ايماقتار • 26 اقپان، 2021

ۆاكتسيناتسيادان كەيىنگى يممۋنيتەت، ەلەكتروندى پاسپورت جايلى نە بىلەمىز؟

177 رەت كورسەتىلدى

پاتوگەنمەن ۇشىراسقاندا ۆاكتسيناتسيالانعان ادامنىڭ ارتىقشىلىعى قانداي بولماق؟ بۇگىن كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا ەگۋدىڭ نە ءۇشىن ءتيىمدى بولاتىنى تۋرالى ەپيدەميولوگ، الماتى قالاسى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسەل قالىقوۆا باياندادى، دەپ حابارلادى Egemen.kz دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.

- بۇگىندە الماتى «جاسىل» ايماقتا، بىراق سارى ايماققا دا جاقىن ورنالاسقان. جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ قانداي جەدەل شارالار قابىلداۋ قاجەت، قالا تۇرعىندارىنا وزدەرىن جانە جاقىندارىن جۇقتىرۋ قاۋپىنەن قالاي قورعاۋعا بولادى؟

 

- شىنىندا دا، ەپيدەميالىق جاعداي وسىنىڭ الدىنداعى تۇراقتى بولعانىنا قاراماستان، قازىر «سارى» ايماققا جاقىن تۇر. وتكەن تاۋلىكتە الماتىدا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياعا پتر وڭ ناتيجە كورسەتكەن 110 ناۋقاس انىقتالدى. ينفەكتسيانى جۇقتىرۋ قۇرىلىمى بويىنشا جاعدايلاردىڭ 43%-ى قوعامدىق ورىندارعا بارۋدىڭ ناتيجەسى. اۋا رايىنىڭ كۇرت سالقىنداعانىن ەسكەرسەك، جۇقتىرۋ ءوسىمى ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەردە بولدى. جاسى بويىنشا وزگەرىستەر جوق-نەگىزگى بولىگى 21-30 جانە 40-49 جاس ارالىعىنداعى ادامدارعا تيەسىلى. قالا تۇرعىندارىن مۇمكىندىگىنشە ادامدار كوپ جينالاتىن ورىندارعا بارماۋعا شاقىرامىز. سونداي-اق، تەمپەراتۋرانىڭ كۇرت تومەندەۋىن ەسكەرسەك، رەسپيراتورلىق ينفەكتسيالاردىڭ، جرۆي، تۇماۋدىڭ، سونداي-اق COVID-19 تارالۋ قاۋپى ارتادى.

 

- الماتىدا حالىقتى ۆاكتسيناتسيالاۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلۋدە. قانشا ەپيدەميولوگقا ۆاكتسينا ەگىلدى؟ ءوزىڭىز ۆاكتسيناتسيا الدىڭىز با؟

 

-  رەسەي فەدەراتسياسىندا وندىرىلگەن «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن قولدانا وتىرىپ، كۆي-گە قارسى ۆاكتسيناتسيالاۋ 1 اقپاندا باستالدى. وسى كەزەڭدە بارلىعى 1750 ادام ۆاكتسينا الدى. بۇل «قاۋىپتى ايماققا» كىرەتىن بارلىق ادامدار: بارلىق دەڭگەيدەگى جانە بولىمشەلەردەگى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى، سانيتارلىق دارىگەرلەر. الماتىدا 57 ەپيدەميولوگقا ۆاكتسينا ەگىلدى. ۆاكتسيناتسيا پروتسەسىنە قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنىنىڭ گام-كوۆيد-ۆاك ۆاكتسيناسى قوسىلادى. 2021 جىلدىڭ 2 توقسانىنان باستاپ ۆاكتسيناتسيا پروتسەسىنە وتاندىق ءونىم - QazCovid-In پرەپاراتىن قوسۋ جوسپارلانۋدا.
ۆاكتسيناتسيالاۋعا كەلەتىن بولساق، ءيا، 9 اقپان كۇنى ءبولىم باسشىلارىمەن جانە دەپارتامەنت ماماندارىمەن بىرگە مەدەۋ اۋدانىنىڭ 1-ەمحاناسىنان ۆاكتسيناتسيالاۋدان وتتىك. ەگۋ الدىندا ءبىز ەگۋ جۇرگىزۋگە ەرىكتى تۇردە حاباردار ەتىلگەن كەلىسىمگە قول قويدىق. مەن ەشقانداي ەلەۋلى جاناما اسەرلەردى بايقامادىم. ارىپتەستەردىڭ بۇلشىق ەتتەرى ازداپ اۋىردى، ءبىر قىزمەتكەردىڭ كەشكى مەزگىلدە ىستىعى كوتەرىلدى، بىراق كوپ ۇزاماي باسىلدى. بۇل نەگىزىنەن قالىپتى جاعداي. ادام اعزاسى كەز كەلگەن ۆاكتسينالاردى ەنگىزۋگە يممۋنيتەتتى قالىپتاستىرۋمەن، سونداي - اق يممۋنداۋدان كەيىنگى قولايسىز كورىنىستەردى-ۆاكتسينانى ەنگىزگەن جەردەگى دەنە تەمپەراتۋراسىنىڭ قىسقا مەرزىمدى جوعارىلاۋى، قىزارۋ جانە ءىسىنۋ سياقتى جاعىمسىز بەلگىلەرى ارقىلى جاۋاپ بەرەدى. ۆاكتسينانىڭ ەكىنشى كومپونەنتىن الۋ ءۇشىن 1414 نومىرىنەن 21 كۇن – 2 ناۋرىزدا نە الۋىم كەرەك ەكەندىگى تۋرالى حابارلاما كەلدى.

- ۆاكتسينانى جاساۋ (ازىرلەۋ) پروتسەدۋراسىنا جانە ونىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگىنە توقتالىپ وتەسىز بە.

 

- ۆاكتسينالار ونداعان جىلدار بويى زەرتتەلگەن تەحنولوگيالار بويىنشا جاسالدى. ارينە، بۇل ءبىز ءۇشىن جاڭا ۆيرۋس، جانە ءبىز وسى نەمەسە باسقا ۆاكتسينادان تۋىنداعان يممۋنيتەتكە قالاي جاۋاپ بەرەتىنى تۋرالى تەوريالىق تۇرعىدان عانا ايتا الامىز. بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكادا ەگىلگەندەر اراسىندا كۆي-عا قارسى يممۋنداۋدان كەيىن ەلەۋلى قولايسىز كورىنىستەر تىركەلگەن جوق.ەگەر «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى تۋرالى ايتاتىن بولساق، ۇلىبريتانيا عالىمدارىنىڭ پىكىرىنشە، ونىڭ تيىمدىلىگى شامامەن 92% قۇرايدى. سونىمەن قاتار، «سپۋتنيكتەن» كەيىنگى يممۋنيتەت كەم دەگەندە ەكى جىل ساقتالۋى مۇمكىن ەكەندىگى دالەلدەندى. سونداي-اق، ۆاكتسينانى جاساۋشىلار Covid-19-دىڭ  ورتاشا جانە اۋىر اعىمىنان 100% قورعايتىنىن ايتادى.


- COVID-19-عا يممۋنيتەت تەز جوعالادى دەگەن پىكىر بار. بۇل ۆاكتسيناتسيانىڭ پايداسىز ەكەنىن بىلدىرە مە؟-

 

تاعى دا قازىر شىندىققا سايكەس كەلمەيتىن جاڭالىقتار كوپ. اۋرۋعا شالدىققان ادامداردا پايدا بولاتىن تابيعي يممۋنيتەتتى جانە ۆاكتسيناتسيادان كەيىن پايدا بولعان يممۋنيتەتتى اجىراتا ءبىلۋ كەرەك. باسقاشا ايتقاندا، تابيعي ينفەكتسيا كەزىندە ۆيرۋس تىنىس الۋ جولدارى ارقىلى وتەدى. ايتالىق، يممۋندىق جۇيەنىڭ نەگىزگى مۇشەلەرى ىشكى ورتادا. بۇل جاعدايدى رەسپيراتورلىق ينفەكتسيالاردىڭ بارلىق قوزدىرعىشتارى بۇرىننان قولدانىپ كەلەدى. ال ۆاكتسيناتسيا كەزىندە ۆيرۋستىق انتيگەندەر قانعا ەنگىزىلىپ، يممۋندىق جۇيەگە تىكەلەي ۇسىنىلادى.ءتىپتى ادەتتەگى تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانى الىڭىز، مەن ونى سوڭعى 10 جىل سايىن قابىلدايمىن جانە پايداسى تۋرالى ناقتى ايتا الامىن. مەن ەپيدەميولوگيا سالاسىندا ءبىراز ۋاقىت جۇمىس ىستەدىم جانە ءوز باقىلاۋلارىممەن بولىسە الامىن: تۇماۋمەن اۋىراتىنداردىڭ اراسىندا ۆاكتسيناتسيا بولعان جوق. سول سياقتى، كوروناۆيرۋس جاعدايىندا: ەگەر ۆاكتسيناتسيا پاتوگەنمەن كەزدەسكەندە 100% قورعاماسا دا، مۇنداي پاتسيەنت ۆاكتسيناتسيالانباعان ادامعا قاراعاندا ۇلكەن ارتىقشىلىققا يە بولادى.

- ەلەكتروندىق ۆاكتسيناتسيا پاسپورتىنا قاتىستى كوپتەگەن سۇراقتار تۇسۋدە. وسى تۋرالى ءتۇسىندىرىپ بەرىڭىزشى.

 

- ۆاكتسيناتسيانىڭ ەلەكتروندى پاسپورتى- بۇل ادامدى ۆاكتسيناتسيالاۋدىڭ مەديتسينالىق تاريحى. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ دامۋى اياقتالۋ ساتىسىندا. ەگۋدىڭ ەلەكتروندىق پاسپورتى ەگۋ راسىمىنەن وتكەننەن كەيىن تىكەلەي eGovMobile ءموبيلدى قوسىمشاسىندا قولجەتىمدى بولادى. ۆەپ-دا ازامات تۋرالى، ول العان ۆاكتسينانىڭ ءتۇرى، ۆاكتسيناتسيا پروتسەدۋراسىنىڭ كەزەڭدىلىگى، سونداي-اق ۆاكتسيناتسيادان كەيىنگى كەزەڭدەگى باقىلاۋ تۋرالى اقپارات بولادى.ايتا كەتۋ كەرەك، ۆەپ – بۇل بۇرىننان بار كوپجىلدىق تاجىريبەنىڭ ساندىق انالوگى، ول بارىمىزگە «ەگۋ پاسپورتى» رەتىندە بەلگىلى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حالىققا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن ونى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىردى.


- كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۆاكتسيناتسيالاۋ جاعدايىندا بەتپەردە تاعۋدى جالعاستىرۋ قاجەت پە؟ ول قانشالىقتى ءتيىمدى؟ 

 

- بارلىعى بەتپەردە رەجيمى مەن باسقا دا  الدىن الۋ شارالارىن ساقتاۋى ءتيىس. ءتىپتى مەديتسينالىق ەمەس بەتپەردەنىڭ ءوزى وتە ءتيىمدى قورعانىس قۇرالى. ول قاشىقتىقتى ازايتادى. سونىمەن قاتار، بەتپەردەلەر سيمپتومسىز ينفەكتسيا جاعدايىندا، ادام اۋرۋى تۋرالى بىلمەگەن كەزدە قاجەت. سيمپتومسىز تاسىمالداۋشىلارمەن ينفەكتسيانىڭ تارالۋى بۇكىل الەمدە Covid-19 تارالۋىنا سەبەپ بولۋى مۇمكىن ەكەندىگى انىقتالعاننان كەيىن، ددسۇ بارلىعىنا بەتپەردە كيۋدى ۇسىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

كوز تويمايتىن كوتتەدج قالاشىعى

ايماقتار • بۇگىن، 08:33

تىلەۋلى باتىردىڭ قانجارى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

تۇقىمباقتاعى تىندىرىمدى ءىس

ايماقتار • بۇگىن، 08:22

بىرلىگى جاراسقان ەلمىز

پىكىر • بۇگىن، 08:10

قازاق كىتابىنىڭ كۇنى قاجەت

قوعام • بۇگىن، 07:57

«بولاشاقتىڭ» عالىمدارى

عىلىم • بۇگىن، 07:42

ارىنعازى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:32

امانات ارقالاعاندار

رۋحانيات • بۇگىن، 07:31

2020: مۋزەيگە قانشا ادام باردى؟

رۋحانيات • بۇگىن، 07:29

ەلداناعا ەل ريزا

سپورت • كەشە

جۇمەكەننىڭ «بالاۋساسى»

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار