ءبىلىم • 26 اقپان، 2021

وقۋ ۇدەرىسىن قازاقشالاۋعا قوسقان ۇلەسى زور

3 رەت كورسەتىلدى

ادامدى تانىمال ەتەتىن قادىر-قاسيەت كوپ قوي. بىرەۋدى تالانتى، ەندى بىرەۋدى تىنىمسىز ەڭبەگى نەمەسە ەرەكشە قابىلەتى تانىمال ەتىپ جاتادى. ادامنىڭ سونداي كوپ قىرلارىنىڭ ءبىرى دەپ تياناقتىلىقتى دا اتار ەدىك.

ءبىز تانىعان بەگەندىك ۋتي­باەۆ­تىڭ بۇرىنعى تسەلينوگراد اۋىل­شارۋاشىلىق ينستيتۋتىندا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جولعا قويۋ­داعى ەڭبەگى ەرەن. عالىم ارىپتەسىمىزدىڭ وسى ەڭبەگىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ، العىس ايتۋ كۇنى قارساڭىندا ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز.

1975 جىلى تسەلينوگراد اۋىل­شارۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ (قا­زىرگى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋني­ۆەر­سيتەتى) ەكونوميكا فاكۋل­تەتىنە وقۋعا تۇسكەن ول. وقۋ ور­­نىندا دا بارلىق قوعامدىق شارۋاعا، اسىرەسە، عى­لىمي-زەرت­تەۋ جۇمىستارىنا بەل­سەندى ارالاسىپ، ىزدەنىسكە دەگەن قى­زىعۋشىلىعىن تانىتتى. ديپ­لومىن العان سوڭ وسى وقۋ ورنىنا عىلىمي قىز­مەتكەر رەتىندە ورنالاسىپ، كوپ ۇزاماي ستاتيستيكا كافەدراسىنا اسپيرانتۋراعا قابىلداندى. 1984 جىلى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دارەجەسىندە ويداعىداي ديسسەرتاتسياسىن قورعادى.

سودان بەرگى ۋاقىتتا بەگەندىك ساۋىت ۇلى ءوزى وقىعان وقۋ ورنىن­دا اعا وقىتۋشى، دوتسەنت، كافەدرا مەڭگەرۋشىسى قىزمەتتەرىن جوعارى عىلىمي-پەداگوگيكالىق دەڭگەيدە ابىرويمەن اتقارا ءبىلدى. دەكاننىڭ ورىنباسارى، ودان كەيىن 1989-1997 جىلدار ارالىعىندا ەكونوميكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى بولدى.

1986 جىلى رەسپۋبليكانىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك وقۋ ورىندارى اراسىندا العاشقى بولىپ تسەلينوگراد اۋىل شارۋا­شىلىق ينستيتۋتىندا ساباق ءۇردىسىن قازاق تىلىندە وقىتۋ جۇ­مىسى ۇي­ىم­داستىرىلدى. مىنە، وسى كەزەڭدە بەگەندىك ساۋىت­ ۇلى ءوزىنىڭ باستاماشىل تاماشا قاسيەتىمەن كوزگە ءتۇستى. ۋني­ۆەرسيتەتتەگى مەم­لەكەتتىك تىلدە وقىتاتىن العاشقى وقى­تۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە كوپ­­تەگەن جەتىستىككە جەتە باستادى. اسىرەسە، وقىتۋ ءۇردىسىن قا­زاق ءتىلدى اۋديتورياعا لايىقتاپ قاي­تا ۇيىمداستىرۋدا، ونى وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارمەن جانە وقۋ­لىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ با­عىتىندا ەكونوميكا فاكۋلتەتى دەكانى رەتىندە ولشەۋسىز ۇلەس قوستى.

وتكەن عاسىردىڭ 90-نشى جىلدارى قيىن دا اۋىر جىلدار ەدى. بەگەندىك ساۋىت ۇلى ەكو­نوميكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكا­نى رەتىندە سول جىلدارى كۇر­دەلى ماسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلدى. قالاي بولعاندا دا ونى شەشۋ جولىندا ايانىپ قال­مادى. مىسالى، قارجىنىڭ جەتىس­پەۋشىلىگىنە قاراماي جاتاق­حا­نا­نىڭ جوندەلۋى، وقۋ ءۇردىسىن توق­تاتپاۋ امالدارىن تاۋىپ، وقى­تۋشىلار قۇرامىن ساقتاپ قالۋ­دا بار مۇمكىندىگىن پايدالاندى. ب.ۋتيباەۆتىڭ ەڭبەگى باعالانىپ، 1997 جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالدى.

ول 1999-2001 جىلدارى ەسەپ جانە ستاتيستيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، 2001 جىلدان بۇگىنگە دەيىن ەسەپ جانە اۋديت كافە­درا­سىنىڭ دوتسەنتى قىزمەتىن اتقا­رىپ كەلەدى. جالپى، قازىرگى ەڭبەك ەتىپ جاتقان ۇجىمىنداعى جۇمىس ءوتىلى 41 جىلدى قۇرايدى.

بەگەندىك ساۋىت ۇلىنىڭ تاعى ءبىر قىزمەتتىك كەزەڭى – 2003-2010 جىلدارى قازاق ەكونوميكا، قارجى جانە حالىقارالىق ساۋدا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋ ءىسى جونىندەگى پرورەكتور بولىپ قىزمەت ات­قار­عانى. وقۋ ورنىندا سول كەزدەگى رەكتور، ۇعا اكادەميگى، ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى، پروفەسسور، مارقۇم ع.سەيىت­قاسىموۆتىڭ شاقىرۋىمەن كەلگەن.

پرورەكتورلىق قىزمەتتى دە بەگەندىك اعامىز بارلىق جا­ۋاپ­­­­كەرشىلىكپەن، ابىرويمەن، ادال اتقارا ءبىلدى. جا­ڭا ۋني­­­ۆەر­­سيتەتتىڭ وقۋ عيما­را­­تىن سا­لۋ­دا دا، پروفەسسور­لار مەن وقى­تۋ­شىلاردى جۇ­مىل­دى­رۋدا دا، وقۋ پرو­تسە­سىنە العاش­قى قاتاردا كرە­ديتتىك جۇيە­نى ەن­گىزۋدە دە ءوزى­نىڭ ۇي­ىم­­داس­­تىرۋشىلىق-باس­قا­رۋ­شى­­لىق قا­بىلەتىن تولى­عى­مەن كورسەتكەن، دەيدى ارىپ­تەس­تەرى. ۋني­ۆەرسيتەتتەگى ەڭبەگى باعا­لا­نىپ، 2007 جىلى «استاناعا − 10 جىل» مەدالىمەن، 2008 جىلى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ العىس حاتىمەن، 2009 جىلى ەكو­نوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مي­نيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.

جوو-دا ىستەگەن ۋاقىتىندا ب.ۋتيباەۆ وقىتۋشىلىق قىز­مەتىمەن قاتار، عىلىمي جۇمىس­تارمەن دە جۇيەلى تۇردە اينالىستى. عالىمنىڭ بۇل رەتتەگى جۇمىستارى رەسپۋبليكانىڭ ەكونوميكا، قارجى، مەملەكەتتىك بيۋدجەت، جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ مەن اۋىلدىق ايماقتاردى دامىتۋ سياقتى ءتۇرلى ماسەلەلەرىنە ارنالعان. ول 160-تان استام عى­لىمي ەڭبەكتىڭ، ونىڭ ىشىندە 3 مونوگرافيا، قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە دايىندالعان 12 وقۋ­لىق، باسقا دا وقۋ قۇرال­دارىنىڭ اۆتورى. 5 وقۋلىعى جوو جا­نە جوعارى وقۋدان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ رەسپۋبليكالىق وقۋ-ادىس­تەمەلىك كەڭەسىنىڭ «الەۋمەتتىك عىلىمدار، ەكونوميكا جانە بيزنەس» ماماندىقتار توبى بويىنشا وقۋلىق جانە وقۋ قۇرالدارى رەتىندە باسپاعا ۇسىنىلعان. سون­داي-اق ب.ۋتيباەۆ – قازاق تىلىندە جارىق كورگەن «مەملەكەتتىك بيۋدجەت» اتتى العاشقى وقۋلىقتىڭ اۆتورى.

بۇگىندە ەسەپ جانە اۋديت كا­فەدراسىنىڭ دوتسەنتى رەتىندە ستۋدەنتتەرگە ۇستازدىق ەتە ءجۇرىپ، عى­لىمنان قول ۇزگەن جوق. ونىڭ شاكىرتتەرى ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇك­پىرىندە ابىرويمەن قىزمەت اتقا­رۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا جو­عارى لاۋازىمدى باسشىلار مەن كاسىپكەرلەر، ەكونوميستەر مەن بۋحگالتەرلەر، باسقا دا بىلىكتى ماماندار بارشىلىق.

 

بازارحان رۋستەمباەۆ،

ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءسوزدىڭ جەتى بوياۋى

تانىم • كەشە

ورازانىڭ ءار ءساتى ساۋاپ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار