ءبىلىم سالاسىندا زاڭسىزدىق بەلەڭ الىپ تۇر

ءبىر سوزبەن ايتقاندا, زاڭعا قايشى ارەكەت كوپ. جالپى, وبلىس بويىنشا ءبىلىم سالاسىندا سەرپىندى ارەكەتتەن گورى, سىبايلاستىق باسىم بولۋدا. جۋىردا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ وبلىستىق دە­پارتامەنتى «جامبىل – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىمەن بىرلەسىپ, ايماقتىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى بىرقاتار زاڭسىزدىقتى انىقتاعان. مۇنداي جاعداي, اسىرەسە, اۋداندارداعى مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردا كوپ ورىن العان.

سوڭعى ەكى جىل ىشىندە, ياعني 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا ءبىلىم سالاسىندا 34 قىلمىستىق ءىس تىركەلىپتى. ماسەلەن, 2018 جىلى جامبىل اۋدانى ءبىلىم بولىمىنە قاراستى ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ديرەكتورىنا, جامبىل اۋداندىق ءبىلىم بولىمىنە قاراستى «نۇرشۋاق» بالاباق­شا­سىنىڭ مەڭگەرۋشىسىنە, اتال­عان اۋداننىڭ قوستوبە اۋىلدىق وكرۋگى اپپاراتىنىڭ «جانسايا» بالا­باق­شاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسىنە جانە باي­زاق اۋداندىق ءبىلىم بولىمىنە قا­راس­تى «جانسايا» بالاباقشاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسىنە, اتالعان اۋدانداعى «داۋلەت» بالاباقشاسىنىڭ مەڭگە­رۋ­شىسىنە قاتىستى قىلمىستىق ىستەر انىقتالعان. ال 2019 جىلى سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى 15 قىلمىس تىركەلگەن. اتالعان كەلەڭ­سىزد­ىكتەر ءوڭىردىڭ جۋالى, بايزاق, مويىنقۇم, ت.رىسقۇلوۆ جانە شۋ اۋدان­دارىنداعى بىرقاتار مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردا, سونداي-اق وزگە دە ءبىلىم بەرۋ نىساندارىندا ورىن العان.

بۇل جەردە اتالعان اۋداندارداعى بىرقاتار ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ باس­شىلارىمەن قاتار, كەيبىر مەكەمە­لەر­دىڭ ەسەپشىلەرىنىڭ دە قاتىسى بولىپ وتىر ەكەن. سونىمەن قاتار بىلتىر وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا قاراستى «مەكتەپ وليمپيادالارىن جانە مەكتەپتەن تىس ءىس-شارالاردى وتكىزۋ ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورىنا, شۋ اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ بۇرىنعى باسشىسىنا جانە اتالعان ءبولىمنىڭ بىرقاتار ەسەپشىلەرىنە, جۋالى اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسىنا, مەركى اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باس مامانى – اۋداندىق قورعانشىلىق جانە قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ حاتشىسى سياقتى لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى دا 14 قىلمىستىق ءىس تىركەلگەن.

«جوعارىداعى كورسەتىلگەن قىل­مىس­ت­ارعا تالداۋ جۇرگىزەتىن بول­ساق, ءبىلىم سالاسىندا ورىن العان سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىنىڭ ىشىندە جۇمىسقا قابىلداۋ ءۇشىن الى­ناتىن پارا, ودان كەيىنگى كەزەكتە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا جانە قىز­مەتكەرلەرگە ارتىق اقشا تولەۋگە باي­لانىستى مەملەكەت قاراجاتىن جىمقىرۋ دەرەكتەرى ءبىرىنشى ورىندا تۇر. سونىمەن قاتار كەيبىر اۋدان­دىق ءبىلىم بولىمدەرىندە ءبىر جىل­دىڭ ىشىندە سىبايلاس جەمقورلىق قىل­مىستارىنىڭ ءارتۇرلى دەرەكتەرى بىر­نەشە رەت تىركەلگەن. ياعني اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرىنە قاراستى بىرنەشە مەكەمە قىزمەتكەرلەرى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. مۇنداي جاعدايدى, اسىرەسە, جۋالى جانە مو­يىنقۇم اۋداندارىنىڭ ءبىلىم بو­لىم­دەرىنەن بايقاۋعا بولادى», دەيدى «جامبىل – ادالدىق الاڭى» جو­با­لىق ءوفيسىنىڭ باسشىسى نازيما دارمەنقىزى.

سونىمەن قاتار جۇمىسقا ورنالاسۋ, اقشا جيناۋ ماسەلەلەرى بو­­­يىنشا دا تاراز قالاسىنداعى №32, №34, №43 جانە №53 مەكتەپتەردە ساۋالداما جۇرگىزىلگەن. اتالعان ءبىلىم وشاقتارىندا كەيبىر قىزمەتكەرلەر اقشا جيناۋ دەرەگى كەزدەسەتىنىن ايتسا, كەيبىرى ءىشىنارا, ال كەيبىرى مۇلدە كەزدەسپەيدى دەپ جاۋاپ بەرگەن. سول سياقتى بىرقاتار مۇعالىم جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن اقشا بەرگەنىن ايتسا, ەندى كەيبىرى تانىس ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسقانىن جەتكىزگەن. تاراز قالا­لىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ مالىمەتى بو­يىن­شا سوڭعى 6 ايدا ءارتۇرلى ساناتتاعى 783 قىزمەتكەر قالا مەكتەپتەرىنە جۇ­مىس­قا قابىلدانعان. ءتارتىپ بويىنشا مەكتەپكە بوس ۆاكانتتىق ورىنعا قىزمەتكەر الۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە بوس ورىن تۋرالى حابارلاندىرۋ قاجەت ەكەن. ماسەلەن, قالاداعى №3 مەكتەپ سوڭعى جارتى جىل ۋاقىتتا 22 مۇعالىم, 6 تەحنيكالىق قىزمەتشى جانە 1 ەسەپشى لاۋازىمىنداعى ادامداردى جۇمىسقا قابىلداعان. الايدا اتالعان ءبىلىم وشاعى ەشقانداي ورىن بويىنشا حابارلاندىرۋ بەرمەگەن. سونداي-اق №34 مەكتەپتە جالعان قىزمەتكەرلەر انىقتالعان. ياعني اتال­عان ءبىلىم وشاعىندا ەلەكتريك قىزمەتىنە قابىلدانعان ازاماتتىڭ بۇدان بولەك ونەركاسىپتىك اۋقىمدا كۇن جانە جەل ەلەكتر ستانسالارىن جوندەۋمەن, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋمەن ءارى پايدالانۋمەن اينالىساتىن ECAP Services Kazakhstan كومپانياسىندا 2015 جىلدان بەرى ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەيتىندىگى انىقتالعان. بىراق ون بەس كۇن بويى جۇمىستا بولماعانىنا قاراماستان, قىزمەتكەردىڭ ۋاقىتتى ەسەپتەۋ تابە­لىنە 7 ساعاتتىق جۇمىس ۋاقىتى تو­لىق دەپ كورسەتىلگەن. مەكتەپتىڭ دي­­رەكتورى مەن ەسەپ ءبولىمى 15 كۇن بويى جۋالى اۋدانىندا جۇمىستا بولعان ادامعا تولىق جالاقى تولە­گەن. مۇنداي جاعداي بارلىق ايدا قايتالانىپ كەلگەن. سول سياقتى اتال­عان مەكتەپتىڭ مەدبيكە جانە پسي­حولوگ قىزمەتكەرلەرىن جۇمىسقا قابىلداعاندا دا وسىنداي جاعداي ورىن العان. الايدا مەدبيكەنىڭ تاراز قالالىق №6 ەمحانادا, ال پسيحولوگتىڭ وبلىس ورتالىعىنداعى «كارديوحيرۋرگيا جانە ترانسپلان­تولوگيا عىلىمي-كلينيكالىق ورتا­لىعىندا» جۇمىس ىستەيتىندىگى انىق­تال­عان.

«كورسەتىلگەن فاكتىلەردىڭ بارلىعى قازىرگى تاڭدا مەكتەپ قابىرعاسىندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ءورشىپ تۇرعانىن كورسەتەدى. وسىعان وراي وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا انىق­تالعان بارلىق فاكتىلەر بويىنشا ءتيىستى زەردەلەۋ جۇمىستارىن جۇر­گىزىپ, جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرگە شارا قولدانۋدى ۇسىنامىز», دەيدى نازيما دارمەنقىزى. كەلتىرىلگەن دەرەكتەرگە زەر سالساق, وڭىردە ءبىلىم سالاسىن سىبايلاستىقتىڭ جايلاعانى كورىنەدى. مەملەكەتتىڭ مەكەمەسىن ءوز مەنشىگىندەي بيلەپ-توستەيتىن باسشىلار دا جەتەرلىك. قازىنا قارجىسىنا قول سالۋ, قوسىمشا جۇمىسى بار ادامداردى قىزمەتكە قابىلداپ, وعان تولىق ايلىق جازۋ جانە باسقا دا كەمشىلىكتەر قازىرگى كەزدە ءبىلىم سالاسىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسىنە اينالىپ وتىر. مۇنى, ارينە, ءبىر كۇندە توقتاتۋ دا مۇمكىن ەمەس.

ءبىز اتالعان دەرەكتەردىڭ ءمان-جا­يىن ءبىلۋ ءۇشىن وبلىستىق ءبىلىم باس­قارماسىنىڭ باسشىسى گۇلنار حودجابەرگەنوۆامەن كەزدەسكەنىمىزدە, ول بۇل ماسەلە بويىنشا زەردەلەۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. سونداي-اق بوس ورىندار بويىنشا ەشقانداي حابارلاندىرۋ بەرمەي-اق 29 ادامدى جۇمىسقا قابىلداپ جىبەرگەن №3 مەكتەپ ديرەكتورىنا سوگىس بەرىلىپتى. ال وزگە مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ادامدار­دى جۇمىسقا العان №34 مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ماسەلەسى ءىستىڭ زاڭدىلىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن پرو­كۋ­راتۋراعا جولداندى. سونىمەن قاتار ءوڭىردىڭ باس پەداگوگى ەگەر وبلىس­تا­عى ءبىلىم وشاقتارىندا قان­داي دا ءبىر زاڭسىزدىق ورىن السا, ونىڭ باس­شىلارىنىڭ جازاسىز قالماي­تىنىن جەتكىزدى.

«قوعامدا مەكتەپ ديرەكتور­لا­رىنىڭ جۇمىسقا قابىلداۋ ءۇشىن اقشا سۇرايتىنى ءجيى ايتىلادى. بىراق اقشا بەرگەنى تۋرالى ناقتى بىزگە ەشكىم شاعىمدانعان جوق. ەگەر وسىنداي جاعداي ورىن الىپ, ديرەكتوردىڭ كىناسى دالەلدەنسە, ونى قىزمەتىنەن بوساتامىز. وزگە دە جاعدايلار بو­يىنشا شارالار قولدانىلادى», دەيدى گ.حودجابەرگەنوۆا. ارينە, كىنالى باسشىلار ءتيىستى جازاسىن الار. ءبىرى سوگىس ارقالاپ, ءبىرى قىزمەتىنەن بوساتىلار. بىراق تۇتاس ۇلتتىڭ بولاشاعىن تاربيەلەيتىن, وقىتاتىن ءبىلىم سالا­سىنىڭ وزەگىندە جەمقورلىق دەيتىن جەگى قۇرت بولسا, بۇل دا قوعامنىڭ, ادامنىڭ دامۋىن تەجەيتىن كەسەلدىڭ ءبىرى بولا بەرمەك.

مەكتەپ ەشكىمنىڭ جەكەمەنشىگى ەمەس. ءبىلىم وشاعىنىڭ باسىندا وتىرعان ءار ادام تازا ءارى ءادىل جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى. ەگەر وسىنداي جاع­دايلار قايتالانا بەرەتىن بولسا, سالاعا دەگەن سەنىمسىزدىك, ماماندىققا دەگەن قۇرمەتسىزدىك ارتۋى مۇمكىن. بۇل رەتتە مەملەكەت سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەي, ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ مىندەتىن موينىنا العان ءاربىر ازاماتتىڭ ادال بولۋى ماڭىزدى دەر ەدىك.

جامبىل وبلىسى