بارلىق سالادا ءوسىم بار

2018 جىلى بەكىتىلگەن ۇكى­مەتتىڭ كەشەندى جوسپارى جەمى­سىن بەرۋدە. ايماقتىق جالپى ءونىم ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 34 پا­يىزعا ءوستى. اقشاعا شاقساق, بۇل – وبلىستىڭ ءوندىرىس وشاقتارى قوسىمشا 378,5 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعاردى دەگەن ءسوز. وسى مەرزىمدە ەكونوميكاعا قۇيىل­عان ينۆەستيتسيا كولەمى 50%-عا نەمەسە 93,5 ملرد تەڭگەگە ارت­تى. سونىڭ ناتيجەسىندە ونەر­كاسىپ ونىمدەرى 14%-عا, ال اۋىل­شا­رۋا­شىلىق ونىمدەرى 54%-عا ءوستى.

«التىن شىققان جەردى بەلدەن قاز» دەگەن ەمەس پە, سولتۇستىك قازاقستانداعى كەشەندى جوس­پار جەمىس بەرە باستاعان سوڭ مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قولداۋىمەن بۇل باع­دارلاما 2025 جىلعا دەيىن سوزىلدى. ياعني وبلىس ەكونوميكاسىنا قوسىمشا قاراجات قۇيىلىپ, جەدەل دامۋعا جاڭا سەرپىن بەرمەك.

وبلىس اكىمى قۇمار اقساقا­لوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كە­شەندى جوسپاردىڭ شەڭبەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا قوسىم­شا 52 ءسۇت فەرماسى, 8 مال بور­داقىلاۋ الاڭى, 3 قۇس فەرماسى سالىنادى. ال ونەركاسىپتە 10 جا­ڭا كاسىپورىن تۇرعىزىلماق. شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكو­نوميكاداعى ۇلەسى 35 %-عا جە­­تەتىن بولادى. وسىنىڭ ءبارى قوسىمشا 15 مىڭ جۇمىس ورنىن اشادى. سايىپ كەلگەندە, بۇل ايماقتىڭ ەكونوميكاسىن 4 %-عا ارتتىرادى دەپ كۇتىلۋدە.

ەگەر تەك 2020 جىلدىڭ قو­رىتىندىسىنا توقتالاتىن بول­ساق, ەكونوميكانىڭ بارلىق سا­لاسى بويىنشا ءوسىم بولدى. سونىڭ ىشىندە كوپتەگەن كور­سەت­­كىش رەسپۋبليكانىڭ ور­تا­شا كورسەتكىشتەرىنەن جوعا­رى. ناقتى ايتقاندا, اۋىل شارۋا­شى­­لىعىنىڭ ءوسىمى – 101%, ونەركاسىپ سەكتورىنداعى ءوسىم – 104,8%, ينۆەستيتسيا تارتۋ – 120,5%, قۇرىلىس كولەمى – 111,2%, تۇرعىن ۇيلەردى پاي­دالانۋعا بەرۋ قارقىنى 122,4% بولدى. وسى ءوسىمنىڭ ناتيجەسىندە قوسىمشا 13 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.

– ەكونوميكانىڭ ءوسىمى قار­جىلىق تۇراقتىلىقتى دا قام­تاماسىز ەتتى. سالىق تۇسىمدەرى 2020 جىلى 2019 جىلمەن سا­لىستىرعاندا 34,7%-عا ارتتى. زەينەتاقى قورىنا تۇسكەن اۋدارىلىم 44%-عا ءوستى. تۇسىمدەردىڭ ارتۋى وبلىس بيۋدجەتىنىڭ وسى­مىنە دە مۇمكىندىك تۋدىردى. ناق­تى ايتساق, 2019 جىلعى 245 ملرد تەڭگەدەن 324 ملرد تەڭ­گەگە دەيىن ءوستى. وسى ءوسىم 2021 جىل­عى وبلىس بيۋدجەتىن 26 %-عا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. نا­تيجەسىندە, جاڭا جىلدىڭ بيۋد­جەتى بىلتىرعىدان 69 ملرد تەڭ­­گەگە ارتىق بەكىتىلدى. ءسويتىپ الەۋ­مەتتىك سالانىڭ شىعىندارى ارتتى, – دەدى وبلىس اكىمى.

ەكونوميكانىڭ ناقتى سەك­تورىنداعى ءوسىم ونىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن سەنىممەن ايقىن­داۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر وب­لىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تۇراقتى دامۋ جولىنا تۇسكەن. بىلتىرعى جالپى ءونىم كولەمى 779 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, 2019 جىل­مەن سالىستىرعاندا 167 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ارتىق ءوندىرىلدى. بۇل وبلىستار اراسىنداعى ەكىن­شى ورىنداعى كورسەتكىش. ال وسى سالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ بو­­يىنشا سولتۇستىك قازاقستان كوش­باسشىلىق ورنىن ساقتاپ قالدى.

وبلىس شارۋالارى ينتەنسيۆتى دامۋ ءادىسىن قولدانۋدا. مۇنى شارۋالاردىڭ مينەرالدىق تى­ڭايت­قىشتاردى قولدانۋ بويىنشا رەسپۋبليكاداعى الدىڭعى ورىندا ەكەنىنەن كورۋگە بولادى. بىلتىر بارلىعى 135 مىڭ توننا تىڭايتقىش سەبىلسە, بي­ىل بەلگىلەنگەن جوسپار – 160 مىڭ توننا. ەكىنشىدەن, اگرارلار تەحنيكانى جاڭارتۋ جۇ­­مىستارىن دا جاقسارتۋدا. 2019 جىلى 1896 دانا جاڭا تەح­نيكا ساتىپ الىنسا, بىلتىر 2 مىڭعا جەتتى. ال 2021 جىل­عا بەلگىلەنگەن جوسپار – 2200 تەحنيكا الۋ. بۇل قاتاردا اگرار­­لارعا اۋاداي قاجەت كومباين, تراكتور, ەگۋ كەشەندەرى جانە ت.ب. تەحنيكا تۇرلەرى بار.

اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن شىعارۋ عانا ەمەس ونى وڭدەۋ دە ارتىپ كەلەدى. وسى قا­تاردا سەگىز جىلدان بەرى توق­تاپ, بىلتىر قايتا ىسكە قوسىلعان اس­تىقتى تۇبەگەيلى وڭدەيتىن «بيوپەرەيشن» جشس-نى ايرىق­شا اتاپ وتۋگە بولادى. ونى ىسكە قوسۋعا 12 ملرد تەڭگەنىڭ جەكە كاپيتالى قۇيىلدى. ەندى بۇل كاسىپورىن كراحمال, گليۋتەن جا­نە اقۋىزبەن قاتار بيوەتانول شىعارادى. سونىمەن قاتار بىلتىر جىلىنا 100 مىڭ توننا قۇراما جەم وندىرە الاتىن «بايرەك» زاۋىتى ىسكە قوسىلدى.

ەت پەن ءسۇت ءوندىرۋ دە ارتىپ كەلەدى. جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءسۇت ءوندىرۋ كولەمى

5 %-عا, ەت ءوندىرىسى 7%-عا ارتتى. ءبىر جىل ىشىندە 10 ءسۇت كەشەنى ىسكە قوسىلىپ, 11 كەشەننىڭ قۇ­رى­لىسى باستالدى. مال بوردا­قىلاۋ الاڭدارى دا كوبەيىپ كە­لە­دى. بيىل ءۋاليحانوۆ جانە اق­جار اۋداندارىنداعى ارقاي­سى­سى 13 مىڭ تۇياققا ەسەپتەلگەن الاڭداردىڭ قۇرىلىسى اياق­تالادى.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بىلتىر ەكونوميكاعا ينۆەستي­تسيا تارتۋ 2019 جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 20,5% ارتىپ, 281 ملرد تەڭگەگە جەتكەن-ءدى. جىل وتكەن سايىن سولتۇستىكتىڭ ينۆەستي­تسيا­لىق تارتىمدىلىعى ارتىپ كەلەدى. 2024 جىلعى دەيىن 53 ينۆەس­تيتسيالىق جوبادان تۇرا­تىن ايماقتىق پۋل قۇرىلدى. ونىڭ قاراجات كولەمى 900 ملرد تەڭ­گەدەن اسادى.

وبلىستىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جالعاسىن تابادى. 2020 جىلى ونىڭ قۇرىلىسى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 11,2%-عا ارتقان. ەندىگى ءوسىم بۇدان دا اسىپ تۇسۋگە ءتيىس. تۇرعىن ءۇي قۇ­رى­لىسىنىڭ دا قارقىنى بىل­تىر­عىدان تومەندەمەيدى. بىل­تىر 3300-دەن ارتىق پاتەر پاي­دالانۋعا بەرىلگەن, ال 2021 جىلى بۇل ىسكە 15,6 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, جاڭادان 3 700 پاتەر سالىنباق.

2020 جىل جامان ىندەتپەن كۇرەس كەزەڭى رەتىندە ەستە قال­دى. قاتاڭ كارانتين, بەكەتتەر, ماسكا رەجىمى – مۇنىڭ ءبارى ادەتتەگى ءومىر سالتىن وز­گەرت­كەنىمەن, حالىقتىڭ ۇجىم­داسۋىن جاقسارتتى. ەندى ۆي­رۋس­پەن كۇرەستىڭ جاڭا كەزەڭى باستالماق. اقپان-ناۋرىز ايلارىندا قاۋىپ-قاتەر توبىنداعى ازاماتتارعا ەكپە ەگىلە باستايدى.

وبلىس اكىمدىگىنىڭ جيىنىندا ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار دە­پۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى ۇيىم­شىلدىقپەن وتكەنى ەرەكشە اتالدى. سولتۇستىكقازاقستاندىق ساي­­­­­لاۋشىلاردىڭ 75,5%-ى ساي­لاۋ ۋچاسكەلەرىنە بارىپ, وزدە­رىنىڭ ازاماتتىق پوزيتسيالارىن اي­قىنداعان. بۇل – رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ جوعارعى كورسەتكىش.

وتىرىستا الەۋمەتتىك سالا­داعى وڭ وزگەرىستەر مەن قول جەت­كەن تابىستار تۋرالى ايتىلدى. ءوزىنىڭ قورىتىندى سو­زىندە وبلىس اكىمى ق.اقسا­قا­لوۆ: ء«بىزدىڭ جالپى مىندە­تىمىز – ازاماتتارعا بارلىق جاع­دايدى جاساپ, ءومىر ساپاسىن جاق­سارتۋعا ۇمتىلۋ», دەدى. وسى تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ – جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ەڭ ما­ڭىز­دى مىندەتى ەكەنى ءسوزسىز.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى