اعىمداعى جىلىتۋ ماۋسىمىندا ول ققس-تى قوسقاندا 4810,63 تگ/گكال-عا تەڭ.
سونىمەن بىرگە قولدانىستاعى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن جانە بەكىتىلگەن جىلۋمەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرىن پايدالانۋ قاعيدالارى مەن نورماتيۆتەرىنە سايكەس, تۇتىنۋشى ورتالىقتاندىرىلعان جىلىتۋ جانە ىستىق سۋ ءۇشىن ءوزى تۇراتىن كپتۇ-دە ورناتىلعان ۇوجەەا كورسەتكىشتەرى بويىنشا عانا تولەيدى. ءدال وسى قۇرىلعى جىلۋ ەنەرگياسىن جەتكىزۋشى – «الماتى جىلۋ جۇيەسى» (الجج) جشس-دان ۇيگە كەلىپ تۇسكەن جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ كولەمىن باقىلايدى, بۇل قۇرىلعى ءۇيدىڭ جىلۋ ەنەرگياسىن قانشا تۇتىنعانىن ەسەپكە الادى جانە ادامدارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن ونى گيگاكالوريالاردان جىلىتىلاتىن الاڭنىڭ بىرلىگىنە شاققانداعى باعاعا قايتا ەسەپتەيدى.
بىراق تاريف تۇراقتى بولعان كەزدە جىلىتىلاتىن الاڭنىڭ بىرلىگىنە شاققانداعى باعا ءار ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى وزگەرەدى.
ەڭ الدىمەن, سىرتقى اۋا تەمپەراتۋراسىنا بايلانىستى.
جىلۋ ەنەرگياسىن وندىرەتىن كاسىپورىندار (جەو, قازاندىقتار) قالاعا قاجەتتى جىلۋ تاسىمالداعىشتىڭ تەمپەراتۋراسىنا جەتۋ ءۇشىن وتىندى (گاز, كومىر) كوبىرەك جۇمساۋعا ءماجبۇر. ياعني, ەگەر سىرتتا جىلى بولسا, وندا سالقىنداتقىشتىڭ تەمپەراتۋراسى تومەن (بىراق +65 گرادۋستان تومەن ەمەس), ال تولەم ۇوجەەا ەسكەرگەن ناقتى جىلۋ شىعىنى بويىنشا از بولادى. ال كەرىسىنشە, دالادا نەعۇرلىم سۋىق بولسا, جىلۋ باعاسى سوعۇرلىم جوعارى بولادى. ەگەر وتكەن جىلدىڭ قازان, قاراشا جانە جەلتوقسان ايلارىندا اۋا رايىنىڭ قانداي بولعانىنا قارايتىن بولساق, تۇبىرتەكتەردە كورسەتىلگەن جىلۋ مەن ىستىق سۋدىڭ باعاسى (تولەمى) نەگە ايدان-ايعا كوتەرىلگەنى تۇسىنىكتى بولادى. كەرى پروتسەستى بىلتىرعى تۇبىرتەكتەردەن نەمەسە دالادا سىرتقى اۋا تەمپەراتۋراسى كوتەرىلەتىن كەزدە, كوكتەمگە قاراي بايقاۋعا بولادى.
ەكىنشىدەن, قاراشا ايىنداعى تۇبىرتەكتە قازان ايىندا تۇتىنىلعان جىلۋ ەنەرگياسى ءۇشىن جەلتوقسان ايىنداعى تۇبىرتەكتە – قاراشادا, قاڭتار ايىنداعى تۇبىرتەكتە – جەلتوقساندا ەسەپتەلەتىنىن ەسكە سالامىز.
دەگەنمەن, الجج-نىڭ جىلۋ ەنەرگياسىن باقىلاۋدىڭ ەلەكتروندىق جۇيەسىندە (باعدارلاماسىندا) ءاربىر ءۇي ءۇشىن ەسەپكە الۋ مەن ەسەپتەۋدىڭ وزىندىك كۇنتىزبەلىك كەزەڭى ايقىندالعان: مىسالى, بىرەۋى – ايدىڭ 1-ىنەن 30-ىنا دەيىن, ەكىنشىسى – ايدىڭ 15-ىنەن كەلەسى ايدىڭ 15-ىنە دەيىن جانە ت.ب.
باسقاشا ايتقاندا, بۇل ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى بەلگىلى ءبىر ءۇي ءۇشىن بەلگىلەنگەن ەسەپ ايىرىسۋ كەزەڭىندە اۋا رايىنا بايلانىستى جىلۋمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن ءار ءتۇرلى سومانى تولەيدى. بىراق بولاشاقتا ولاردىڭ جىلۋ شىعىندارى ءىس جۇزىندە تەڭەستىرىلەدى, ويتكەنى جوعارىدا كەلتىرىلگەن مىسالدا ءبىرىنشى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى كەيىنگى كەزەڭدە تۇتىنىلعان جىلۋ ءۇشىن تولەيدى, ال ول ءۇشىن ەكىنشى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى تولەپ قويعان. ۇشىنشىدەن, ءتىپتى ءبىر تيپتىك جوبا بويىنشا سالىنعان ەكى ءۇي دە جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ ءار ءتۇرلى مولشەرىن تۇتىنۋى مۇمكىن.
مۇنىڭ سەبەپتەرى ءار ءتۇرلى: جىلۋدى ىسىراپ جاسايتىن ءۇيدىڭ جىلىتىلماعان قىزمەتتىك بولمەلەرى (كىرەبەرىستەر, شاتىرلار, جەرتولەلەرۇي ىشىندەگى جىلىتۋ جۇيەسىن جانە ىستىق سۋمەن جابدىقتاۋدى تەڭگەرىمدەۋ, جەكە پاتەرلەردە «جىلى ەدەندەر» دەپ اتالاتىن رادياتورلاردىڭ قوسىمشا بولىمدەرىن پايدالانۋ جانە ت.ب., بۇل ءۇي ىشىندەگى ينجەنەرلىك سحەمالاردىڭ قۇرىلىس جوباسىمەن ەسەپتەلگەن جىلۋ بەرۋ پروتسەسىنە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تەڭگەرىمسىزدىكتى تۋدىرادى. ال قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس ءۇي ىشىندەگى جەلىلەرگە قاتىستى بارلىق پروبلەمالىق ماسەلەلەردى پيك جانە سەرۆيستىك كومپانيالار ءوزارا جاساسقان تۇرعىن ۇيلەر مەن وزگە دە عيماراتتارعا قىزمەت كورسەتۋ تۋرالى شارتتار نەگىزىندە شەشۋى ءتيىس.
جىلۋمەن جابدىقتاۋشى ۇيىمداردىڭ بۇل قىزمەتپەن, ياعني ۇيلەرگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋمەن اينالىسۋعا قۇقىعى جوق. الايدا, عيماراتقا تۇسەتىن جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ پارامەترلەرىن باقىلاۋ ءۇشىن پيك ارقاشان تەڭگەرىمدىك جاۋاپكەرشىلىك شەكاراسىندا (ەلەۆاتورعا نەمەسە جىلۋ پۋنكتىنە كىرە بەرىستە) ولشەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن الجج-عا جۇگىنۋگە قۇقىلى.
ۇوجەەا-مەن جابدىقتالماعان ۇيلەردە تۇراتىن تۇتىنۋشىلارعا كەلەتىن بولساق, جىلىتۋ ءۇشىن تولەم وسىنداي عيماراتتار ءۇشىن مونوپولياعا قارسى ۆەدومستۆو بەكىتكەن ماندەرگە سۇيەنە وتىرىپ, اي سايىن ەسەپتەلەدى: قازان – 31 تەڭگە/م2, قاراشا – 156 تەڭگە/م2, جەلتوقسان – 208 تەڭگە/م2.
