تابيعاتتىڭ زاڭدىلىعى عوي, «سوعىس بالالارىنىڭ» قاتارى دا ءار كۇن سايىن سيرەپ, ازايىپ كەلەمىز. بۇگىندە 92 جاسقا كەلگەن ماعان قوستانايلىق تىل ارداگەرى قاسىمقايىر دۇيسەنباەۆتىڭ «ەgemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ وتكەن جىلعى 13 قاراشا كۇنگى نومىرىندە جاريالانعان «ارداگەرلەردى الالامايىق» ماقالاسىنىڭ اسەرى قولىما قالام الدىرتىپ وتىر.
اكەلەرىمىز بەن اعالارىمىز وتان ءۇشىن وتقا ءتۇسىپ, قاندى قىرعىن شايقاستارعا قاتىسىپ, جانىن پيدا ەتسە, ولاردىڭ ۇرپاقتارى – ءبىز سوعىستىڭ قاسىرەتىن بىرگە كوتەرىپ, انا, اپا, جەڭگەلەرىمىزبەن بىرگە «بارلىعى مايدان ءۇشىن, بارلىعى جەڭىس ءۇشىن!» دەپ 1418 كۇنى-ءتۇنى ەڭبەك ەتىپ, ايانباي تەر توكتىك.
كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ 1945 جىلعى 6 ماۋسىمداعى جارلىعىمەن اۋىلداستارىممەن بىرگە مەن دە «زا دوبلەستنىي ترۋد ۆ ۆەليكوي وتەچەستۆەننوي ۆوينە 1941-1945» مەدالىمەن ماراپاتتالدىم.
سوعىس كەزىندە ەرتە ەسەيىپ, ەڭبەك ەتكەن بالالار ەلىمىزدىڭ سوعىستان كۇيزەلگەن حالىق شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن دە بارلىق كۇش-قۋاتىن جۇمسادى. مەن اۋىلدا جەتى جىلدىق مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن اكەم ءتارىزدى ۇستاز بولۋدى ارمانداپ, قىزىلوردا قالاسىنداعى پەدۋچيليششەگە وقۋعا ءتۇستىم. ىشەر اسقا, كيەر كيىمگە جارىماي جۇرسەك تە, وقۋدان قول ۇزبەي ءبىلىم الدىق. پەداگوگ ماماندىعىن العاننان سوڭ بۇكىل سانالى ءومىرىمدى جەتكىنشەك ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ ىسىنە ارنادىم.
باستان وتكەندەردى جازىپ وتىرعان سەبەبىم, ات توبەلىندەي از قالعان تىل ارداگەرلەرىنىڭ (ماسەلەن, قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا نەبارى جيىرما شاقتى ادام) باسىنان وتكەن قيىنشىلىقتارى, سوعىستان كۇيزەلگەن حالىق شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرىپ, ەل ەكونوميكاسىن نىعايتىپ, ونان كەيىن تاۋەلسىز ەلىمىزدى دامىتۋ جولىندا ەتكەن ەسەلى ەڭبەكتەرى ۇمىت بولماي, ءوز دارەجەسىندە باعالانۋى ءتيىس قوي دەگەن ويىمدى ءبىلدىرۋ ەدى.
كسرو كەزىندە ۇلى وتان سوعىسى (ۇوس) ارداگەرلەرىمەن قاتار, تىل ارداگەرلەرىنە دە جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتار يەلەنۋ قۇقىعى بەرىلگەن بولاتىن. وسىنى ايعاقتايتىن كۋالىگى بار ءوزىم سياقتى تىل ارداگەرلەرىنە تمد ەلدەرى ۇكىمەتتەرى باسشىلارىنىڭ 1999 جىل 8 قازانداعى شەشىمىمەن «1941-1945ج.ج. سوعىس ارداگەرى» توسبەلگىسى تاپسىرىلىپ, زور قۇرمەت كورسەتىلدى. ۇلى جەڭىستىڭ 55 جىلدىعى قۇرمەتىنە ءبىز – تىل ارداگەرلەرى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولتاڭباسى قويىلعان قولساعاتپەن ماراپاتتالىپ, مەرەيىمىز ۇستەم بولدى.
سوعىس جانە تىل ارداگەرلەرىنىڭ قاتارى تولىق جىلداردا 9 مامىردا ارقايسىمىز ەلباسىنىڭ ارنايى قۇتتىقتاۋ حاتىن الىپ, مورالدىق جاعىنان قولداۋ تاۋىپ, دارىپتەلەتىن ەدىك. تىل ارداگەرلەرىنە جاسالىپ كەلگەن وسىنداي جەڭىلدىكتەر مەن مورالدىق قولداۋلار قازىر ۇمىتىلدى دەۋگە بولادى.
ءبىز ۇزاق جىلدار بويى «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭ قابىلدانۋىن, وندا ءتىرى جۇرگەن از عانا تىل ارداگەرلەرى دە ۇوس ارداگەرلەرىنە تەڭەستىرىلىپ قۇرمەتتەلۋىن جانە مورالدىق-ماتەريالدىق كومەكتەر بەرۋ ءىسى زاڭداستىرىلۋىن كۇتكەن ەدىك. كوپتەن كۇتكەن «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭعا بيىلعى مامىر ايىنىڭ باس كەزىندە مەملەكەت باسشىسى قول قويدى. الايدا بۇل زاڭدا تىل ارداگەرلەرى ۇوس ارداگەرلەرىنە تەڭەستىرىلۋى بىلاي تۇرسىن, ولار كادۋىلگى جاسىنا قاراي جاردەماقى تاعايىندالعان ەڭبەك ارداگەرلەرى قاتارىنا جاتقىزىلىپ, الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر دە سولارمەن بىردەي بەرىلىپ وتىر. سونداي-اق تىل ارداگەرلەرىنىڭ بۇرىن پايدالانعان جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتار جونىندەگى قۇقىقتارىنان ادا بولعاندىعى دا مازالايدى.
قاتارى سيرەپ كەلە جاتقان تىل ارداگەرلەرىنە ءار جىل سايىن وڭالتۋ-ساۋىقتىرۋ ورىندارىنا جولداما بەرىلىپ, دەنساۋلىقتارىن نىعايتىپ وتىرسا جانە اۋە, تەمىر جولدارىمەن ساپارعا شىعۋعا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلسا, بىزگە جاسالعان زور قامقورلىق, ۇلكەن قۇرمەت بولار ەدى. وسى ايتىلعان تىلەكتەر الداعى ۋاقىتتا «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلسە, يگى بولار ەدى. جەتىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنت دەپۋتاتتارىنان تىل ارداگەرلەرى وسىنى اسىعا كۇتەدى.
مەنىڭ وسى ايتقاندارىم بۇگىندە «كەلمەستىڭ كەمەسىن» كۇتىپ وتىرعان بارلىق قارتتارىمىزدىڭ ويىمەن ۇشتاساتىنى انىق. سول جەڭىلدىكتەردى ءبارىمىزدىڭ تولىق پايدالانۋىمىز دا نەعايبىل. ويتكەنى كوبىمىزدىڭ جاسىمىز ۇلعايعاندىقتان, وتباسىمىزدان الىسقا ۇزاپ شىعا دا المايمىز.
راقىمجان بايمەنوۆ,
سىرداريا اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
قىزىلوردا وبلىسى
