۋعا, بەلسەندى ازاماتتىق باستامانى دامىتۋعا باعىتتالعان.

قايىرىمدى دا باتىل جاندار  قۇرمەت تورىندە

جوباعا قاتىسۋشىلار ارا­سىن­­دا ۇدايى مۇقتاج ادام­دار­عا كو­­­مەكتەسىپ, ەكو­لو­گيا­لىق ما­سە­­­لەلەردى شەشىپ, الەۋ­مەت­­­­­تىك كاسىپكەرلىكتى جۇ­زە­گە اسى­­­رىپ جۇرگەن ءتۇرلى سا­­لا­دا قىز­مەت ەتەتىن كاسىپ­كەر­لەر, قو­عامدىق ۇيىم وكىلدەرى, ءبى­­لىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندا­رى, ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادام­دار, قۇقىق قورعاۋ ورگان­دا­رىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەر بار. ءداستۇرلى تۇردە بايقاۋ جەڭىم­پازدارىنىڭ ەسىمدەرى بەس اتالىم اياسىندا انىقتالادى: «اسار», «تۋعان جەر», «مەيىرىم جولىندا», «باتىل جۇرەك», «قايىرىمدىلىق تاريحى». الايدا بيىل كوميسسيا مۇ­شە­لەرى تاعى ەكى نومينا­تسيا – «بالا جۇرەگى» جانە «جانۋارعا مە­يىرىم» اتالىمدارىن تا­عا­يىنداۋ تۋرالى شەشىم قا­بىل­دا­دى.

بايقاۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ وتكەن نۇرسۇلتان نازار­باەۆ قورىنىڭ ديرەكتورى داريعا نازارباەۆا باي­قاۋ­عا قاتىسۋعا نيەت ەتكەن مەيىرىمدى, قا­يى­رىم­دى ادام­­دار­دىڭ سانى جىل سايىن كوبە­يىپ كەلە جات­قانىنا نازار اۋداردى. العاشقى بايقاۋ ۇيىمداس­تى­رىل­عاننان بەرگى ءۇش جىلدا قاتىسۋشىلار سانى جەتى ەسەگە ارتىپ, 2020 جىلدىڭ وزىندە 667 ادامدى قۇراعان.

– بيىلعى «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» ەرەكشە. كوروناۆيرۋس پاندەمياسى, كارانتيندىك شەكتەۋلەر ارقايسىمىزدىڭ ومىرى­مىز­گە اسەر ەتتى. بۇگىنگى شاراعا قاتى­سۋ­شىلار اراسىندا وسى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ءوز كۇشى مەن مۇمكىندىگىن اياماعان جانداردى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى, – دەدى قور ديرەكتورى.

قور جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر وقيعانىڭ ارتىندا ادام باسىنا تۇسكەن قايعى مەن مۇڭ, مەيىرىمدىلىك پەن ماحاببات تۇر. مەيىرىمدىلىك پەن ىن­تىماقتاستىق بىرلەسكەن كەزدە, توتەپ بەرە المايتىن قيىندىق بولماق ەمەس.

«بايقاۋعا قاتىسۋشىلار وزگە­لەرگە جاقسىلىق جاساۋدان ءلاززات تاباتىن, ومىرگە قۇش­تار, كەڭ جۇرەكتى جاندار. ولار وزدەرىنىڭ جارقىن ءىس-ارەكەت­تە­رىمەن وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلگى بولىپ قانا قوي­ماي, مەيىرىمدى بولۋعا ىن­تالان­دىرادى», دەدى داريعا نۇرسۇلتانقىزى.

جەتى اتالىمنىڭ ارقايسىسى بويىنشا جەڭىمپازدار مەن جۇل­دەگەرلەر انىقتالدى. سونى­مەن قاتار جۇلدەلى ورىندارعا يە بولماعان ۇزدىك فيناليستەر ىنتالاندىرۋ سىيلىعىن يە­لەندى. اتاپ ايتقاندا, «اسار» نوميناتسياسى بويىنشا – قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك قوعام اراسىندا ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارىن دايىنداۋ ءداستۇرىن تانىمال ەتۋگە قوسقان ەرەكشە ۇلەسى ءۇشىن سەمەي قالاسىنان ابىلايحان اسىلبايعا تاپسىرىلدى. «تۋعان جەر» نوميناتسيا­سى – كوپ بالالى وتباسىلارعا كومەكتەسكەن, سونداي-اق كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كەزىندە ادامداردى قۇتقارۋعا اتسالىسقان (17 ملن تەڭگەگە 185 ءوجج اپپاراتى, دارىلىك زاتتار ساتىپ الىندى, مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردى تاماقتاندىرۋ ۇيىمداستىرىلدى) سەمەي قالا­سىنىڭ تۇرعىنى داۋرەن كۇل­دىشەۆكە, ال «باتىل جۇرەك» نوميناتسياسى – 4 جاستاعى بالانىڭ باۋىرىن اۋىستىرۋعا دونور بولعان قوستاناي وبلى­سىنىڭ تۇرعىنى الەكسەي سىچۋگوۆقا, «مەيىرىم جولىن­دا» نوميناتسياسى – كوپ بالا­لى جانە از قامتىلعان وتباسىلارعا تۇراقتى نەگىزدە ماتەريالدىق كومەك كورسەتكەنى ءۇشىن (قور 20 مىڭنان استام وتباسىعا كومەكتەستى, 100 توننادان استام ازىق-ت ۇلىك تاراتتى) نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ «شاپاعات» قايىرىمدىلىق قورىنا بەرىلدى. سونداي-اق باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ «سىرىم ەلى» قوعامدىق-ساياسي گازەتى «قايىرىمدىلىق تاريحى» نوميناتسياسى بويىنشا ۇزدىك دەپ تانىلدى. باسىلىم وبلىس تۇرعىندارىنىڭ پروبلەمالارىن جاريالاپ, ونى شەشۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. گازەتتىڭ بەلسەندى پوزيتسياسى ارقىلى 13 وتتەگى كونتسەنتراتورى مەن ءدارى-دارمەكتەر, ەكى وتباسىنا ءۇي ساتىپ الىندى. ال «بالا جۇرەگى» نوميناتسياسىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن 16 جاستاعى دانا وتەباەۆا ۇزدىك اتاندى. ماراپات ءورت كەزىندە 3 بالانى قۇتقارۋداعى ەرەن ەرلىگى ءۇشىن بەرىلدى. «جانۋارعا مەيىرىم» نوميناتسياسىندا وسكەمەن قالاسىنان كەلگەن بوريس ششەرباكوۆ اتاپ ءوتىلدى. ول شىعىس قازاقستان تابي­عاتىن دارىپتەۋگە ۇلكەن ۇلەس قوستى, بوتانيكا, فاۋنيستيكا, ەكولوگيا بويىنشا 200-گە جۋىق عىلىمي جۇمىس پەن كى­تاپ شىعاردى. شەشەك شات­قالىندا «مەكتەپ جانىن­داعى ەكولوگيالىق قورىق» ۇيىم­داس­تىر­دى, وندا جاس ناتۋراليستەر ەكولوگيالىق پراكتيكادان ءوتىپ, وزدە­رىنىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىن جۇرگىزە الادى.

ايتا كەتەلىك, «قايىرىم­دىلىق كەرۋەنى» – يگى ىستەر جاسايتىن ادامداردى انىق­تاۋعا جانە ىنتالاندىرۋعا با­عىت­­تالعان جوبا. جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ءۇش جىلىندا وسىنداي 1 مىڭعا جۋىق قايىرىمدى ادام انىقتالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار