قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى بىرعانىم ءايتىموۆا مەن باقتىباي شەلپەكوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى – ەۋروپا وداعى پارلامەنتتىك ىنتىماقتاستىق كوميتەتىنىڭ بريۋسسەل قالاسىندا وتكەن 12-ءشى وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلادى سەناتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ەۋروپا – قازاقستاننىڭ نەگىزگى سەرىكتەسى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى بىرعانىم ءايتىموۆا مەن باقتىباي شەلپەكوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى – ەۋروپا وداعى پارلامەنتتىك ىنتىماقتاستىق كوميتەتىنىڭ بريۋسسەل قالاسىندا وتكەن 12-ءشى وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلادى سەناتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
وتىرىس اياسىندا قاتىسۋشىلار اۋعانستاننان ناتو ءاسكەرى شىعارىلعاننان كەيىنگى ارىپتەستىك, ىنتىماقتاستىق جانە قاۋىپسىزدىك تۋرالى ەكىجاقتى كەلىسىم, ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستار, ەكولوگيا, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي-تەحنيكالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
دەپۋتات ب.ءايتىموۆا قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋدىڭ دامۋ بارىسى, ەۋروپا وداعى ەلدەرىمەن عىلىمي-تەحنيكالىق جانە يننوۆاتسيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى جان-جاقتى بايانداما جاسادى.
ودان باسقا, سەناتور وتىرىستا ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازياداعى ستراتەگياسى جانە ايماقتىق ىنتىماقتاستىعى تۋرالى ءسوز سويلەپ, اۋعانستاننان ناتو اسكەرىنىڭ شىعارىلۋىنا وراي تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتىڭ, تەرروريزممەن, ۇيىمداسقان قىلمىسپەن, ەسىرتكى تاسىمالىمەن جانە ادام ساۋداسىمەن كۇرەستىڭ كەلەشەگى جايىندا اڭگىمە قوزعادى.
شارا بارىسىندا سەناتور ب.شەلپەكوۆ قازاقستان مەن ەۋروپا وداعىنىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستارى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ, سونداي-اق, كولىك ماسەلەلەرى تۋرالى ءسوز قوزعادى.
ول ساۋدا-ساتتىق جانە ينۆەستيتسيا سالۋ جونىنەن رەسەي مەن قىتايدان العا شىققان ەۋروپا وداعى قازاقستاننىڭ نەگىزگى ءارىپتەسى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. رەسپۋبليكانىڭ ەو ەلدەرىمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2012 جىلى 53 ميلليارد دوللارعا جۋىقتاعان.
سونىمەن قاتار, سەناتور وتىرىستا قازاقستاندىق اۋە كومپانيالارىنىڭ ەۋروپا وداعىنا ۇشۋىنا شەكتەۋلەر مەن تىيىمدى الىپ تاستاۋ تۋرالى ماسەلە كوتەردى.
ستيپەندياتتارمەن اڭگىمە
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ۆلاديمير رەدكوكاشين كونراد ادەناۋەر قورىنىڭ ستيپەندياتتارىمەن كەزدەستى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا سەناتور ستۋدەنتتەرگە قازاقستاننىڭ جوعارى زاڭ شىعارۋ ورگانى جانە ونىڭ جوعارعى پالاتاسى – سەناتتىڭ قىزمەتى تۋرالى اڭگىمەلەدى. دەپۋتات سەنات اپپاراتىنىڭ قۇرىلىمى مەن جۇمىس ۇدەرىستەرىنە جان-جاقتى توقتالدى.
ۆ.رەدكوكاشين الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ قىزمەتى, كوميتەت اياسىندا وتەتىن شارالار جانە پالاتا قابىلداعان زاڭدار تۋرالى ءتۇسىندىردى.
كونراد ادەناۋەر اتىنداعى قور گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ساياسي قورى بولىپ تابىلادى. قور ءوز باعدارلاماسى جانە جوبالارىمەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
جاستاردى جات پيعىلداعى اعىمداردان ساقتايىق
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى جابال ەرعاليەۆ اقمولا وبلىسىنىڭ اتباسار قالاسىندا جاڭا مەشىتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
– ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العان كەزەڭنەن باستاپ ءدىني سەنىم بوستاندىعى ورنىقتى. ول ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىمەن جانە باسقا دا قابىلدانعان زاڭدارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ءبىز ەندىگى ارادا جاستارىمىزدى يماندىلىققا تاربيەلەۋمەن بىرگە, ولاردى ءتۇرلى دىندەردىڭ جات پيعىلداعى اعىمدارىنان ساقتاۋىمىز كەرەك, – دەدى سەناتور.
ول, سونداي-اق, ەلدەگى ىنتىماق پەن بىرلىكتى ساقتاۋ ءبىزدىڭ باستى بايلىعىمىز ەكەنىن ايتقان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزدەرىن ەسكە سالدى.
ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ كوكجيەگى كەڭ
جاقىندا حورۆاتيانىڭ استاناسىندا «اق جول» قدپ كوشباسشىسى ازات پەرۋاشەۆ باستاعان قازاقستاندىق ماجىلىسمەندەردىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار شارالار ۇيىمداستىرىلدى, دەپ حابارلادى قازاقستاننىڭ حورۆاتياداعى ەلشىلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
دەپۋتاتتار حورۆات سابورىنا بارىپ, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنداعى حورۆاتيا دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى, اقپارات جانە باسپاسوز كوميتەتىنىڭ توراعاسى برانكو ۆۋكشيچپەن, سونداي-اق, قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى پارلامەنتارالىق توبىنىڭ باسشىسى يۆان راچانمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ا.پەرۋاشەۆ مەملەكەتتىك رەفورمالاردى پارلامەنتتىك قولداۋدىڭ قازاقستاندىق تاجىريبەسى جانە پارلامەنت ماجىلىسىندەگى ساياسي پارتيالاردىڭ سىندارلى ءوزارا ارەكەتتەسۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتىپ بەردى. قازاقستاندا اۋقىمدى وزگەرىستەردىڭ تابىستى بولۋىندا جانە زاماناۋي نارىقتىق ەكونوميكانىڭ قۇرىلۋىندا مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتكەن 1991 جىلعى 1 جەلتوقساندا پرەزيدەنتتىك بيلىك ينستيتۋتىنىڭ ەنگىزىلۋى باستى ءرول اتقارعانى اتاپ كورسەتىلدى.
قازاقستانداعى ساياسي قۇرىلىستى جاڭعىرتۋدا جانە قوعامدىق كەلىسىمدى قولداۋدا پارلامەنتتىك كوپپارتيالىق, ساياسي پارتيالار ينستيتۋتىنىڭ دامۋى مەن نىعايۋى بەلسەندى ىقپال ەتىپ وتىرعانى كولدەنەڭ تارتىلدى. كەزدەسۋ ناتيجەسىندە حورۆات پارتيالارىمەن دوستاستىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ جانە ەۋروپا پارلامەنتتىك ۇيىمدارىنىڭ شەڭبەرىندەگى پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزىلدى.
ماجىلىسمەندەر حورۆات دەپۋتاتتارىنىڭ, ساراپشىلارى مەن پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ قاتىسۋىمەن, قازاقستاننىڭ حورۆاتياداعى ەلشىلىگى مەن زاگرەب جوعارى ەكونوميكا مەكتەبىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءوتكەن «قازاقستان-حورۆاتيا: ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارى مەن مۇمكىندىكتەرى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىنا قاتىستى.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار حورۆاتيانىڭ ەۋرووداققا كىرۋى, ونىڭ كولىكتىك-ترانزيتتىك ينفراقۇرىلىمى جانە ءتيىمدى گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن ەداۋىر مۇمكىندىكتەر تۋعىزاتىنىن ايتتى. ماجىلىسمەندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى قازاقستان مەن حورۆاتيا اراسىنداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ ءوسۋى ءۇشىن كەڭ مۇمكىندىكتەر اشاتىنىن اتاپ ءوتتى.
بۇل – ادام قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر
«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ساياسي دوكتريناسىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن اتىراۋ وبلىسىنىڭ ماقات اۋدانىنا بارعان ساپارىمىزدىڭ بارىسىندا پارتيا مۇشەلەرى مەن تۇرعىنداردىڭ قويعان وتكىر سۇراقتارىنىڭ ءبىرى ماقات – دوسسور اۆتوجولىنىڭ جاي-كۇيىنە بايلانىستى بولدى.
رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اقتوبە – اتىراۋ – استراحان اۆتوجولىنىڭ ماقات پەن دوسسور كەنتتەرى اراسىنداعى 17 شاقىرىم جەرى ۇزاق جىلداردان بەرى اپاتتى جاعدايدا قالىپ وتىر. بۇل رەتتە ماقاتتىڭ ونەركاسىپ اۋدانى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتۋ قاجەت. قازاقستاندا العاش وندىرىلگەن مۇنايدىڭ وتانى دا وسى جەر. سوڭعى جىلدارى قاراباتاندا زاۋىت قۇرىلىسىنىڭ سالىنۋى ەكونوميكاعا جاڭا سەرپىن بەردى. وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ ەكونوميكالىق قانا ەمەس, الەۋمەتتىك تە ءمانى بار. بۇل – اۋداندى سىرتقى الەممەن بايلانىستىراتىن بىردەن-ءبىر جول. جولدىڭ وسى ۋچاسكەسىن ءجۇرىپ ءوتۋ اۆتوكولىكتىڭ سىنۋ مۇمكىندىگىمەن قاتار, ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ناقتى قاتەر توندىرەدى, ال كۇز-قىس ۋاقىتىندا ونىمەن ءجۇرۋ ءىس جۇزىندە مۇمكىن ەمەس. وسىنىڭ ءبارى ماقات اۋدانىنىڭ مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە جانە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىنە قوسىپ وتىرعان ۇلەسىن ەسكەرگەندە, حالىقتىڭ نەگىزگى تۇسىنبەۋشىلىگىن تۋىنداتادى.
وبلىس باسشىلىعىنىڭ, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ۇكىمەتكە بىرنەشە رەت جازعان وتىنىشتەرى وڭ ناتيجە بەرگەن جوق. ۇكىمەت 2011 جىلدىڭ باسىندا 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرىلگەن سالالىق باعدارلاما اتىراۋ وبلىسىندا جالپى قۇنى 16,9 ملرد. تەڭگەنىڭ بىرقاتار جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيدى دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اتىراۋ –استراحان اۆتوجولىن قايتا جاڭارتۋ جانە دوسسور – ماقات جول ۋچاسكەسىن كۇردەلى جوندەۋگە قاتىستى. الايدا, وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل شەشىمدەر, اۋدان حالقىنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە ەشقانداي وڭ وزگەرىستەر اكەلە قويعان جوق, نيەت تۋرالى مالىمدەۋلەر دەڭگەيىندە عانا قالىپ وتىر. تولىق كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن 2,020 ملرد. تەڭگە قاجەت. جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامالارى دايىن. ۇكىمەت رۇقسات بەرسە, وبلىستىڭ اتقارۋشى ورگاندارى ونىمەن قازاقستان, رەسەي جانە ەۋروپا ەلدەرى اراسىندا اسا زور كولىك اعىنى جۇرەتىن جولدى جوندەۋدى باستاۋعا دايىن.
جوعارىدا ايتىلعاندارعا بايلانىستى, ۇكىمەت رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ماقات جانە دوسسور كەنتتەرى اراسىنداعى جول ۋچاسكەسىن كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن 2,020 ملرد. تەڭگە مولشەرىندە قارجى قاراجاتىن ءبولۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراسا, اتالعان وڭىرلەر ءۇشىن ۇلكەن كومەك بولار ەدى.
ەركىن شپانوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى.
