سونىمەن بىرگە دارىگەرلەر ۆاكتسينالاۋدان كەيىن قانداي ساقتىق شارالارىن ۇستانۋ كەرەگىن ءتۇسىندىردى جانە ەگۋدەن كەيىن ۆيتسە-مينيسترلەر ەمحانادا جارتى ساعات دارىگەرلەر باقىلاۋىندا بولدى.
«مەن ۇنەمى ۆاكتسينا الامىن. بۇل – ەڭ ءتيىمدى قورعانىس قۇرالى, سوندىقتان ۆاكتسيناعا قول جەتكىزگەن العاشقى ەلدەردىڭ ءبىرى بولعانىمىزعا قۋانۋىمىز كەرەك. جەكە ءوزىم ۆاكتسينا ارقىلى مەديتسينا ماماندارىن, تۇتاس حالىقتى قورعاي الاتىنىمىزعا سەنەمىن. رەسەيلىك, قازاقستاندىق ۆاكتسينالارعا كەلسەك, بارلىق ۆاكتسينانىڭ قورىتىندىسى ءبىر – اعزادا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى يممۋنيتەت/انتيدەنەلەر پايدا بولادى. ۆاكتسينا سالاردا ەش ۋايىمداعان جوقپىن. ويتكەنى مەن دارىگەرمىن جانە ۆاكتسينالىق پرەپاراتتاردىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەرى اسەرلەرىنەن حاباردارمىن», دەدى ا.عينيات.
ايتا كەتەيىك, بۇگىن قازاقستاندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرۋ جانە تاراتۋ تاۋەكەلى جوعارى ساناتتاردى كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالاۋ باستالدى. قازاقستاندا ۆاكتسينا ەرىكتى تۇردە سالىنادى. ودان كەيىن 15 اقپاننان باستاپ, ۆاكتسينالاۋ پروتسەسىنە قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنىنىڭ بازاسىندا وندىرىلگەن گام-كوۆيد-ۆاك ۆاكتسيناسى قوسىلادى. ال 2021 جىلدىڭ 2 توقسانىنان باستاپ ۆاكتسينالاۋ پروتسەسىنە قازاقستاندىق – QazCovid-In پرەپاراتىن قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ۆاكتسينا قازىرگى ۋاقىتتا كلينيكالىق سىناقتىڭ 3-كەزەڭىنەن وتۋدە. 31 قاڭتاردا قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنى ەلگە «سپۋتنيك V» ۆاكتسينالارىنىڭ العاشقى پارتياسىن جەتكىزدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى – باس مەملەكەتتىك سانيتار دارىگەر ەرلان قياسوۆ ەگۋدەن كەيىنگى حال-جاعدايىن ايتتى.
«ەشقانداي قولايسىزدىق سەزىپ تۇرعان جوقپىن. ەڭ الدىمەن ۆاكتسينا الاتىن ادامدى دارىگەر تەكسەرەدى, انامنەز الىنادى. دەنە قىزۋى, قان قىسىمى, جۇتقىنشاق تەكسەرىلەدى. سودان كەيىن دارىگەر ول ادامعا ۆاكتسينا سالۋعا رۇقسات بەرەدى. پاتسيەنت ەرىكتى تۇردە ۆاكتسينا الاتىنى تۋرالى اقپاراتتىق كەلىسىمگە قول قويادى. ەگەر ول بارلىق پروتسەدۋرالارمەن كەلىسسە, 21 كۇننەن كەيىن ۆاكتسينانىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە دە كەلۋى كەرەك», دەدى ە.قياسوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بارلىق كەزەڭدە جاۋاپكەرشىلىك ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە جۇكتەلەدى. بارلىق جاۋاپكەرشىلىك ورتاق بولادى. ارينە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ءار جاعدايدى دەربەس قاراستىرادى. ءاربىر وڭىرلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جانىنان ايرىقشا رەاكتسيا سەكىلدى جاعدايلاردى تەكسەرەتىن ارنايى كوميسسيالار قۇرىلادى.
كوپشىلىك اراسىندا «كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا العاندارعا شەتەلگە شىعۋ تالاپتارى وزگەرە مە؟ پتر انىقتاماسى سۇرالا ما؟» دەگەن سۇراقتار تۋىنداۋدا. بۇعان جاۋاپ بەرگەن ۆيتسە-مينيستر قازاقستاندا ەلدەن ۇشۋ ءۇشىن پتر انىقتاماسى سۇرالمايتىنىن, سونداي-اق مۇنداي جاعداي قاي ەلگە ۇشىپ بارا جاتقانعا دا بايلانىستى ەكەنىن ايتتى.
«ۆاكتسينالاۋدان كەيىن كوپ جاعداي وزگەرۋى مۇمكىن. ويتكەنى كوپتەگەن ەل ۆاكتسينا العاندارعا قاتىستى قانداي دا ءبىر ەرەكشە رەجىم مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتىر. بۇل ماسەلە كۇن تارتىبىندە تۇر. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, ۆاكتسينالاۋدى ەلەكتروندى قاداعالاۋ ۇعىمىن – ەلەكتروندى پاسپورتتى ەنگىزىپ جاتىرمىز. بۇل دەرەكتەر ۆاكتسينالاۋ جۇرگىزۋ جولىن مونيتورينگىلەۋ ءۇشىن اقپاراتتىق جۇيەگە ورنالاستىرىلادى. ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, امەريكالىق Pfizer ۆاكتسيناسى قازاقستاندىقتارعا ەكىنشى جارتىجىلدىقتان كەيىن قولجەتىمدى بولۋى مۇمكىن. Pfizer كومپانياسىمەن الدىن الا ۋاعدالاستىقتار بار, مەموراندۋم بەكىتىلگەن, ەگجەي-تەگجەيلى سۇراقتار كەلىسسوزدەر دەڭگەيىندە. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وزدەرىڭىز جاڭالىقتاردان بايقاعانداي, Pfizer ۆاكتسينالارى جەتپەي جاتىر, كومپانيانىڭ وزگە ەلدەر الدىنداعى مىندەتتەمەلەرى ءالى شەشىلمەگەن ماسەلە بولىپ تۇر. ول ۆاكتسينا 70 گرادۋستا ساقتالۋى كەرەك, بارلىق تەتىكتەرى ءالى تالقىلانادى», دەپ اتاپ ءوتتى ە.قياسوۆ.
باس سانيتار دارىگەر ءوز سوزىندە ۋاقىت جوعالتىپ الماۋدى ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
ء«دال قازىر ۋاقىت ءبىزدى كۇتپەيتىنىن ءتۇسىنۋ كەرەك, سوندىقتان قولدا بار مۇمكىندىكتى پايدالانۋ كەرەك. بارىنشا كوپ ادامدى قامتۋ ءۇشىن بۇل ناۋقاندى بارىنشا ەرتەرەك باستاعان ءجون. نازار سالاتىن تاعى ءبىر نارسە, رەسەيدەن جەتكىزىلگەن جانە قاراعاندىدان شىعارىلاتىن ۆاكتسينالاردىڭ وزىندىك قۇنى ءىس جۇزىندە شامالاس بولادى. بىراق ۆاكتسينانى قاراعاندىدا شىعاراتىن بولساق, ارينە ونىڭ ارتىقشىلىقتارى بار. بىرىنشىدەن, وندىرىسكە ءوزىمىز تىكەلەي قاتىسامىز, بۇكىل ءوندىرىس تسيكلىن قاداعالاي الامىز. بۇل بىزگە وسى تاجىريبەنى ودان ءارى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەنىڭ ويىمشا, لوگيستيكاعا بايلانىستى قانداي دا ءبىر شىعىندار بولۋى مۇمكىن», دەدى ە.قياسوۆ.
ول كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالاۋدىڭ حالىققا تەگىن ەكەنىن ەسكە سالدى جانە ۆاكتسينانىڭ ەكى كومپونەنتتى دوزاسىنىڭ باعاسىن (وزىندىك قۇنىن) ايتتى.
«ەكى كومپونەنتتى دوزا بۇگىندە 26 دوللار (11021,4 تەڭگە) تۇرادى. بۇل – رەسەيلىك ۆاكتسينا. جالپى العاندا, ۆاكتسينانىڭ باعاسى قاي جەردە شىعارىلاتىنىنا قاراماستان, رەسەيدە نەمەسە قازاقستاندا وسىنداي بولادى. سونىمەن قاتار ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى دوزاسىنان كەيىن كارانتينگە وقشاۋلانۋدىڭ قاجەتى جوق. كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى 21 كۇندىك ارالىقپەن ەكى كەزەڭمەن ەنگىزۋ كەرەك. ءبىرىنشى دوزا انتيدەنەلەردىڭ از مولشەرىن وندىرۋگە بايلانىستى قىسقا قورعانىس اسەرىن بەرەدى. ەكىنشى دوزا ءبىرىنشىسىنىڭ اسەرىن كۇشەيتەدى جانە نىعايتادى, ادام اعزاسىنداعى انتيدەنەلەر سانى ارتادى. ءبىرىنشى دوزانى العان سوڭ كارانتينگە وقشاۋلانۋدىڭ قاجەتى جوق. مەن كۇندەلىكتى جۇمىسقا بارامىن. ۆاكتسينادان كەيىنگى كۇتىمدى ۇستانۋعا تىرىسامىن. دەگەنمەن بارشاڭىزدى كارانتين رەجىمىن ساقتاۋعا شاقىرعىم كەلەدى, ويتكەنى ادام ۆاكتسينا السا دا, كەيبىر جاعدايلاردا بەلگىلى ءبىر ۆيرۋستاردىڭ تاسىمالداۋشىسى بولۋى مۇمكىن. ۆاكتسينالاۋ ارقىلى ەڭ الدىمەن ءوزىڭىزدى قورعايسىز, ءوز اعزاڭىزدىڭ ۆيرۋس جۇقتىرۋ مۇمكىندىگىن ازايتاسىز. بىراق ءسىز اعزاڭىزدى وزىڭىزگە شابۋىل جاساي الاتىن ۆيرۋستاردان بوساتپايسىز. بۇل ۆاكتسينا ءسىزدىڭ دەنەڭىزدى اۋرۋلاردان قورعايدى», دەپ ءتۇسىندىردى ە.قياسوۆ.
باس مەملەكەتتىك سانيتار ەگەر حالىقتىڭ كەم دەگەندە 50%-ى ۆاكتسينا السا, يممۋندىق قابات پايدا بولاتىنىن, وسىلايشا, ەش شەكتەۋسىز, كارانتينسىز, لوكداۋنسىز قالىپتى ومىرگە ورالا الاتىنىمىزدى جەتكىزىپ, ۆاكتسينالاۋدىڭ ەڭ باستى ناتيجەسى وسى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جالپى, ەگۋ جۇمىستارى ءۇشىن 10 ملن ازاماتقا دەيىن ەسەپتەلگەن سانداردى الدىق. ءبارىنىڭ ۆاكتسينا العانىن قالار ەدىك, ويتكەنى كوروناۆيرۋستىڭ قانداي قاۋىپتى ينفەكتسيا ەكەنىن بىلەسىزدەر. بارلىعىن ۆاكتسينا الۋعا شاقىرۋعا تىرىسامىز», دەدى ە.قياسوۆ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ۆاكتسينالاۋدىڭ العاشقى كۇنى 2,5 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرى ەكپە سالدىرادى دەپ جوسپارلانعان. بۇعان دەيىن ەلىمىزدە ەگۋ پۋنكتتەرىنىڭ دايىندىعى تەكسەرىلدى, پروفيلاكتيكالىق ەگۋ جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ستاندارتتى وپەراتسيالىق راسىمدەر بەكىتىلدى, 2 مىڭنان استام مەديتسينا قىزمەتكەرى وقىتىلدى. ءارى قاراي قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنى ۆاكتسينانىڭ 112 مىڭ دوزاسىن, ناۋرىزدا 150 مىڭ, ساۋىردەن ماۋسىمعا دەيىن اي سايىن 600 مىڭ دوزانى جەتكىزەتىن بولادى. الدىن الا مالىمەت بويىنشا «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنىڭ تيىمدىلىگى – 96%.
ءبىرىنشى كەزەكتە حالىقتىڭ جەكەلەگەن توپتارى – مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, پوليتسەيلەر, اسكەري قىزمەتكەرلەر جانە ت. ب. ۆاكتسينالانادى. ۆاكتسينالاۋعا پروفيلاكتيكالىق ەگۋگە قارسى كورسەتكىشتەرى جوق, كامەلەتتىك جاسقا تولعان ادامدار جىبەرىلەدى. ۆاكتسينالاۋ الدىندا دارىگەر پاتسيەنتتى مىندەتتى تۇردە تەكسەرەدى. كۆي-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى, وعان 6 ملن ادام قاتىسادى دەپ جوسپارلانۋدا.
