ش.قۇسايىنوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ قازاق دراما تەاترىندا بيىلعى ماۋسىمدا قويىلىپ جاتقان قانات ءجۇنىسوۆتىڭ «ءانشىنىڭ ءپىرى – امىرە» اتتى مونوسپەكتاكلى وڭىرىمىزدەگى ەلەۋلى مادەني جاڭالىق. قويىلىمنىڭ جانرىنىڭ ءوزى تىڭ دۇنيە دەسەك, سول تىڭ دۇنيەنىڭ تارتىمدى شىعۋى ونەر ورداسى ءۇشىن ۇلكەن تابىس.
ش.قۇسايىنوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ قازاق دراما تەاترىندا بيىلعى ماۋسىمدا قويىلىپ جاتقان قانات ءجۇنىسوۆتىڭ «ءانشىنىڭ ءپىرى – امىرە» اتتى مونوسپەكتاكلى وڭىرىمىزدەگى ەلەۋلى مادەني جاڭالىق. قويىلىمنىڭ جانرىنىڭ ءوزى تىڭ دۇنيە دەسەك, سول تىڭ دۇنيەنىڭ تارتىمدى شىعۋى ونەر ورداسى ءۇشىن ۇلكەن تابىس.
ەرەكشە داۋسىمەن ەلىنىڭ ەركەسى اتانعان, 1925 جىلى فرانتسياعا بارىپ شىرقاتىپ قارا دومبىرامەن ءان سالعان, شەت جەردە تەپەرىشتە جۇرگەن الاش ازاماتتارىمەن كەزدەسىپ, وي بولىسكەن, ودان تاعدىرى تالكەككە ءتۇسىپ, بەلگىسىز جاعدايدا ومىردەن ەرتە وتكەن امىرە قاشاۋباەۆ تۋرالى بۇگىنگى جاستارعا ايتا تۇسكەننىڭ ارتىعى جوق. قازاقتىڭ اردا تۋعان, ەرەك ءبىتىمدى ەرەكشە تۇلعالارىنىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن وسىلاي ناسيحاتتالسا دەگەن وي دا قىلاڭ بەردى.
مونوسپەكتاكل جانرىندا قويىلىم ساحنالاۋ ەلىمىزدە سيرەك وقيعا بولسا, كوكشەتاۋدا العاش رەت. ارينە, جاراتىلىسى بولەك جانرعا قالام تارتۋ جازۋشىعا وڭاي ەمەس. رەجيسسەرگە دە جۇمىس كوپ. بىراق, سالماقتىڭ ەڭ ۇلكەنى اكتەرگە تۇسەتىنىنە داۋ جوق. ويتكەنى, ساحنادا بىرنەشە وبراز, جالعىز اكتەر!..
دراماتۋرگ از ۋاقىتتا كورەرمەنىنە امىرە تۋرالى ەڭ قاجەتتى دەرەكتەردى قيىستىرىپ جەتكىزىپتى. وعان رەجيسسەر الىمبەك ورازبەكوۆتىڭ شەبەرلىگى قوسىلعان. ول كوكشەلىك كورەرمەنگە «ءبىر ءتۇپ الما اعاشى» قويلىمىمەن جاقسى تانىس.
...امىرەدەي ءانشى, دارا تۇلعانى, ونەرگە جاڭا قانات قاققالى تۇرعان جاس ونەرپازدى, ودان ساحارا سەرىسى, كۇڭىرەنگەن اقاندى الما-كەزەك سومداعان قۇماربەك قالقاتاەۆ شەبەرلىگى كورەرمەنىن ءتانتى ەتتى.
كەشكە وينايتىن رولىنە اكتەر كۇنۇزاق ىشتەي دايىندالىپ, ونىڭ كەيپىنە ەنىپ, تابيعاتىنا ءۇڭىلىپ, گريمدەۋ, كوستيۋم كيۋ ۇستىندە بولسىن, ءبىرتابانداپ كەيىپكەرىنە جاقىنداي تۇسپەيتىن بە ەدى. سول دايىندىعى تولىسىپ پىسە, ساحناعا شىعا كەلمەس پە ەدى؟ ونىڭ دا وزىندىك قيىندىق, بۇگە-شىگەسى تولىپ جاتقان شىعار. ال, كورەرمەننىڭ كوز الدىندا, ءبىر-ەكى قادام اتتاي سالىپ, باسقا وبرازعا كىرە بەرۋ اكتەردەن ۇلكەن شەبەرلىك تالاپ ەتسە كەرەك. جاس تالاپ كەيپىنە كىرگەندە قۇماربەك ارمانشىل, جانارى جارقىراعان, اشىق ءۇندى جانعا اينالسا, جالت بەرىپ امىرەگە اينالعاندا داۋىسى دا, تۇلعاسى دا زورايىپ, شيرىققان شەرمەندە كۇيىنە تۇسەدى. تاعدىرىنان تاياق جەپ, جازىقسىز جاپا شەككەن ازاماتتىڭ جان دۇنيەسى مۇلدەم بولەك. ال, تەك سىرتقى كەيپى ەمەس, جان دۇنيەنىڭ سىرىن جەتكىزبەسە اكتەر كەيىپكەرى سەنىمسىز شىعار ەدى-اۋ!.. ەندى ءبىر ءسات جاس تالاپتىڭ وتىنىشىمەن امىرە ءبىر كەزدە ساحنادا ءوزى سومداعان اقان كەيپىنە ەنە بەرەدى. اقان قايعىسى, اقان شەرى مەن كۇيىنىشى باسقا. سول تۇرپاتتا «قۇلاگەرىنە» باسادى-اي!.. بۇل دا قۇماربەك.
وزا شاپقان ونەرپازدار تاعدىرىن كورە وتىرىپ, قۇماربەكتىڭ ءوز باسىنداعى سوناۋ ءبىر كۇندەردەگى تاۋقىمەتتى دە ەسكە الدىق. جانىبەك كارمەنوۆتەي جامپوزدىڭ كلاسىندا وقىپ, انشىلىك ونەرىن شىڭداماپ پا ەدى. ءدۇلدۇل ءانشى بۇعان ۇلكەن سەنىم ارتىپ, ءان الەمىنىڭ شىڭىنا جول باستاماپ پا ەدى. ءسويتىپ جۇرگەندە جانىبەك اعاسى قازاعا ۇشىراعان. جالىنداپ, ورەكپىگەن جاس قۇماربەكتىڭ جانىن قارىعان بۇل ءولىم. الىپ-ۇشقان كوڭىلى سۋ سەپكەندەي باسىلدى. بارىنە كوڭىلى قالدى. اعاسى, ۇستازى قازاسىن تۇسىنە دە, ەشكىمگە كەشىرە المادى. كونە المادى. ءومىر بويى قولىمنان تۇسىرمەسپىن دەگەن دومبىراسىنا قاراماي كەتتى. ءان دە ايتپادى. قايرات بايبوسىنوۆتاي اعايىنىڭ ايتقان توقتاۋىنا دا قايىرىلمادى. مۇلدەم باسقا وقۋدى قالاپ, اكتەرلىك فاكۋلتەتكە ءتۇستى. ەندى, مىنە, كيەلى ساحنا انگە, انشىگە قايتا ورالتتى. ساحنادان ورىندالماعان ءانشى ارمانى, قيىسپاعان ءانشى تاعدىرى, ايالاۋدىڭ ورنىنا سوققى كورگەن قادىرلىلەردى سومداپ تۇر... سولار بولىپ ءان سالىپ تۇر. سول كارمەنوۆ الدىندا العان ءتالىمى بۇگىن حالقىنىڭ كادەسىنە استى... كەيىپكەر مونولوگى قۇماربەك مونولوگىمەن دە الدەبىر قياندا قيىسىپ جاتىر ما, قالاي؟..
مونوسپەكتاكل مەجەسىنەن شىعىپ, اكتەرگە قويىلار اۋىر تالاپ, جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن مويىماي كوتەرىپ شىققان ونەرپاز قۇماربەك قالقاتاەۆتىڭ بۇل ونەر جولىنداعى شىرقاۋ ءبىر شىڭى شىعار!.. قينالىستى ىزدەنىس, ەرىنبەگەن ەڭبەك, قايىسپاعان قايسارلىق وسى جەردە جاتىر. وسىنداي نار كوتەرەر جۇكتى ارقالار شاعى دا ەكەن-اۋ!.. جاقىندا عانا ەردىڭ جاسى – ەلۋگە كەلمەپ پە ەدى. تالاي جىلعى ونەر جولىنداعى تاجىريبەسىنىڭ تولىسقان, شەبەرلىگىنىڭ شيرىققان شاعى ەمەس پە؟! تراگەديا, دراما, تارتىس, كوزقاراس, جان دۇنيە قايشىلىقتارى – وسىنىڭ ءبارىن يگەرۋگە تاۋەكەل ەتۋى اكتەردىڭ دەر شاعى ەكەندىگىنەن حابار بەرگەندەي. بويىنا بىتكەن تالانت, وقىعان وقۋى, جيعان تاجىريبەسى, ءبارى-ءبارى بىرىگىپ, ءبىر ارنادا توعىسىپ, ونى بۇگىنگى بيىگىنە الىپ شىققان ەكەن, دەدىك.
ءيا, شىنى سول. ءبىز ءبىر اكتەر بيىگىنىڭ, ءبىر اكتەر باقىتىنىڭ كۋاسى بولدىق. كورەرمەن قول سوقتى, كوزىنە جاس الدى, جۇرەكتەر قوزعالدى, سەزىمدەر تەبىرەندى. جالعىز اكتەردىڭ وسىناۋ بيىك ونەرىنە قول سوققان كورەرمەن ورىندارىنان تۇردى. ونەرپاز ءۇشىن بۇدان ارتىق باقىت بار ما؟!
دراماتۋرگ پەن رەجيسسەر كورەرمەنىن تەك امىرەدەي انشىمەن, ونىڭ تاعدىرىمەن تانىستىرىپ قانا قويمايدى. شىنايى ونەر, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت, ونەرپاز مۇراتى تۋرالى دا تەرەڭ تۇسىنىك بەرەدى. داڭعازا مۋزىكا, فونوگراممامەن ءان ايتۋ, كورەرمەندى قادىرلەمەۋ, تالعامنىڭ تومەندەۋى سياقتى بۇگىنگى زاماننىڭ ولقىلىقتارى دا كولدەنەڭ تارتىلادى.
سونىمەن, سيرەك قويىلىم ءساتتى ساحنالاندى. العا قاراي, ءار قويىلىم سايىن ونىڭ جەتىلە تۇسەتىنىن, شيراي تۇسەتىنىن ەسكەرسەك, «ءانشىنىڭ ءپىرى – امىرەنىڭ» كورەرمەنىنىڭ كوپ بولارىنا بەك سەنىمدىمىز.
سەرىك جەتپىسقاليەۆ,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
كوكشەتاۋ.
