قازاقستان • 15 اقپان، 2021

ماڭعىستاۋ مەن مايقوڭىردىڭ اراسى جاقىنداي ءتۇستى

337 رەت كورسەتىلدى

پاۆلودار وبلىسىندا ۋربانيزاتسيا ءۇردىسى توقتار ەمەس، قالا حالقىنىڭ سانى جىلدان-جىلعا وسسە، اۋىلدىقتار قاتارى سەلدىرەپ بارادى. قالالىقتار سانى قازىر 535 481 نەمەسە 70،5 پايىزدى قۇراسا، اۋىلدا قالعاندار – 223 742 ادام، ياعني 29،5 پايىز عانا.

وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن جىلى وڭىرگە 2101 ادام (452 وتباسى) كوشىپ كەلگەن. ولاردىڭ 555-ءى (119 وتباسى) – قانداستارىمىز، 1546-سى (339 وتباسى) – قونىس اۋدارۋشىلار. كوشىپ كەلگەندەردىڭ 1131-ءى، ياعني 54 پايىزى – ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعىلار. بىلتىر قونىس اۋدارۋشىلار ءۇشىن 2503،5 ملن تەڭگەگە 307 پاتەر ساتىپ الىنعان.

شارباقتى اۋدانى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك ۇيلەستىرۋ ءبولىمىنىڭ مامانى رادات ايدوللانىڭ ايتۋىنشا، اۋداندا ىشكى كوشى-قون جاعدايى جاقسى. كوشىپ كەلگەن وتباسىلارعا مەملەكەتتەن ايتارلىقتاي قولداۋ كورسەتىلۋدە. وتكەن جىلى قىتايدان 9 وتباسى (34 ادام) جانە وڭتۇستىك وڭىرلەردەن 32 وتباسى (136 ادام) قونىس اۋدارىپ كەلگەن. ولاردىڭ كوبى اۋدانداعى گالكينو، شەگىرەن، ەسىلباي، شارباقتى، الەكساندروۆكا اۋىلدارىنا قونىستانعان.

– بىلتىر كوشىپ كەلگەن 41 وتباسىدا 5 ستۋدەنت،  44 مەكتەپ وقۋشىسى بار. 24 بالا – مەكتەپكە دەيىنگى جاستا. ءبىزدى ەڭ الدىمەن قۋانتاتىنى – بالا سانى ازايعان وڭىردەگى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارمەن تولعانى.

ەكىنشىدەن، كوشىپ كەلۋشىلەر – اۋدانىمىزدا جەتىسپەي وتىرعان مۇعالىم، دارىگەر، جۇرگىزۋشى، اۋىلشارۋاشىلىق ماماندارى، مەحانيك، اسپاز، شاشتاراز، تىگىنشى، تاربيەشى،  ونەر ادامدارى،  قۇرىلىس مامانى،  زاڭگەر، ەسەپشى، دانەكەرلەۋشى، باعدارلاماشى، كونديتەر، ەنەرگەتيك سياقتى ماماندىق يەلەرى.

ۇشىنشىدەن، قونىس اۋدارۋشىلار – ەڭبەكقور جاندار ەكەن. قازىر مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن قايتارىمسىز گرانت الىپ، جەكە شارۋاشىلىقتارىن اشۋدا. «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە ميكروكرەديت الىپ، مال باسىن كوبەيتۋدى جوسپارلاپ، جەر تەلىمدەرىن جالعا الۋدا، دەيدى رادات ايدولدا.

اۋدان اكىمى ءازىلحان ابەۋوۆتىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر قونىس اۋدارۋشىلارعا ارناپ اۋدان ورتالىعى – شارباقتى جانە الەكساندروۆكا اۋىلدارىندا 20 پاتەرلى 10 تۇرعىن ءۇي سالىنعان. قازىر الماتى وبلىسى، كەربۇلاق اۋدانى، قاراشوقى اۋىلىنان كەلگەن جۇمابەك ەسجاننىڭ، قىزىلوردا قالاسىنان – جاقسىلىق قۇرمانباەۆتىڭ، تۇركىستان وبلىسى، كەلەس اۋدانى كوگەرتۋ اۋىلىنان – سامبەتالي مولداباەۆتىڭ، شاردارا اۋدانى سۇتكەنت اۋىلىنان – ءالىحان ۇلپاننىڭ، الماتى وبلىسى، كەگەن اۋدانى كەگەن اۋىلىنان – مۇقاش ىرىسبەكتىڭ، مىڭباەۆ اۋىلىنان – ساعيدوللا جاساردىڭ، جامبىل اۋدانى قاراقاستەك اۋىلىنان – ەرعازى مۇباراكتىڭ وتباسىلارى جاڭا ۇيلەردەگى كەڭ پاتەرلەردە تۇرىپ جاتىر.

ارقايسىسىندا 5-6 بالا بار بۇل وتباسىلاردىڭ اسىراۋشىلارىنىڭ بارلىعى جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان. مىسالى، جۇمابەك ەسجان اۋدان ورتالىعىنداعى ء«مارمار» جشس-دە دانەكەرلەۋشى بولىپ ىستەيدى. سۇتكەنتتەن كوشىپ كەلگەن جوعارى ءبىلىمدى مامان ءالىحان ۇلپان اگرارلىق-تەحنيكالىق كوللەدجدە قىزمەت ەتەدى.

الماتى وبلىسى، ەڭبەكشىقازاق اۋدانى قورامباتىر اۋىلىنان كەلگەن گۇلجاڭىل جابىقبايدىڭ وتباسىندا جەتى ادام بار. 530 200 تەنگە قايتارىمسىز گرانت العان ول ەكى تىگىن ماشيناسىن ساتىپ الىپ، ءىس تىگۋمەن اينالىسۋدا. جۇبايى – «ايبەك» جەكە كاسىپكەرلىگىندە جۇرگىزۋشى.

جەتىسۋ وڭىرىندەگى جامبىل اۋدانىنان كوشىپ كەلگەن ساعيدوللا جاسار اۆتومەحانيك ەكەن. ول اۋدان ورتالىعىندا ۇيالى تەلەفون جوندەۋ ورتالىعىن اشىپ، جۇمىسقا كىرىسىپتى. قارقاستەك اۋىلىنان كەلگەن ەرعازى مۇباراك ءارى جۇرگىزۋشى، ءارى اۆتومەحانيك بولىپ، تەحنيكا جوندەۋ ورتالىعىندا ەڭبەك ەتۋدە. ايەلى ءدىلدار قابىل ء«سان سالونىن» اشىپتى.

قونىس اۋدارۋشىلاردى سوزگە تارتىپ، جاعدايلارىن بىلگەن ەدىك:

– ءوز ەلىمىز، ءوز جەرىمىز عوي. قىسى قاتال، سۋىق دەگەنىڭىز بولماسا، ءبارى جاقسى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ قارسى الۋى جىلى. مەملەكەتتەن بەرىلەتىن قاراجات كومەكتىڭ بارلىعىن الدىق. 2020 جىل ءبىز ءۇشىن قۇتتى بولدى، اۋدان اكىمىنىڭ قولىنان جاڭا پاتەر كىلتىن الدىق. جاڭا ۇيگە سەگىز وتباسى كىردىك، ياعني ءتورت ءۇي، سەگىز پاتەرگە قونىستاندىق. اۋدان باسشىلىعى قونىس اۋدارعان وتباسىلارىنىڭ بالالارىنا سىيلىق سىيلاپ، قۇتتىقتادى. ەرۋلىك بەرىلدى، قۋانىشتىمىز، – دەيدى گۇلجاڭىل جابىقباي.

الەكساندروۆكا اۋىلىندا قىزىلوردا وبلىسى، شيەلى اۋدانى توڭكەرىس اۋىلىنان قونىس اۋدارىپ كەلگەن كەنجەايىم ارىستانبەكقىزىنىڭ دا وتباسى جاڭا ءۇي الدى. ول – اۋىل مەكتەبىندە مۇعالىم.

– مەنىڭ وتباسىم ءۇشىن وتكەن جىل جاقسىلىققا تولى بولدى. پاتەر الدىق. ۇلىم اسكەردەن ورالدى، قازىر وسى اۋىلداعى شەكارا بەكەتىنە قىزمەتكە الىندى. قىزىم – ستۋدەنت، بولاشاق مەديتسينا قىزمەتكەرى. اۋىلداستارىمىز جاقسى، ارالاسىپ-قۇرالاسىپ كەتتىك، –دەيدى كەنجەايىم.

– مەنىڭ اكەم، اعام، بولە اعام – ءتورت وتباسى الماتى وبلىسى، جامبىل اۋدانى ۇزىناعاش اۋىلىنان كوشىپ كەلدىك. وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋ – وتە دۇرىس باعدارلاما. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ، قۇجاتتارىمدى رەتتەپ، الاتىن كومەگىمدى ۋاقتىلى الدىم. اكەم – جىلىبۇلاق اۋىلىنا، اعام مەن بولە اعام – شارباقتىعا، ءوزىم الەكساندروۆكاعا قونىستاندىق، – دەيدى تاعى ءبىر قونىستانۋشى ەرعازى التىن.

وتكەن كۇزدە ەرتىس اۋدانىندا ءىسساپاردا بولعانىمىزدا دا قونىس اۋدارۋشىلارمەن جۇزدەسىپ، اڭگىمەلەسكەن ەدىك. اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى جاراس ءۋاليحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا اۋدانعا 2017-2019 جىلدار ارالىعىندا 63 وتباسى، بارلىعى 419 ادام قونىس اۋدارىپتى. ولار – الماتى، جامبىل، ماڭعىستاۋ، وڭتۇستىك قازاقستان، قىزىلوردا وبلىستارىنان. قونىس اۋدارۋشىلار جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپ، بالالارى مەكتەپكە قابىلدانعان.

– وزىمىزگە سونشالىقتى الىس كورىنگەن سولتۇستىكتەگى مايقوڭىر اۋىلىنا ماڭعىستاۋ وبلىسىنان كوشىپ كەلدىك. كەلگەن بەتتە ماماندىعىمىز بويىنشا بويىنشا ايەلىم دە، ءوزىم دە مەكتەپكە قىزمەتكە تۇردىق. سوڭىمىزدان باۋىرلارىمىز دا كوشىپ كەلدى. قازىر كوشىپ كەلگەن كوپ بالالى 6 وتباسىنىڭ ءبارى مايقوڭىرعا باۋىر باسىپ قالدى. جۇمىسىمىز دا، ءۇيىمىز دە بار. قورامىزدا مالىمىز دا بار. مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەر مەن كومەكتەردى الدىق. سۋىق ايازعا دا ۇيرەندىك. مىنە، مايقوڭىر بىزگە وسىلاي ىستىق، جاقىن بولىپ كەتتى. رەسەيمەن شەكارالاس سولتۇستىك وڭىرگە ەل قوندىرۋ اسا قاجەت ەكەنىن كەلگەن سوڭ جاقسى تۇسىنگەندەيمىز، – دەيدى ماحامبەت تەمىرحان ۇلى.

تاعى ءبىر مايقوڭىرلىق اسان ءادىل ۇلى تۇركىستان وبلىسىنان كەلگەن، باعدارلاما بويىنشا بەرىلگەن جەڭىلدىكتەردى الىپ باسپاناعا يە بولىپتى. «باستاۋ بيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ، ءىرى قارا مال وسىرۋگە گرانت الىپتى. جۇبايى گۇلبارشىن ناۋرىزبايقىزى اۋىلدىق مەديتسينالىق مەكەمەگە جۇمىسقا تۇرعان.

ال جادىگەر سەرىك بولسا، اۋىلدا قاربىز ءوسىرىپ، قىزاناق ەگەدى. وسپانقۇل اقجول جۇبايىمەن بىرگە «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ كەلىپ، قازىر «تري-كا» شارۋا قوجالىعىندا اگرونوم بولىپ ەڭبەك ەتۋدە.

– اۋدانعا قونىستانۋشىلار، نەگىزىنەن، تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋىلدارىنان، سايرام، سارىاعاش، ماقتاارال اۋداندارىنان، قىزىلوردا قالاسىنان كوپتەپ كوشىپ كەلۋدە. مىسالى، گۇلبارشىن ورازوۆا وتباسىمەن تۇركىستان وبلىسى ارىس قالاسىنان كوشىپ كەلدى. ماماندىعى بويىنشا مەدبيكە بولىپ ورنالاستى. نۇرجان ورازبەك جۇبايىمەن بىرگە شىمكەنت قالاسىنان كوشىپ كەلدى. نۇرجان مەحانيزاتور بولىپ «ەرعالي» شارۋا قوجالىعىنا ورنالاستى. سارۆارجون انۆاروۆ، ۋميدجان ۋماركۋلوۆ، حاكيمجان روزاكۋلوۆ، ماليكا حامۋتوۆانىڭ وتباسىلارى دا قازىر اۋىلدارىمىزدا تۇرىپ جاتىر، – دەيدى جاراس ءۋاليحان ۇلى.

– ال مەن 1993 جىلى بايقوڭىردا دۇنيەگە كەلدىم. قىزىلورداداعى كوپ سالالى گۋمانيتارلىق كوللەدجدى ءبىتىردىم. 2019 جىلى اۋدانداعى گولۋبوۆكا اۋىلىنا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» جانە «سولتۇستىككە كوشۋ» باعدارلاماسى بويىنشا كوشىپ كەلدىم. وتباسىمدا انام، ءىنىم، قىزىم جانە ۇلىم بار. قازىر مەكتەپتە باستاۋىش سىنىپتان ساباق بەرەمىن، – دەيدى ايگۇل ەرنياز.

سول سياقتى قىزىلجار اۋىلىنا جانكەلدى مەن زامزاگۇل تالپاقوۆا ۇلى جالعاس ومىرزاقوۆ، كەلىنى، نەمەرەلەرىمەن بىرگە قىزىلوردا قالاسىنان كوشىپ كەلىپتى. زامزاگۇل – مۇعالىم، ال جۇبايى ارنايى قولداۋ گرانتىن الدى.

ءبىز جالعاستىڭ ءۇيىن كوردىك. نەمىس ۇلتى وكىلىنىڭ ۇقىپتى، ىشكى-سىرتقى كورىنىسىندە ءبىر ءمىن جوق ءۇيى وڭتۇستىكتەن كەلگەن وتباسىعا بۇيىرعانىنا قۋاندىق. جالعاس اۋىلداعى ورتالىقتا سپورت جاتتىقتىرۋشىسى ەكەن.

جاقىندا جالعاس اۋدان ورتالىعىندا جاڭا سالىنعان ۇيدەن پاتەر الدى، ال اكە-شەشەسى قىزىلجار اۋىلىنداعى كوك شاتىرلى، كوك قاقپالى، باۋ-باقشالى ۇيدە تۇرىپ جاتىر.

– ءبىز ەرتىس اۋدانىنا كەلە جاتقاندا قازاقتىڭ كەڭ دالاسىن كورىپ قاتتى تاڭعالدىق. استىقتى القاپ، كوز جەتپەس دالا. اكە-شەشەمىزگە كەڭ دالا، تازا اۋاسى، قىستىڭ قاتتى سۋىعى، قالىڭ قار قاتتى ۇنايدى، – دەيدى جالعاس.

ارينە، قونىستانۋشىلار وكپەسىز ەمەس، سولتۇستىكتەگى اۋىل قازاقتارىنىڭ ءوز تىلدەرىندە سويلەمەيتىندەرىنە قايران قالادى. قونىس اۋدارۋ باستالعان كەزدە جەرگىلىكتى جەرلەردە قازاق تىلىندەگى مەكتەپ تۇگىل، سىنىپتىڭ بولماۋى دا تاڭعالدىرعان. وسىدان-اق كەلگەن وڭىرگە تەزىرەك بەيىمدەلىپ كەتۋلەرىنە جان-جاقتى كومەك قاجەت بولعانى تۇسىنىكتى.

اۋىلدى ساقتاۋ، اۋىلعا ەل قوندىرۋ ماسەلەسىندەگى تاعى ءبىر تۇيتكىل – قونىس اۋدارۋشىلار بولسىن، جەرىگىلىكتى تۇرعىندار بولسىن كوبىنەسە قاجەتتى جەرگە قول جەتكىزە المايدى، ال يەسى بار جەرلەر بوس جاتىر.

ارينە، ماڭعىستاۋدان ەرتىس وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى مايقوڭىرعا، قورامباتىر اۋىلىنان – شارباقتىعا كوشىپ بارعان ازاماتتار سياقتى، وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردەن سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋ – ءار وتباسىنىڭ ءوز تاڭداۋى، ماحامبەت سەكىلدى جاستاردىڭ پاتريوتتىق ارەكەتى. شارباقتىداعى رادات ايدوللا سەكىلدى شەتتەن ورالعان قانداستارىمىز الداعى ۋاقىتتا دا مەملەكەتتىك قىزمەتكە الىنىپ جاتسا، ەرتىستىڭ بويىنا ەل قوندىرۋ ماسەلەسى شىن نيەتپەن جالعاسارى ءسوزسىز.

ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت. قازاقتىڭ تۋىسقاندىق جولى، ەرۋلىككە شاقىرۋى، اسار جاساۋ ءداستۇرىن قايتا جاڭعىرتۋمەن قاتار، ىشكى-سىرتقى ۇلى كوشپەن كوشىپ كەلۋشىلەرگە باستاپقى كەزدە ۇلكەن كومەك، قولداۋ، دەمەۋ كورسەتۋ قاجەت-اق.

بيىل وبلىسقا قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى بويىنشا وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردىڭ 2600 تۇرعىنى جانە 500 قانداس ات باسىن بۇرادى ەكەن. كوش كولىكتى بولسىن!

 

سوڭعى جاڭالىقتار

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

مەديتسينا • بۇگىن، 22:15

جىراۋلىق ونەردىڭ جاناشىرلارى

رۋحانيات • بۇگىن، 21:56

Big Tech كومپانيالارىنىڭ قارجىلىق ماسەلەسى

باعدارلامالار • بۇگىن، 21:30

ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستامى جاقسى

رۋحانيات • بۇگىن، 18:30

بالقاشتا قار جاۋىپ جاتىر

اۋا رايى • بۇگىن، 15:48

ۇقساس جاڭالىقتار