ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە 128 جوعارى وقۋ ورنى بار. بۇگىندە حالىقارالىق رەيتينگتە جەتەكشى ورىنداردان كورىنىپ جۇرگەن وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋ باعدارلاماسى وتاندىق ءبىلىم نارىعىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلە مە؟ وقۋ بىتىرگەنىمەن, ماماندىعىنا وراي جۇمىس تابا الماي جۇرگەن ماماندار ماسەلەسى وقۋ ورىندارىنىڭ دارەجەسىمەن قانشالىقتى بايلانىستى؟ سالاداعى رەفورمالاردىڭ كەلەشەگى قانداي؟ قوعامدا ءبىلىم سالاسىن تولعاندىرعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى تۇيتكىل كوپ. وسى ورايدا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور كارىمبەك قۇرماناليەۆ «پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, قاشانعى ساپاسىز جوعارى وقۋ ورىندارى «ديپلوم باسىپ شىعارۋدى جالعاستىرا بەرمەك؟» دەپ الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ساپاسىز ءبىلىم بەرەتىندەرىن جابۋعا پارمەن بەرىپ وتىر, وسى ورايدا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەملەكەتتىك ماڭىزى مول ماسەلەدە بايىپتىلىق تانىتىپ, ۋنيۆەرسيتەتتەردى باس ليتسەنزياسىنان ايىرۋ ەمەس, ساپاسىز ماماندىقتار ليتسەنزياسىنىڭ كۇشىن جويۋدان باستاسا, ناتيجە بولادى. ال قوعامدا الاڭداۋشىلىق تۋعىزعان ماسەلەنىڭ ءبىرى – توقسان جىلدىق تاريحى بار, كەڭەستىك كەزەڭدە ورتالىق ازياداعى جەتەكشى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىندا بولعان قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا اكادەمياسىنىڭ ليتسەنزياسىنان ايىرىلۋى. بۇل ماسەلەدە ءتيىستى مينيسترلىك ءۇشىن اقپاراتتىڭ ازدىعى ىقپال ەتىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن پروفەسسور «پرەزيدەنتىمىزدىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا سايكەس اتالعان جوعارى وقۋ ورنى قانداي بىلىكتىلىك تالاپتارىنا ساي بولمادى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى, وقىتۋشى-پروفەسسورلار الەۋەتى قاي دەڭگەيدە ەكەندىگى تۋرالى تولىققاندى اقپارات بەرىلگەندە, قوعامدا مۇنداي ەكىۇشتى پىكىر قالىپتاسپاس ەدى. ەلىمىزدىڭ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىنا تالاي بۋىن مامانداردى دايارلاپ شىعارىپ, دوستاستىق ەلدەرىنە ءمالىم بولعان وقۋ ورنىن جاۋىپ تاستاۋعا نە تۇرتكى بولدى؟» دەگەن قىنجىلىسىن ءبىلدىردى. وسى ورايدا جوعارى وقۋ ورىندارىن تەكسەرگەندە, الەمدىك جۇيەدە قالىپتاسقان اككرەديتتەۋ ۇدەرىسىنە ءمان بەرۋ قاجەت ەكەندىگىن ايتتى.
پروفەسسور «ەلىمىزدەگى ەكى ۇلتتىق اككرەديتتەۋ ورتالىعى بەرگەن سەرتيفيكاتتاردىڭ سالماعى بولماي, تەكسەرۋشىلەر ولار بەرگەن سەرتيفيكاتقا سەنىمسىزدىك تانىتاتىنى قالىپتى جاعدايعا اينالىپ بارا جاتقانداي. دۇنيەجۇزىنىڭ ءبىلىم جۇيەسى مەملەكەتتىك باقىلاۋدان كەتىپ, جالپى حالىقتىق اككرەديتتەۋ ورگاندارىنىڭ قورىتىندىسىنا قۇلاق اسىپ جاتقان كەزەڭدە مينيسترلىكتىڭ باعىتىن ايقىنداپ العانىمىز ابزال. وسى ورايدا جوعارى ءبىلىم ساپاسىن كوتەرەمىز دەسەك, الەمدىك تاجىريبەگە يەك ارتۋ قاجەت. دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەدە جوعارى ءبىلىم جونىندەگى ديپلوم ستۋدەنتتىڭ قانداي ماماندىق بويىنشا وقۋ باعدارلاماسىن تامامداعانىن ناقتىلايتىن انىقتاماسى ىسپەتتى, ال ماماندىققا سايكەستىگىن بىلىكتىلىك كوميسسياسى انىقتايدى. بولاشاق مامان سول كوميسسياعا ەمتيحان تاپسىرىپ ماماندىعىنا سايكەستىلىگى تۋرالى بىلىكتىلىك كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىسىن الادى. جۇمىس بەرۋشى مامان بىلىكتىلىگىن سەرتيفيكاتتا كورسەتىلگەن قۇزىرەتتىلىككە بايلانىستى باعالايدى. ال كوميسسيانىڭ وڭ قورىتىندىسىنا يە بولعان مامان جۇمىس تاپپاي قالامىن با دەپ الاڭدامايدى. وسىعان وراي ءبىلىم تۋرالى زاڭنامالىق اكتىلەرگە نەگىزدەمە جاساپ, وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قولعا الۋ قاجەت», دەدى.
پرەزيدەنتتىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن جان-جاقتى نىعايتۋ ماقساتىندا 15 بازالىق وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورنىن جاڭعىرتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا وراي ويىن بىلدىرگەن ك.قۇرماناليەۆ ەندىگى كەزەكتە ەل ۇكىمەتى جوعارى وقۋ ورىندارىنا بولىنەتىن مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سۇرانىستارىنا سايكەس ءبولىنۋىن ءجىتى قاداعالاۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە مامانداندىرىلعان جوعارى وقۋ ورىندارىندا ناقتى باعىتتارعا باعدارلانعان وقۋ باعدارلامالارى بويىنشا مامان دايارلاۋعا قول جەتكىزىپ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, تۇلەكتەرگە ماقتاۋلى مەكەمەلەردە قىزمەت ەتۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزۋ ناتيجەسىن بەرەتىنى ءسوزسىز. بۇل – الەمدىك جۇيەدە كەڭ قولدانىستاعى تاجىريبە. ال باعدارلاماعا ءمان بەرۋ ءۇشىن, ماماندىققا ءمان بەرۋ قاجەت. ناقتى ايتقاندا, «ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇرانىسىنا ساي كەلەتىن تەوريالىق ءبىلىم مەن تاجىريبەلىك تاعىلىمى مول مامان دايارلاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ, ماماندىقتار اراسىنداعى باسەكەلەستىك – جوعارى ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە اپاراتىن جول. سوندىقتان ءاربىر جوعارى وقۋ ورنى ماماندىقتارىمەن ماقتانۋ كەرەك. مىسالى, كەڭەس كەزىندە ەكونوميستەر دەگەندە – «نارحوز», زاڭگەرلەر مەن جۋرناليستەر دەگەندە – «قازمۋ», شەت ءتىلى ماماندارى دەگەندە – «الماتى شەت تىلدەرى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى», ال مۇعالىمدەردىڭ ۇستاحاناسى دەگەندە قارت «قازپي» تىلگە ورالا كەتەتىن. ال بۇگىندە كەز كەلگەن جوعارى وقۋ ورنى 50-60, كەمىندە 10-15 ماماندىق بويىنشا ماماندار دايارلاۋى كادرلاردىڭ قادىرىن كەتىرىپ وتىرعانى بەلگىلى», دەيدى ساراپشى. وسى تۇستا مامانداندىرىلعان ۋنيۆەرسيتەتتەر قۇرۋدى ۇسىنعان پروفەسسور 50-60 ماماندىق بويىنشا ليتسەنزياسى بار جوعارى وقۋ ورىندارى سوعان سايكەس وقۋ باعدارلامالارى مەن رەيتينگتىك كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزەدى دەۋدىڭ شىندىققا جاناسپايتىنىن ايتادى. سوندىقتان دا جوعارى وقۋ ورىندارى بار-جوعى 5-6 ماماندىق بويىنشا عانا حالىقارالىق باسەكەگە ءتۇسىپ, باعىن سىناۋى مۇمكىن. قوعامعا وي سالاتىن ماسەلەنىڭ ءمانىسى دە وسىندا جاتسا كەرەك.
الماتى
