الماتىداعى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي ىشكى اۋرۋلار كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, مەديتسينا عىلىمىنىڭ دوكتورى ساۋلە قاسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ادام اعزاسىنا ينفەكتسيالىق قوزدىرعىشتار ەنگىزۋگە جاۋاپ رەتىندە ءبىزدىڭ يممۋندىق جۇيە پاتوگەندىك ميكروورگانيزم انتيگەندەرىمەن قوسىلا وتىرىپ, قورعانىس انتيدەنەلەردى شىعارادى, ونىڭ ارەكەت ەتۋىن ازايتادى نەمەسە جويدىرادى.
COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا پاتوگەندىك ميكروورگانيزمدەردەن نەمەسە تەك قانا ءالسىز جانە قاۋىپسىز ميكروورگانيزمنىڭ ەڭ ۇساق بولىكتەرى – انتيگەندەردەن تۇرادى. زاماناۋي ۆاكتسينالار قۇرامىندا انتيگەندەرىنىڭ بولماۋىمەن, ولاردى وندىرەتىن باعدارلاماسىنىڭ بولۋىمەن ەرەكشەلىنەدى. ولاردى ەنگىزگەندە ادام اعزاسى انتيگەندەردى بايلانىستىراتىن جانە ونىڭ زياندى ارەكەتتەرىنە قارسى كەلەتىن ەرەكشە انتيدەنەلەردى شىعارا باستايدى. جاپپاي ۆاكتسيناتسيالاۋ تەك قانا ۆاكتسيناتسيا جاساعان تۇلعالاردى عانا قورعاپ قويمايدى, سونىمەن قاتار بىرقاتار قارسى كورسەتكىشتەرىنىڭ بولۋىنا بايلانىستى ۆاكتسيناتسيا جاساماعانداردى دا قورعايدى.
قولدانۋعا رۇقسات بەرىلگەن COVID-19-عا قارسى جاسالاتىن كوپتەگەن ۆاكتسينالاردىڭ قاتارىنا سپۋتنيك V دەپ اتالاتىن گام-كوۆيد-ۆاك ۆاكتسيناسى جاتادى. بۇل ۆاكتسينا رەسەي فەدەراتسياسىندا تىركەلگەن. ۆاكتسينا-كانديداتتار قاتارىنا قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ازىرلەگەن Qaz Covid-in قازاقستاندىق ۆاكتسيناسى كىرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتى COVID-19-عا قارسى ۆاكتسيناتسيانى ۇيىمداستىرۋ مەن جۇرگىزۋدىڭ الگوريتمىن ازىرلەدى. وسىعان سايكەس حالىقتىڭ ءتۇرلى توپتارىنىڭ ەپيدەميولوگيالىق ماڭىزدىلىعى ەسكەرىلە وتىرىپ ۆاكتسيناتسيا كەزەڭ-كەزەڭمەن وتكىزىلۋدە. ۆاكتسينا جاساۋ بويىنشا باسىم توپقا ينفەكتسيالىق اۋرۋحانالار, جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, رەانيماتسيا بولىمشەلەرى, مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك جانە ت.ب. ۇيىمداردىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كىردى.
ەگىلەتىن تۇلعاعا ۆاكتسينا جاسار الدىندا ۆاكتسينا, ونىڭ سالدارىنان بولۋى مۇمكىن جاعىمسىز قۇبىلىستار تۋرالى اقپارات بەرىلەدى جانە ۆاكتسيناتسيا جاساۋعا ەرىكتى اقپاراتتاندىرىلعان كەلىسىم نەمەسە ەگۋدەن باس تارتۋ رەسىمدەلەدى. الدىڭعى كلينيكالىق تاجىريبە قانت ديابەتى, گيپەرتونيا, سەمىزدىككە شالدىققان ادامداردا COVID-19 اۋىر ءتۇرىنىڭ دامۋ قاۋپى بار ەكەندىگىن كورسەتتى. پاتسيەنتتەردىڭ وسى توبىنا COVID-19 قارسى ۆاكتسيناتسيا جاساۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن دارىگەردىڭ كونسۋلتاتسياسىن الۋ ۇسىنىلادى.
ەگەر SARS CoV-2 كوروناۆيرۋسىنا G يممۋنوگلوبۋلين كلاسىنىڭ انتيدەنەلەر دەڭگەيىنىڭ جوعارى بولعان جاعدايىندا COVID-19 قارسى ۆاكتسيناتسيا جاساۋدى كەيىنگە قالدىرۋ قاجەت, سەبەبى اۋىرىپ جازىلعان ادامنىڭ اعزاسى ءوزى دە جاقسى قورعاي الادى. سونداي-اق قازىرگى كەزدە COVID-19 جۇقتىرعان جاعدايدا ۆاكتسيناتسيانى كەيىنگە قالدىرعان ءجون. COVID-19 سالدارىنان ۆيرۋستى قايتالاپ جۇقتىرۋ مۇمكىندىگىنىڭ وتە سيرەك كەزدەسۋىنە بايلانىستى جۇقتىرعاننان كەيىن 90 كۇن ىشىندە ۆاكتسيناتسيانى وسى ۋاقىتقا قالدىرۋ قاجەت.
بۇرىن قانداي دا ءبىر دارىگە, باسقا ۆاكتسينالارعا, ازىق-ت ۇلىككە اللەرگيالىق رەاكتسيانىڭ بولعان جاعدايىندا بۇل ماسەلەنى دارىگەرمەن تالقىلاعان ءجون. ۆاكتسينا سالعاننان كەيىن كەيدە جالپى نەمەسە جەرگىلىكتى سيپاتتاعى جاناما اسەرلەر تۋىنداۋى مۇمكىن. جالپى جاناما اسەرلەردىڭ دەنە قىزۋىنىڭ 37-38 °س كوتەرىلۋى, قالتىراۋ, شارشاۋ, باستىڭ اۋىرۋى سەكىلدى بەلگىلەرى بولادى. جەرگىلىكتى – ۆاكتسينا جاسالاتىن ورىندا تۋىندايدى, ول ازداپ ىسىنەدى جانە اۋىرادى.
وسىلايشا, ۆاكتسينا جاساۋ ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردان قورعايتىن جالعىز عانا قۇرال بولىپ تابىلمايدى. قولدى سابىنمەن نەمەسە قۇرامىندا ءسپيرتى بار زاتتارمەن ءجيى جۋ, ادامداردىڭ كوپ جينالعان جەرىندە بەتپەردە كيۋ, سويلەسكەن كەزدە كەمىندە 1 م اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ سەكىلدى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋدىڭ وسىنداي تاسىلدەرىن دە ەستەن شىعارماۋ كەرەك.
ساۋلە لايىققىزى ۆاكتسينا جاساۋ مۇمكىندىگى تۋرالى شەشىمدى قابىلداۋ ءۇشىن دەنساۋلىق جاعدايى تۋرالى دارىگەرمەن كەڭەسىپ العان دۇرىس بولادى دەپ ءوز ويىن تۇجىرىمدادى.
