قوعام • 02 ناۋرىز، 2021

كوشباسشىلىق كىلتى

73 رەت كورسەتىلدى

تاياۋدا ميللياردەر يلون ماسك كوشباس­شى­لىققا قاتىستى قىزىق پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا MBA (ىسكەر­لىك باسقارۋ ماگيسترى) دارەجەسىن يەلەن­گەن­دەردى باسشىلىق قىزمەتكە قويۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل پىكىر امەريكالىق قوعامدى ءدۇر سىلكىندىردى دەسەك، ارتىق ايتقاندىق ەمەس.

سونىمەن، جەر-جاھاندى تەگىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىپ، مارستى مەكەندەۋدى ارمانداپ جۇرگەن ماسكتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، ناعىز كوشباسشى اتانۋعا MBA باعدارلاماسىن وقۋ جەتكىلىكسىز.

«ليدەرلىككە جەتۋ جولى MBA باعدارلا­ماسىن وقۋعا قاتىستى بولماۋى قاجەت. كوشباس­­شى اتانۋ ءۇشىن قاراپايىم قىزمەتتىڭ ءدامىن تاتىپ، پايدالى نارسە جاساي وتىرىپ، وعان ەڭبەك ءسىڭىرۋ قاجەت. بەدەلدى MBA باعدارلاماسىن تامامداعان كوپتەگەن تۇلەك ەشتەڭەنى بىلمەستەن، بىردەن باسشىلىق قىز­مەتكە جايعاسادى. ولار، بالكىم، PowerPoint-تا جاقسى تانىستىرىلىم جاساپ، جاقسى سويلەي الۋى مۇمكىن. بىراق نەنىڭ، قالاي جۇمىس ىس­تەي­تىنىن بىلمەيدى. ولار باسشى لاۋازىمىنا تومەننەن باستاپ كوتەرىلۋدىڭ ورنىنا، پاراشيۋتپەن سەكىرىپ تۇسكەندەي وتىرا قالادى. ولار نەنىڭ قاجەت ەكەنىن، جاقسى ءونىمدى قالاي جاساۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى»، دەدى ي.ماسك.

كوشباسشىلىق، باسقارۋشىلىق تۋرالى ءبىر بىلسە، يلون ماسك بىلەدى. ول Tesla، SpaceX كومپانيالارىنىڭ نەگىزىن قالاعان. بۇگىندە اتالعان كومپانيالار ءوز سالاسىنىڭ ۇزدىگى اتانىپ وتىر. Tesla ەلەكتركولىكتەردى شىعارۋدا الدىڭعى قاتاردا تۇر. ماسەلەن، بۇگىنگە دەيىن كومپانيا وسىنداي 1،5 ملن-نان استام اۆتوماشينانىڭ كىلتىن جاڭا يەسىنە تابىستاعان. بۇگىندە Tesla الەمدەگى ەڭ قىمبات برەند سانالادى.

SpaceX – عارىش سالاسىنا تىڭ سەرپىن اكەلدى. كومپانيانىڭ زىمىران تاسىعىشتارى – قازىرگى تاڭدا ەڭ ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى. ماسەلەن، Falcon راكەتالارى باسقالارعا قاراعاندا انا­عۇر­لىم ارزان ءارى عارىشقا اۋىر جۇكتەردى جەت­كىزۋگە مۇمكىندىگى مول. بۇدان بولەك، Space X شار­تاراپتى تەگىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتپەك.

يلون ماسكتىڭ ەكى بىردەي MBA دارەجەسى بار. ول ۋورتون بيزنەس مەك­تەبى مەن پەنسيلۆانيا ۋنيۆەرسيتەتىن ۇزدىك تامامداعان. ياعني ەكونوميكا جانە فيزيكا باعىتىندا ءبىلىم العان. سونداي-اق ءبىراز ۋاقىت ۋنيۆەرسيتەتتە قىزمەت ەتكەن. قىسقاسى، باسقارۋشىلىقتى دا، كوشباسشىلىقتى دا، MBA-نى دا بەس ساۋساعىنداي بىلەدى دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. بۇل، بىرىنشىدەن.

ەكىنشىدەن، وراسان جەتىستىكتەرگە جەتكەن، ناعىز كوشباسشىلىقتىڭ ۇلگىسىن كور­سەت­كەندەردىڭ ءومىربايانىنا ۇڭىلسەك، يلون ماسكتىڭ ءسوزىنىڭ جانى بار ەكەنىنە كوزىمىز جەتە تۇسەدى. ماسەلەن، الەمنىڭ ەڭ باي ادام­دارىنىڭ ءبىرى دجەف بەزوس ەڭبەك جولىن Exxon كومپانياسىندا ينجەنەر رەتىندە باس­تاعان. ءتىپتى كوللەدجدە وقىپ جۇر­گەندە ماكدونالدس تاماقتانۋ جەلىسىندە ۋاقىتشا اسپاز بولىپ جۇمىس ىستەگەن ەكەن. ۋنيۆەر­سيتەتتى تامامداعان سوڭ، Fitel كومپانياسىندا قاراپايىم قىزمەتكەر رەتىندە جۇمىسقا ورنالاسادى. ءتۇرلى جۇمىستاردى ىستەپ ءجۇرىپ، ءوزىنىڭ تالانتى مەن بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىندا ول D.E.Shaw&Co كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى اتانادى. كەيىنىرەك Amazon كوم­پا­نياسىنىڭ نەگىزىن قالادى.

Apple كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاعان ستيۆ دجوبستىڭ ەڭ العاشقى جۇمىسى تەحنيك بولعان. IT سالاسىنىڭ تاعى ءبىر كەنتاۆرى بيلل گەيتس تە بالا كەزدەن كومپيۋتەرگە قىزىعىپ وسكەن. ول ءجاسوسپىرىم شاعىندا-اق ايگىلى Microsoft Windows جۇيەسىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان ەكەن.

ۇلىبريتانيانىڭ پاتشايىمى ەليزاۆەتا II دە بىردەن تاققا جايعاسا سالعان جوق. ول جاستىق شاعىندا سانيتارلىق اۆتوكولىك­تىڭ مەحانيك-جۇرگىزۋشىسى بولىپ تەر توكتى. سودان بەرى تۇماندى البيونداعى كورول اۋلەتىنىڭ بۇكىل مۇشەسى ەڭبەك جولىن قارا­پايىم قىزمەتتەن باستايدى. ماسەلەن، حانزادا گارري 2007 جىلى قاقتىعىس قىزىپ تۇرعان اۋعانستاندا اسكەري بورىشىن وتەپ كەلدى.

بۇعان مىسال ءبىزدىڭ ەلدە دە جەتەرلىك. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەڭبەك جولىن 1960 جىلى «كازمەتاللۋرگستروي» ترەستىنىڭ قۇرىلىس باسقارماسىندا باستاعانى بەلگىلى. قاراعاندى مەتاللۋرگيا زاۋىتىنىڭ دوم­نا پەشتەرىندە شىڭدالىپ، كەيىن تاۋەلسىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى – ەلباسى اتاندى، ەلىمىزدى الەمگە تانىتىپ، ەڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوستى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا قاراپايىم قىزمەتتىڭ ءدامىن تاتتى. ول كسرو سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە جۇمىسقا كىرىپ، سينگاپۋر رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىكتە ەڭبەك ەتتى.

قورىتا ايتقاندا، كوشباسشىلىقتى مەڭ­گەرۋ، لاۋازىمدى قىزمەت اتقارۋ ءۇشىن جوعارى ءبىلىم جەتكىلىكسىز. وعان قوسا، تاجىريبە دە كەرەك. ەندەشە، MBA وقىپ كەلىپ، ورىنتاققا جاي­عاسقاندارعا قاراعاندا، ەڭبەك جولىن تومەننەن باستاعانداردىڭ تۇبىندە اسىعى الشىسىنان تۇسەتىنى انىق.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الداعى اپتا كۇن جىلىنادى

اۋا رايى • بۇگىن، 12:57

سۇيىسپەنشىلىك ساباعى

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

ەلوردادا كۇن جىلىنا باستايدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:57

تۇرمەگە كىتاپ سىيلادى

ايماقتار • بۇگىن، 10:10

جاقسىنىڭ اتى ولمەيدى...

رۋحانيات • بۇگىن، 08:31

تەڭدىك ءتۇبى – بىرلىك

ەلباسى • بۇگىن، 08:03

جەكە كۋالىكتىڭ قاجەتى بولمايدى

ساياسات • بۇگىن، 07:47

تالدىنىڭ ماڭىن تازارتتى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:38

جول ۇستىندەگى مۇزتاۋ

وقيعا • بۇگىن، 07:34

تالدىقۇدىق نەدەن تارىقتى؟

ايماقتار • بۇگىن، 07:33

جاھاندانۋ جايى وزەكتى

قوعام • بۇگىن، 07:24

حالىقارالىق شارتتار قارالدى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:14

تاميلانىڭ تارتۋى

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار