مەملەكەت باسشىسى ق. توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا الەمدەگى وزگەرىستەردى ەسەرە وتىرىپ دەكاربونيزاتسيا ساياساتىن ىسكە اسىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالار ەنەرگيا جۇيەسىن باسقارۋدىڭ, نارىققا قاتىسۋشىلاردىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ جاڭا قاعيداتتارىن, سونداي-اق ۇزاق مەرزىمگە ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋدى قاجەت ەتەدى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانى دامىتۋ سوڭعى ونجىلدىقتا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى تاسىلدەردى قايتا قاراۋدى تالاپ ەتەدى. مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىندا مىناداي ناقتى ماقساتتار قويىلعان, اتاپ ايتقاندا: ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانىڭ ۇلەسىن 2025 جىلى 6%-عا دەيىن جەتكىزۋ; 2030 جىلى 10%-عا دەيىن جەتكىزۋ; 2050 جىلعا قاراي جالپى ەنەرگيا تۇتىنۋدىڭ كەمىندە جارتىسى جاڭارتىلاتىن جانە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىنە تيەسىلى بولۋعا ءتيىس.
«قازاقستاننىڭ «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ تۇجىرىمداماسىندا 2020 جىل جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا ينديكاتورىن ورىنداۋدىڭ مەجەلىك كەزەڭى بولدى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانىڭ ءۇش پايىزدىق ۇلەسى تولىق ورىندالدى», — دەدى ن. نوعاەۆ.
جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىندە ۇكىمەت بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاسادى. ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, 2013 جىلى تىركەلگەن تاريفتەر جۇيەسى ەنگىزىلىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى ەلەكتر ەنەرگياسىن بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى قۇرىلدى. ەلەكتروندىق اۋكتسيونعا كوشۋ جۇزەگە اسىرىلدى.
تىركەلگەن تاريفتەر تەتىگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا دامۋىنىڭ باستاپقى كەزەڭىندە وسى سالا نارىعىن جىلدام ىسكە قوسىپ, جەل, كۇن ەنەرگەتيكاسىنىڭ بىرقاتار جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. سالانىڭ دامۋىنا كورسەتىلگەن قولداۋلاردىڭ ناتيجەسىندە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كولەمى تۇراقتى وسۋدە. سوڭعى 6 جىلدا جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا نىساندارىنىڭ بەلگىلەنگەن قۋاتى شامامەن 10 ەسەگە ۇلعايىپ, 2014 جىلعى 178 مۆت-تان 2020 جىلى 1635 مۆت قۇرادى.
جيىنتىق قۋاتى 1,5 گۆت جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا جوبالارى ءۇشىن 2018-2020 جىلدارداعى حالىقارالىق اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق ەلەكتروندىق فورماتتا وتكىزىلدى. ساۋدا-ساتتىققا قازاقستان, قىتاي, رەسەي, تۇركيا, گەرمانيا, فرانتسيا, بولگاريا, يتاليا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, نيدەرلاندى, مالايزيا, يسپانيا سياقتى 12 ەلدەن 172 كومپانيا قاتىستى.
اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق قورىتىندىسى بويىنشا 58 كومپانيا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى ەلەكتر ەنەرگياسىن بىرىڭعاي ساتىپ الۋشىمەن (قارجى-ەسەپ ايىرىسۋ ورتالىعىمەن) جيىنتىق قۋاتى 1219 مۆت-قا 15 جىلعا ارنالعان كەلىسىمشارتتارعا قول قويدى.
اۋكتسيوندىق جۇيە «جاسىل ەكونوميكا» قاعيداتىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبالار باعاسىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. جەكەلەگەن جوبالار بويىنشا تاريفتەردىڭ بارىنشا تومەندەۋى كۇن ەلەكتر ستانتسيالارى ءۇشىن 64%, جەل ەلەكتر ستانتسيالارى ءۇشىن 30% جانە گيدرو ەلەكتر ستانتسيالارى ءۇشىن 19% قۇرادى.
قازىرگى ۋاقىتتا رەسپۋبليكادا بەلگىلەنگەن قۋاتى 1685 مۆت بولاتىن 116 جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا نىسانى جۇمىس ىستەيدى, سونىڭ ىشىندە:
29 جەل ەلەكتر ستانتسياسى, قۋاتى – 486 مۆت;
44 كۇن ەلەكتر ستانتسياسى, قۋاتى – 962 مۆت;
38 گيدرو ەلەكتر ستانتسياسى, قۋاتى – 229 مۆت;
5 بيو ەلەكتر ستانتسياسى, قۋاتى – 8 مۆت.
2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وندىرىلگەن جاسىل ەنەرگيا كولەمى 3,24 ملرد كۆتساع قۇرادى.
وڭىرلەردە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى نىساندارىن ورنالاستىرۋ رەسۋرستىق الەۋەتتى, ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن قاجەتتىلىكتى, ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنىڭ ايماقتارى بويىنشا بارىنشا جول بەرىلەتىن قۋاتتاردى جانە ينفراقۇرىلىمنىڭ ازىرلىگىن ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. بۇل قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنىڭ سەنىمدى جۇمىسى ءۇشىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا قۋاتىنىڭ ليميتتەرىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىعان وراي, ەڭ كوپ جوبا الماتى وبلىسىندا (32 نىسان – 332 مۆت), جامبىل وبلىسىندا (15 نىسان – 318 مۆت) جانە قاراعاندى وبلىسىندا (9 نىسان – 233 مۆت) جۇزەگە اسۋدا. وڭىرلەردە اقتوبە, اقمولا جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرى ينۆەستورلارعا ۇلكەن قولداۋ كورسەتۋدە.
سوڭعى جىلدارى حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن جانە ۇيىمدارمەن بىرقاتار كەلىسىمدەر مەن مەموراندۋمدارعا قول قويۋ ارقىلى سەكتورعا 240 ملرد تەڭگە سوماسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى.
«جاسىل» ەنەرگيا سەكتورىندا قازىر الەمنىڭ 10 ەلىنەن ينۆەستورلار, سونداي-اق ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى, ازيا دامۋ بانكى, ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالار بانكى, قازاقستان دامۋ بانكى سياقتى ءىرى قارجى ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونىمەن قاتار «جاسىل» ەنەرگيا سالاسىنا ينۆەستورلار رەتىندە ەني, توتال-يرەن سياقتى ءىرى مۇناي كومپانيالارى كەلىپ, قازاقستاندا بىرقاتار جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا جوبالارىن ىسكە اسىردى, ءارى ولاردىڭ وسى سالانى ودان ءارى دامىتۋ جونىندە ناقتى جوسپارلارى بار», — دەدى مينيستر.
قارجى-ەسەپ ايىرىسۋ ورتالىعى قىزمەتىن باستاعان ساتتەن باستاپ جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا سەكتورىنا شامامەن 626 ملرد تەڭگە تارتىلدى, ال سالىنعان نىسانداردان شامامەن 81 ملرد تەڭگە سالىق تولەنەتىن بولادى. بيىل قۋاتى 381 مۆت بولاتىن 23 جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا نىسانى ىسكە قوسىلاتىن بولادى (5 گەس, 5 كەس, 13 جەس). جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا سەكتورىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن مينيسترلىك مۇددەلى تاراپتارمەن بىرلەسىپ:
250 مۆت جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا جوبالارىن ىرىكتەۋ بويىنشا اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىقتى وتكىزۋ;
ەلەكتر ەنەرگياسىن جيناقتاۋ جۇيەلەرى بار جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانى دامىتۋ;
حالىق پەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس اراسىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانىڭ بولىنگەن گەنەراتسياسى تەتىگىن جەتىلدىرۋ;
ءىرى گيدروەلەكتر ستانتسيالارى ءۇشىن ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن ۇسىنۋ;
2025 جىلعا دەيىن ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا كولەمىن 2 ەسەگە ۇلعايتۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزەدى.
«قازاقستاندا ەنەرگەتيكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە تۇراقتى دامىتۋ ماقساتىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى نارىعىن دامىتۋ ودان ءارى جالعاساتىن بولادى. جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋدىڭ العاشقى ساتىسىن ءساتتى اياقتاي وتىرىپ, كەلەسى كەزەڭدە وسى سالاداعى مۇددەلى تاراپتاردى, ونىڭ ىشىندە عالىمدار مەن ينجەنەرلەردى تارتا وتىرىپ, جۇيەلىك نەگىزدە «جاسىل» ەنەرگەتيكانى سەرپىندى دامىتۋ باستى نازاردا بولاتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», — دەپ تۇيىندەدى ن. نوعاەۆ.
«KEGOC» ەلەكتر جەلىلەرىن باسقارۋ جونىندەگى قازاقستاندىق كومپانيا» اق باسقارما توراعاسى باقىتجان قاجيەۆ ۇكىمەتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا KEGOC كومپانياسى زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس جەك ەلەكتر ەنەرگياسىن بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى – «جەك قولداۋ جونىندەگى ەسەپ ايىرىسۋ-قارجى ورتالىعى» جشس (قەو) قۇرىلعانىن ايتتى, ول 2014 جىلدان باستاپ وزىنە جۇكتەلگەن بارلىق فۋنكتسيالاردى ورىنداي وتىرىپ, تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
«وتكەن ۋاقىت ىشىندە KEGOC پەن قەو ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا جەك قولداۋ جۇيەسى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەدى. اتاپ ايتقاندا, كومپانيا ۇسىنعان جوبالاۋ اۋكتسيوندارى 2019 جانە 2020 جىلعى اۋكتسيونداردا دا ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن راستادى, جەك ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ رەكوردتىق تومەن باعالارى الىندى. جالپى العاندا, قەو جالپى بەلگىلەنگەن قۋاتى 2 835 مۆت بولاتىن 134 ررا شارتىن جاساستى, ونىڭ ىشىندە: جەس – 1 379 مۆت; كەس – 1 155 مۆت; گەس – 285 مۆت; بيو ەلەكتر ستانتسيالارى – 16 مۆت», — دەدى ب. قاجيەۆ.
2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قەو ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن وتكىزەتىن جۇمىس ىستەپ تۇرعان جەك ستانتسيالارىنىڭ سانى جالپى بەلگىلەنگەن قۋاتى 1 570 مۆت بولاتىن 72 بىرلىكتى قۇرادى. بۇل رەتتە جەك وبەكتىلەرىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋىنىڭ ءوسۋى ۇدەمەلى قارقىنمەن ءجۇرىپ جاتىر. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكىجاقتى شارتتاردى ەسەپتەمەگەندە, جەك وبەكتىلەرىنىڭ تەك قانا قەو ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋى 2,5 ملرد كۆتساع قۇرادى, ال 2025 جىلعا تامان 8 ملرد كۆتساع استامدى قۇرايدى.
«جەك ۇلەسىنىڭ ءوسۋى ەلدىڭ ەنەرگيا جۇيەسى جۇمىسىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن سەنىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان جاڭا تالاپتار قويادى. وسىعان بايلانىستى, 2030 جىلعا دەيىنگى جالپى ءوندىرىستىڭ 10%-ىن جەك ۇلەسىنە قول جەتكىزۋ بويىنشا ۇكىمەتتىڭ قويىلعان ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى KEGOC-پەن بىرلەسىپ قازاقستاننىڭ ەنەرگيا جۇيەسىن جاڭعىرتۋ بويىنشا ءورشىل مىندەتتەردىڭ تۇتاس كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋدا. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە, جاڭا مانەۆرلىك قۋاتتار سالۋ, ەنەرگيا جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ, تەڭگەرىمدەۋشى نارىقتى ەنگىزۋ, ەنەرگيا جيناقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ, ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن بولجاۋ جانە مودەلدەۋ ارقىلى قازاقستان بەج-ىندە ءوندىرۋشى قۋاتتار قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋ بولىپ وتىر», — دەپ ءتۇسىندىردى ب. قاجيەۆ.
جاڭا مانەۆرلىك ەلەكتر ستانتسيالارىن سالۋ ماسەلەلەرى 2020 جىلعى جەلتوقساندا قابىلدانعان «ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى تۋرالى» زاڭعا تيىسىنشە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا ءوز شەشىمىن تابۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعى مانەۆرلىك گەنەراتسيالاۋ وبەكتىلەرىن ورنالاستىرۋ جوسپارىن دايىنداۋ جانە جاڭا گاز ستانتسيالارىن سالۋعا اۋكتسيوندار ۇيىمداستىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. كەلەسى جىلى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە جاڭا مانەۆرلىك ستانتسيالاردىڭ قۇرىلىسى باستالادى دەپ كۇتىلۋدە, بۇل ۋاقىت وتە كەلە جاڭا جەك-تەردىڭ قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل رەتتە, جاڭا مانەۆرلىك گەنەراتسيانى سالۋ ءبىراز ۋاقىت الادى جانە نىسانالى ينديكاتورلارعا سايكەس جەك ەنگىزۋ قارقىنىن ساقتاۋ ءۇشىن KEGOC كومپانياسى Smart Grid تۇجىرىمداماسى اياسىندا ۇلتتىق ەنەرگەتيكالىق جەلىنى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا وتە ماڭىزدى جوبانى ىسكە اسىردى.
اتالعان جوباعا اۆارياعا قارسى اۆتوماتيكانىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەسى (ااوج), WAMS /WACS ۆەكتورلىق ولشەمدەرىنە نەگىزدەلگەن باسقارۋ جۇيەسى, جقار جيىلىك پەن قۋاتتى اۆتوماتتى رەتتەۋ جۇيەسى سياقتى بىرقاتار ماڭىزدى جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالار كىرەدى.
باسقارما توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, جقار جۇيەسى جەك وبەكتىلەرىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋدەگى تۇراقسىزدىعىن جانە جۇيەگە قوسىلعان ەلەكتر ستانتسيالارىنداعى رەزەرۆتەردى باسقارۋ ەسەبىنەن جالپى قازاقستان بەج تەڭگەرىمسىزدىگىن اۆتوماتتى تۇردە وتەۋدى قامتاماسىز ەتەدى. اعىمداعى جىلى جقار قۇرامىندا 5 ەلەكتر ستانتسياسىن تارتۋ جوسپارلانۋدا: جقار جيىنتىق رەزەرۆى 500 مۆت بولاتىن ەكىباستۇز گرەس-1, مويناق گەس-ءى, بۇقتىرما, ءشۇلبى, وسكەمەن گەس-تەرى.
سونىمەن قاتار, KEGOC وزبەكستان مەن قىرعىزستاننىڭ ەنەرگيا جۇيەلەرىن جقار جۇيەسىنە قوسۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. كومپانيا وسى ەلدەردىڭ جۇيەلىك وپەراتورلارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى, جۇمىس توبى قۇرىلدى جانە بىرلەسكەن جۇمىس پارامەترلەرى تالقىلانۋدا. وزبەكستان مەن قىرعىزستاننىڭ مانەۆرلىگى ارتىعىراق ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, مۇنداي ينتەگراتسيا ءبىزدىڭ بارلىق ەلدەرىمىز ءۇشىن جۇيەلى جانە ەكونوميكالىق ىقپالدار الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونىمەن قاتار ءوڭىردىڭ ەنەرگياعا تاۋەلسىزدىگى مەن ەنەرگيا قاۋىپسىزدىگىن نىعايتادى.
«وسى جىلى «KEGOC» اق ەلەكتر ەنەرگياسىن جيناقتاعىشتار بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ەكونوميكالىق, تەحنيكالىق جانە گەوگرافيالىق فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ەنەرگيا جۇيەسىندە ديسكىلەردى ورنالاستىرۋدىڭ وڭتايلى مودەلىن انىقتاۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. جيناقتاعىشتاردى قولدانۋ جەك گەنەراتسياسىنىڭ اۋىتقۋلارىن وتەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جيناقتاعىشتاردى قولدانۋ جەك گەنەراتسياسىنىڭ اۋىتقۋلارىن وتەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, قۋات تەڭگەرىمىندە, اسىرەسە كەشكى جۇكتەمە ماكسيمۋمى ساعاتتارىندا قوسىمشا رەتتەۋ قۋاتىن قامتاماسىز ەتەدى», — دەدى ب. قاجيەۆ.
سونىمەن قاتار, «KEGOC» اق جەك ينتەگراتسياسىن مودەلدەۋ بويىنشا بىرقاتار زەرتتەۋلەر جۇرگىزدى. مودەلگە سالىنۋى جوسپارلانعان جەك-ءتى قوسا وتىرىپ, Power Factory باعدارلامالىق كەشەنىندە قازاقستان بەج-ءنىڭ ماتەماتيكالىق مودەلى قۇرىلدى, بۇل جەك-ءتىڭ جەلىلەردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىنە ىقپال ەتۋىن زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەردى.
PLEXOS باعدارلامالىق كەشەنىندە ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ مانەۆرلىك رەزەرۆتەردەگى قاجەتتىلىكتەرىنىڭ ۇلگىسى جاسالعان, سونىمەن قاتار جەك وبەكتىلەرىن ينتەگراتسيالاۋدىڭ ەڭ جاقسى الەۋەتى مەن تەحنيكالىق مۇمكىندىگى تۇرعىسىنان جەك-ءتى ورنالاستىرۋ ءۇشىن نەعۇرلىم ءتيىمدى الاڭدار الىنعان.
كومپانيا جەك وبەكتىلەرىنىڭ گەنەراتسياسىن بولجاۋ جۇيەسىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەۋدە. قولدانىستاعى جەك وبەكتىلەرىن تارتا وتىرىپ, بولجاۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندەگى پيلوتتىق جوبا اياقتالۋ ساتىسىندا. جەك وبەكتىلەرىنىڭ ءوندىرىلۋىن بولجاۋدى كەڭىنەن ەنگىزۋ جەك وبەكتىلەرىنىڭ جوسپارلى اۋىتقۋلارىن تومەندەتۋى, تاۋلىكتىك كەستەلەردى نەعۇرلىم ءدال جوسپارلاۋدى قامتاماسىز ەتۋى, قۋات تەڭگەرىمىن بارىنشا ازايتۋى مۇمكىن.
جالپى العاندا, KEGOC تاراپىنان قازاقستاننىڭ ەنەرگيا جۇيەسىندەگى جەك ۇلەسىن ارتتىرۋ جانە نىسانالى ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ۇلتتىق ەلەكتر تورابىن جاڭعىرتۋ بويىنشا تۇراقتى جانە جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
ۇكىمەت وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وڭىردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى جونىندەگى تۇجىرىمداماعا سايكەس جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جوسپارلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
اكىم اتاپ وتكەندەي, جامبىل وبلىسى — رەسپۋبليكادا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ بويىنشا جەتەكشى ورىنعا يە وڭىرلەردىڭ ءبىرى.
بۇگىندە وبلىس بويىنشا 16 جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 5-ءۋى — سۋ ەلەكتر ستانتسياسى, 6-ۋى جەل جانە 5-ءۋى كۇن ەلەكتر ستانتسيالارى. وتكەن جىلى ولاردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋى 318 مۆت قۇرادى, بۇل رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ شامامەن 20% قۇرايدى.
جالپى, 2020 جىلى وبلىستا 2,5 ملرد كۆت ەلەكتر ەنەرگياسى ءوندىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 24% جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى ارقىلى وندىرىلەدى. 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 2020 جىلى جاڭارتىلاتىن كوزدەردەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ءوسىمى 47% قۇرادى. تارتىلعان ينۆەستيتسيا سوماسى 60 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستا جالپى قۋاتتىلىعى 96 مۆت بولاتىن 4 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا: 2 جەل ستانتسياسى مەن 2 سۋ ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ جوباسى. اعىمداعى جىلى ەكى جوبا پايدالانۋعا بەرىلەدى. قالعان ەكەۋىن 2022 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە 2022 جىلى وبلىستا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى وندىرەتىن ەلەكتر ەنەرگياسى 415 مۆت قۇرايتىن بولادى.
بولاشاقتا 2025 جىلعا دەيىن قوسىمشا 218 مۆت ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرەتىن ەلەكتر ستانتسيالارى قۇرىلىسىنىڭ تاعى 4 جوباسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا سوماسى 96 ملرد تەڭگە كولەمىندە بولجانىپ وتىر. سونىمەن قاتار, بۇل 845 جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«الداعى بەس جىلدا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدى 633 مۆت-قا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. ياعني, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنەن وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇلەسىن 45-50%-عا دەيىن جەتكىزۋ قاجەت. بۇل جۇمىس باقىلاۋعا الىنعان», — دەپ تۇيىندەدى ب. ساپارباەۆ.
ءوز كەزەگىندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك وتكەن جىلداردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاراعاندى وبلىسىندا جيىنتىق قۋاتى 200 مۆت بولاتىن 4 كۇن ەلەكتر ستانتسياسى ىسكە قوسىلعانىن ايتتى.
ولار:
ساران قالاسىنداعى قۋاتى 100 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسى, ينۆەستور — «Solarnet GmbH/Goldbek Solar» نەمىس كومپانياسى. جوبانىڭ قۇنى — 52 ملرد تەڭگە;
اقتوعاي اۋدانى گۇلشات كەنتىندەگى قۋاتى 40 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسى, ينۆەستور — «كپم-دەلتا». جوبانىڭ قۇنى — 17 ملرد تەڭگە;
شەت اۋدانىنىڭ اقادىر كەنتىندەگى قۋاتى 50 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسى, ينۆەستور – «كازسولار 50» جشس. جوبانىڭ قۇنى – 24 ملرد تەڭگە;
جەزقازعان قالاسىنداعى كەڭگىر كەنتىندەگى قۋاتى 10 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسى. تاپسىرىس بەرۋشى – «KAZ GREEN ENERGY» كاسىپورنى.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇدان باسقا وبلىستا ەكى بيوگاز ستانتسياسى جۇمىس ىستەيدى: بۇقار جىراۋ اۋدانىنداعى قۋاتى 0,3 مۆت بولاتىن «ۆولىنسكي» كەشەنى; اباي اۋدانى قۇرما اۋىلىنداعى قۋاتى 1,07 مۆت بولاتىن بيوگاز قۇرىلعىسى.
سونداي-اق, وبلىستا ىنتىماق سۋ قويماسىندا شاعىن سۋ ەلەكتر ستانتسياسى جۇمىس ىستەيدى. وبلىس بويىنشا جاڭارتىلاتىن جانە بالامالى ەنەرگەتيكانىڭ جالپى قۋاتى بۇگىنگى كۇنى 223 مۆت قۇرايدى.
وبلىس باسشىسى اتاپ وتكەندەي, 2019 جانە 2020 جىلداردى سالىستىرۋ ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدىڭ ايتارلىقتاي, 77%-عا وسكەنىن كورسەتتى. وتكەن ءۇش جىلدا ىسكە اسىرىلعان جوبالار بويىنشا ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى شامامەن 102 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
بولاشاققا ارنالعان جوبالار بويىنشا بۇگىنگى كۇنى وبلىس اكىمدىگى «KAZ GREEN ENERGY» كاسىپورنىمەن بىرلەسىپ, بالقاش قالاسىنىڭ قوڭىرات شاعىن اۋدانىنا جاقىن جەردە قۋاتى 100 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋدىڭ تاعى ءبىر جوباسىن ىسكە اسىرۋدا. ءبىرىنشى كەزەڭدى 2021 جىلدىڭ تامىز ايىنىڭ سوڭىندا ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان, 2 كەزەڭ 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ىسكە قوسىلادى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 39 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
بۇدان باسقا, ساران قالاسىندا چەحيا ينۆەستورلارى بەلگىلەنگەن قۋاتى 100 مۆت جانە ودان جوعارى بولاتىن جيناقتاۋىشتارى بار گيبريدتى كۇن ەلەكتر ستانتسياسى تۇرىندەگى تۇبەگەيلى جاڭا جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا وبەكتىسىن سالۋدى جوسپارلاۋدا.
بۇگىنگى كۇنى وسى وبەكتىنىڭ قۇرىلىسىنا جەر ۋچاسكەسىن رەزەرۆتەۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن جوبانى ىسكە اسىرۋدى باستاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
