سۋرەتتى تۇسىرگەن بولات وماراليەۆ
ناعىز جازاتىن كەزىندە 1938 جىلى بۇل جازۋشىعا دا جالعان ساياسي ايىپ تاعىلىپ, 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن تەپەرىشىن تارتقانىنا تاريح كۋا. ۇلت زيالىسى ەلگە ورالعان سوڭ, 1956 جىلدان باستاپ قايتادان شىعارماشىلىققا باس قويادى.
يتجەككەنگە ايدالعانعا دەيىن 1937 جىلدارى قازاق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ, كەيىن قازاق اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارا ءجۇرىپ, قازپي-دە ورىس ادەبيەتى تاريحىنان ساباق بەردى. 30-جىلدارى «ولەڭتىنىڭ جاعاسىندا», «قىزىل قۇماق», «كۇشكە كۇش» سياقتى اڭگىمەلەرى جانە «جەر شارىندا» اتتى ساحنالىق شىعارماسى جاريالانىپ, ادەبي ورتانىڭ اۋزىنا ىلىگەدى.
جازۋشىنىڭ باستى شىعارماسى باتىس قازاقستانداعى تۇتاس ءبىر كەزەڭ وقيعالارىنا ارنالعان – «اق جايىق» تريلوگياسى بولىپ قالا بەرمەك.
– 1970 جىلى مامىر ايىندا مۇحامەدجان قاراتاەۆ تۋعان جەرى قىزىلوردا وبلىسى سىرداريا اۋدانىنا كەلدى. جەزقازعانمەن شەكارالاس جاتقان جايلاۋداعى شوپانداردى ارالاپ جۇرگەنىندە وسى كىسىنى دە كورگەنمىن. بىراق جىعا تانىمادىم. سودان كەيىن مۇحامەدجان قاراتاەۆتىڭ توبىنان ءبولىنىپ, ءبىر جىلقىشىنىڭ ۇيىندە قىمىز ءىشىپ وتىرعانىن تاعى كوردىم. كيگەن كيىمى, ايتقان اڭگىمەسى بولەك ادام ەكەن. اڭگىمەسىن تىڭداپ وتىرىپ, انىقتاپ قاراعاندا تانىدىم. اتاقتى جازۋشى حامزا ەسەنجانوۆ ەكەنىن بىلگەندە قۋانىپ كەتتىم. ونىڭ الدىندا عانا «اق جايىق» اتتى ءۇش كىتاپتان تۇراتىن رومانىن وقىعانمىن.1938 جىلى ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن كەزىندە زاردابىن تارتىپ, 20 جىلعا سوتتالعان ەكەن. يتجەككەننەن زورعا جەتكەن جازۋشى قىمىز ءىشىپ, ءال جيناپ جۇرگەن كەزى بولۋى كەرەك. ءسىزدى سۋرەتكە تۇسىرەيىن دەپ ايتۋعا باتا المادىم. اڭگىمە ايتىپ وتىرعان كەزىندە توسىننان ءتۇسىرىپ الدىم.
ەستۋىمشە يتجەككەندە ايەلى ەكەۋى بىرگە بولعان. جارى دا مىقتى ءبىر الاشورداشىنىڭ قىزى بولسا كەرەك, ايەلى تۇرمەدە دارىگەر بولعان, ۇمىتپاسام. سۋرەتتى تۇسىرگەنەن كەيىن كوپ كەشىكپەي 1974 جىلى قايسار جازۋشى قايتىس بولدى, – دەيدى سيرەك سۋرەتتىڭ اۆتورى, بايىرعى قىزىلوردالىق ءفوتوتىلشى بولات وماراليەۆ.
الماتى
